Ważna rocznica ważnej misji.
Mija właśnie pięćdziesiąt lat od pierwszej międzynarodowej misji załogowej – Apollo-Sojuz.Ta orbitalna wyprawa była pierwszą wspólną międzynarodową misją załogową. Jak to się stało, że dwaj przeciwnicy Zimnej Wojny – Stany Zjednoczone i Związek Radziecki – spotkały się pokojowo w kosmosie?
Lata 60. XX wieku to szczyt Zimnej Wojny – rywalizacji pomiędzy dwoma supermocarstwami. Jednym z miejsc, gdzie ta rywalizacja była szczególnie wyraźna to przestrzeń kosmiczna. Tę rywalizację wygrały Stany Zjednoczone w lipcu 1969 roku, gdy Neil Armstrong i Buzz Aldrin postawili pierwsze kroki na Księżycu. W międzyczasie trwały pewne “zakulisowe” rozmowy na temat możliwej wspólnej radziecko-amerykańskiej współpracy. W końcu, po niezliczonej serii idei i propozycji, padł pomysł przeprowadzenia misji Apollo-Sojuz. Inna nazwa tej misji to Apollo Soyuz Test Project (ASTP).
Załogę misji po stronie amerykańskiej stanowili:
Załogę misji po stronie radzieckiej stanowili:
Start statku Apollo nastąpił 15 lipca 1975 roku o godzinie 19:50 UTC. Rosyjska kapsuła Sojuz wystartowała wcześniej tego samego dnia, o godzinie 12:20 UTC. Pierwsze dokowanie pojazdów nastąpiło 17 lipca o godzinie 16:19 UTC.
Rozpoczęły się wspólne prace, eksperymenty naukowe oraz czynności dyplomatyczne (takie jak wymiana flag, certyfikatów oraz sadzonek drzew, które później posadzono w obu krajach). Statki dwa razy łączyły i odłączały się od siebie – pierwsze rozłączenie nastąpiło 19 lipca 1975 roku o godzinie 12:03 UTC. Wreszcie, ostatnie rozłączenie nastąpiło 19 lipca o godzinie 15:26 UTC. Warto tu dodać, że wewnątrz modułu łącznikowego znajdowała się też śluza powietrzna – atmosfery i ciśnienia panujące na obu statkach były różne.
Koniec misji nastąpił 21 lipca (Sojuz) i 24 lipca (Apollo). Misję obwołano wielkim sukcesem – nie tylko naukowym czy inżynieryjnym, ale także dyplomatycznym. Misja Apollo-Sojuz przypadła również w momencie tzw. odprężenia (franc. détente) Zimnej Wojny, kiedy to próbowano realizować dialog, współpracę oraz zrozumienie pomiędzy supermocarstwami.
Jedyny poważniejszy problem, jaki napotkano w trakcie tej misji, to powrót na Ziemię statku Apollo, w trakcie której toksyczne gazy zaczęły wypełniać wnętrze kapsuły. W wyniku tego, amerykańska część załogi misji Apollo-Sojuz musiała być przez pewien czas hospitalizowana.
Misja Apollo-Sojuz była też ostatnią wyprawą w ramach programu Apollo. Po niej nastąpiło prawie sześć lat przerwy w amerykańskich wyprawach kosmicznych – aż do czasu STS-1.
Prawie dokładnie pięćdziesiąt lat później, w czerwcu i lipcu 2025 roku trwała bardzo międzynarodowa misja – Axiom-4. W tej misji uczestniczył Polak – po raz drugi obywatel naszego państwa znalazł się w kosmosie. W przyszłości wiele podobnych misji będzie realizowanych w międzynarodowym składzie. Z kolei, następca ZSRR (Rosja) z uwagi na napięcia geopolityczne i upadek własnego przemysłu – odgrywa już coraz mniejszą rolę w sektorze kosmicznym.
(NASA, PFA)
