Nieudane testy tankowania SLS na LC-39B

0

Rakieta SLS wraca do VAB.

Pierwszy pobyt rakiety SLS na wyrzutni LC-39B nie zakończył się sukcesem – trzy próby tankowania (“mokry test”) zostały przedwcześnie zakończone. Rakieta wraca do hali VAB. Kiedy kolejne możliwe “mokre testy”?

Potężna rakieta SLS to podstawowy element programu Artemis – powrotu człowieka na Księżyc. To właśnie ta rakieta ma wynosić załogową kapsułę MCPV Orion do misji w kierunku Srebrnego Globu (w tym na stację LOP-G).

Rakieta SLS w podstawowym wariancie, znanym pod nazwą Block 1, będzie w stanie wynieść 95 ton na niską orbitę okołoziemską oraz około 26 ton w kierunku Księżyca). Następnie zostanie zbudowana wersja Block 1b rakiety SLS. Główną różnicą pomiędzy wariantami tej rakiety jest użycie potężniejszego górnego stopnia (o nazwie Exploration Upper Stage, EUS). Ten stopień ma wykorzystywać cztery silniki RL10. Dzięki EUS zwiększy się masa możliwa do wyniesienia w kierunku Srebrnego Globu do około 35-40 ton. Podstawowa wersja SLS ma używać znacznie mniejszego stopnia o nazwie Interim Cryogenic Propulsion Stage (ICPS), wyposażonego w jeden silnik rakietowy RL10.

Do wyjazdu rakiety SLS na wyrzutnię LC-39B (ang. rollout) doszło w nocy z 17 na 18 marca 2022 roku. Podróż trwała 10 godzin i 28 minut. Pod dotarciu na LC-39B zaczęły się przygotowania do “mokrego testu tankowania” (Wet Dress Rehearsal, WDR).

Wyjazd SLS na wyrzutnię LC-39B / Credits – NASA TV, CosmoSapiens

Łącznie w pierwszych dwóch tygodniach kwietnia doszło do trzech prób tankowania rakiety SLS. Żadna z tych prób nie zakończyła się pełnym sukcesem. Za każdym razem występowały problemy po stronie wyrzutni.

NASA zadecydowała, że nie będzie czwartej próby tankowania rakiety SLS na wyrzutni LC-39B. Rakieta powróci do hali VAB, gdzie przejdzie inspekcję, zaś po stronie wyrzutni nastąpią naprawy, w tym wymiana wadliwego sprzętu. Powrót rakiety do VAB nosi angielską nazwę rollback.

Pojawiają się informacje, że kolejna próba mokrego testu WDR nastąpić może nie wcześniej niż w czerwcu. Ten test także nastąpi na wyrzutni LC-39B, po czym rakieta SLS ponownie wróci do VAB w celu ostatecznych przygotowań przed misją Artemis I. Najbliższe możliwe okienka startowe to koniec czerwca / początek lipca i koniec lipca / początek sierpnia.

Rollback – historia w programie wahadłowców

Powrót z wyrzutni do hali VAB nastąpił w programie wahadłowców łącznie 20 razy. Ostatni raz powrót do hali VAB nastąpił w grudniu 2010 roku, przed misją STS-133 (prom Discovery) – wymagane wówczas były naprawy elementów zewnętrznego zbiornika ET. Naprawy były skuteczne i misja STS-133 rozpoczęła się 24 lutego 2011.

Przedostatni rollback w programie wahadłowców – przygotowania do misji STS-125 (powrót wymuszony stanem teleskopu Hubble) / Credits – AIRBOYD, NASA

Lata opóźnień, inna era rakiet?

Historia opóźnień prac nad SLS jest długa. Pierwotnie rakieta miała być gotowa to pierwszego lotu w 2017 roku. W 2016 roku NASA wskazywała na listopad 2018 roku jako datę startu. Z czasem nawarstwiło się szereg problemów, związanych m.in. a usterkami przy spawaniu zbiornika paliwowego rakiety czy opóźnieniami w budowanym w Europie modułu serwisowego dla MPCV Orion. Szereg opóźnień jest również przy pracach dotyczących infrastruktury naziemnej oraz oprogramowania dla misji. Dodatkowe problemy spowodowały również zniszczenia w zakładach w Michoud Assembly Facility w stanie Luizjana, spowodowane tornadem.

Do 20 lutego 2020 NASA podtrzymywała terminarz z pierwszym startem SLS jeszcze w tamtym roku. Tak się nie stało i NASA nie była w stanie nawet doprowadzić do testów w 2021 roku. W zeszłym roku doszło natomiast do składania rakiety SLS oraz weryfikacji poprawności poszczególnych etapów składania.

Czy SLS może być “przestarzałą” rakietą? Pomiędzy 2010 a 2020 rokiem nastąpiła diametralna zmiana w technologiach rakietowych – w tym w dużych konstrukcjach. W 2010 roku nie było pewne, że powstaną (lub będą projektowane) “konkurencyjne” względem SLS komercyjne rakiety (Falcon Heavy oraz New Glenn a także Starship). Te rakiety będą charakteryzować się znacznie niższym kosztem oraz możliwością (częściowego lub całkowitego) ponownego odzyskania. Tego typu rakiety częściowo mogą zastąpić SLS już niebawem.

Misja Artemis 1 jest komentowana w wątku na Polskim Forum Astronautycznym.

(PFA, NASA)

Comments are closed.