Nowy kosmiczny koronograf do obserwacji Słońca.
Na pokładzie satelity GOES-19 został zainstalowany koronograf CCOR-1. Jest to następca koronografu LASCO C3 z sondy SOHO.LASCO C3 sondy SOHO
Solar and Heliospheric Observatory (SOHO) to wspólna misja Amerykańskiej Agencji Kosmicznej NASA i jej europejskiego odpowiednika ESA. Start SOHO nastąpił w grudniu 1995 roku. Sonda została umieszczona w punkcie L1 układu Ziemia-Słońce, około 1,5 mln kilometrów przed naszą planetą w kierunku naszej Dziennej Gwiazdy.
Od 1996 roku, za wyjątkiem kilku miesięcy w drugiej połowie 1998 roku, SOHO regularnie obserwuje Słońce i jego bezpośrednie otoczenie przy użyciu 12 instrumentów. SOHO jest w stanie obserwować naszą Dzienną Gwiazdę i jej otoczenie na szerokim zakresie od dalekiego pasma UV aż do zakresu widzialnego. Pozwala to na obserwacje najbardziej energetycznych zjawisk zachodzącej na widocznej “powierzchni” naszej gwiazdy, czyli rozbłysków słonecznych oraz wokół Słońca.
Jednym z instrumentów sondy SOHO jest Large Angle and Spectrometric Coronagraph (LASCO). LASCO ma trzy subsystemy, z których LASCO C3, zdolny do obserwacji otoczenia Słońca aż do odległości kątowej około 30 promieni wokół Gwiazdy Dziennej. Jest to szerokie spojrzenie na Słońce, co pozwala na obserwację propagacji wybitej plazmy w postaci koronalnego wyrzutu masy (CME), a także… komet zbliżających się do Słońca.
W marcu 2024 SOHO odkryło już pięciotysięczną kometę, która “odważyła się” zbliżyć do Słońca. Co jakiś czas SOHO obserwowało także nietypowe albo i bardzo jasne komety. W tym roku SOHO w obiektywie LASCO C3 obserwowała kometę C/2023 A3 Tsuchinshan-ATLAS.
Misja sondy SOHO dobiega już końca. W ciągu najbliższych kilkunastu miesięcy wyczerpie się paliwo, niezbędne do prawidłowej orientacji sondy. Środowiska naukowe od wielu lat zauważały, że LASCO C3 przynosiło stale ważne obserwacje, nie tylko z perspektywy naukowej, ale i ogólnie “pogody kosmicznej”, a także… zórz polarnych na Ziemi.
GOES-19 i CCOR-1
W dniu 25 czerwca 2024 rakieta Falcon Heavy wyniosła satelitę GOES-U (GOES-19). Jest to satelita meteorologiczny, operujący z orbity geostacjonarnej (GEO). Satelita będzie używany przede wszystkim przez amerykańską agencję NOAA. Aktualnie (październik 2024) kończy się faza rozruchu satelity. GOES-10 ma służyć przynajmniej do 2036 roku.
Na pokładzie GOES-19 zainstalowano także instrumenty odpowiedzialne za monitoring “pogody słonecznej”. Jednym z nich jest Compact CORonagraph (CCOR). Na pokładzie tego satelity zainstalowano egzemplarz CCOR-1.
W dniu 22 października operator GOES-19 – amerykańska agencja NOAA – po raz pierwszy zaprezentowała obraz z CCOR-1. Zaprezentowana animacja prezentuje CME z końca września 2024. Co ważne, CCOR-1 ma wykonywać co 15 minut obraz okolic Słońca, a na Ziemi dane będą już po około 30 minutach. W przypadku sondy SOHO częstotliwość obrazowania Słońca przez LASCO C3 jest mniejsza, a obrazy czasem dopiero po kilku godzinach trafiają na Ziemię.
Jedynka przy oznaczeniu instrumentu CCOR zainstalowanego na GOES-19 ma tu duże znaczenie, gdyż na kwiecień 2025 zaplanowano start misji Space Weather Follow On-Lagrange 1 (SWFO-L1). Sonda SWFO-L1 będzie następcą sondy SOHO i na jej pokładzie zostanie zainstalowany kolejny egzemplarz CCOR.
Aktywność słoneczna jest komentowana w dziale na Polskim Forum Astronautycznym. Polecamy także listę najsilniejszych rozbłysków w tym cyklu słonecznym oraz najsilniejszych rozbłysków w 2022 roku, w 2023 roku.
(PFA)
