Cel: baza na Księżycu

Ambitne plany NASA związane z programem Artemis.

Kiedy człowiek powróci na Księżyc? W marcu 2019 roku administracja Białego Domu nakreśliła nowy cel dla NASA: powrót człowieka na Księżyc przed końcem 2024 roku. Program został nazwany Artemis. Wcześniej miało dojść do testu rakiety SLS, budowy lądowników księżycowych oraz nowych skafandrów, zdolnych do pracy na powierzchni Srebrnego Globu.

Oczywiście, bardzo ambitny program szybko napotkał na szereg opóźnień. Misja Artemis I (bezzałogowa) została wykonana dopiero w listopadzie/grudniu 2022. Obecnie trwają przygotowania do startu pierwszej misji załogowej w ramach programu Artemis – niestety w rakiecie SLS do tego lotu zanotowano problemy techniczne i rakieta wróciła do hali VAB, które opóźniły próbę startu z lutego na 2 kwietnia 2026.

Więcej “pamięci mięśniowej” dla Artemis

Zmiany w programie Artemis pod wodzą nowego Administratora NASA były bardzo prawdopodobne. W dniu 27 lutego 2026 poznaliśmy pierwszy szczegół: misja Artemis III zostanie przeprowadzona na LEO. Celem tej misji będą intensywne testy jednego lub dwóch lądowników księżycowych oraz skafandrów kosmicznych. Powrót na Księżyc zostanie wykonany w ramach misji Artemis IV, która jest planowana na początek 2028 roku. W tej misji, która ma trwać mniej niż 21 dni, dwójka astronautów wyląduje na powierzchni Księżyca, by spędzić tam około 6 dni.

Dalsze szczegóły poznaliśmy 24 marca 2026. Tego dnia Administrator NASA przedstawił aktualizację programu Artemis. Program został podzielony na trzy fazy:

• Faza 1: nauka i eksperymentowanie, która ma trwać od “teraz” do 2029 roku
• Faza 2: przystosowanie do “wczesnego zamieszkania” na powierzchni Srebrnego Globu, co ma nastąpić w latach 2029 – 2032
• Faza 3: trwała obecność na Księżycu, która ma nastąpić po 2032 roku

Zmiany zakładają znaczne zwiększenie częstotliwości lotów. W ramach Fazy 1 przeprowadzone zostaną misje załogowe przy użyciu rakiety SLS w kierunku Srebrnego Globu począwszy od 2028 roku (Artemis IV). Co więcej, w trakcie tej Fazy na Księżycu mają się znaleźć m.in. robotyczne łaziki zdolne do przejechania dystansu rzędu 50 km.

Podczas Fazy 2 zostaną wykonane prace przygotowawcze pod budowę bazy księżycowej. Na lata 2029 – 2032 NASA przewiduje 27 lądowań na powierzchni Srebrnego Globu, dostarczając w ten sposób około 60 ton użytecznego ładunku, w tym większe ciśnieniowe łaziki, źródła energii jądrowej oraz słonecznej, a także inne elementy, w tym duże konstrukcje do komunikacji. Podczas tej Fazy na orbicie mają być umieszczone dwa satelity telekomunikacyjne.

W taj aktualizacji programu Artemis nie zakłada się używania stacji Gateway, choć zaznaczono, że ta stacja może być ważna w dalszej przyszłości. Co więcej, program zakłada korzystanie z rakiety SLS jedynie do misji Artemis V (czyli koniec Fazy 1). Później NASA będzie korzystać z dostępnych komercyjnych pojazdów.

Cel: księżycowa baza załogowa

Podczas Fazy 3, rozpoczynającej się po 2032 roku, planowane jest sprowadzenie 150 ton użytecznego ładunku w 28 lądowaniach. Wówczas misje załogowe na powierzchni Księżyca mają trwać po cztery tygodnie (przy udziale czwórki astronautów). Ta Faza ma poszerzyć “możliwości przemysłowe” oraz zdolności sprowadzania próbek na Ziemię.

W tej Fazie NASA zamierza korzystać przynajmniej z dwóch niezależnych od siebie komercyjnych dostawców. Misje księżycowe powinny odbywać się co około sześć miesięcy. Z czasem częstotliwość misji powinna wzrastać, wraz z dojrzałością technologiczną komercyjnych pojazdów załogowych.

Program budowy bazy księżycowej ma kosztować 20 miliardów dolarów.

Od lat krytykowano NASA za bardzo powolny rozwój programu Artemis. Uważano, że nawet jeśli cel programu – powrót na Księżyc – zostanie zrealizowany, częstotliwość lotów będzie bardzo niska. Wg Administratora NASA wprowadza to ryzyko kolejnych opóźnień, podobnie do tych zanotowanych z rakietą SLS podczas misji Artemis I, w której przeprowadzono cztery wyjazdy na wyrzutnię LC-39B po serii napraw.

• Misja Artemis I jest komentowana w wątku na Polskim Forum Astronautycznym.
• Misja Artemis II jest komentowana w wątku na Polskim Forum Astronautycznym.
• Misja Artemis III jest komentowana w wątku na Polskim Forum Astronautycznym.
• Misja Artemis IV jest komentowana w wątku na Polskim Forum Astronautycznym.

(PFA)