Polskie oprogramowanie częścią misji księżycowej LUPEX – Chandrayaan-5.
Spółka N7 Space nawiązała współpracę z firmą Kayser Italia w zakresie dostawy i adaptacji oprogramowania rozruchowego do instrumentu Exploration Mass Spectrometer (EMS-L) dla misji księżycowej LUPEX, której celem jest badanie obecności wody na południowym biegunie Srebrnego Globu.
Misja Lunar Polar Exploration (LUPEX), znana również jako Chandrayaan-5, jest wspólną inicjatywą hinduskiej agencji kosmicznej (ISRO) oraz japońskiej agencji kosmicznej (JAXA), realizowaną we współpracy z Europejską Agencją Kosmiczną i NASA. Scenariusz misji zakłada wyniesienie japońską rakietą H3 dostarczanego przez ISRO lądownika księżycowego o masie startowej ok. 6,5 tony, na pokładzie którego znajdzie się ważący ok. 350 kg łazik opracowany przez JAXA.
Zadaniem tego ostatniego będzie badanie ilości oraz jakości wody, jaka przypuszczalnie gromadzi się w ciemnych rejonach Księżyca, do których nigdy nie dociera światło słoneczne (tzw. permanently shadowed regions, PSRs). Łazik stanie się platformą mobilną dla łącznie 10 instrumentów naukowych, w tym dostarczanego przez ESA spektrometru mas realizującego pomiary in-situ ciśnienia oraz sygnatury chemicznej księżycowej egzosfery. Pomiary te, dzięki analizie gazów uwalnianych podczas odwiertów w regolicie wykonywanych przez łazik, pozwolą m.in. wykryć obecność wody znajdującej się na głębokości do 1,5 metra poniżej powierzchni Księżyca.
Kayser Italia jest głównym wykonawcą i integratorem instrumentu EMS-L, opracowywanego na zlecenie ESA. W ramach współpracy firmą Kayser Italia N7 Space dostarczy zmodyfikowane do potrzeb misji kwalifikowane oprogramowanie rozruchowe (bootloader) wraz z pakietem sterowników (BSP).
– Oprogramowanie rozruchowe to stosunkowo niewielkie komponenty oprogramowania, ale spoczywa na nich duża odpowiedzialność: to one muszą zainicjalizować i przetestować sprzęt, a następnie uruchomić resztę oprogramowania niezbędnego do realizacji celów misji. Ilekroć słyszymy, że jakiejś misji udało się przedłużyć życie dzięki aktualizacji oprogramowania, to właśnie oznacza, że jakiś bootloader właśnie spełnił swoje zadanie– wyjaśnia Konrad Grochowski, Software Engineer w N7 Space oraz lider projektu LUPEX BSW. – W tej misji mamy szansę kolejny raz zweryfikować przenośność naszego rozwiązania – każde dotychczasowe wdrożenie wymagało szeregu zmian specyficznych dla danej misji. Natomiast pierwszy raz zamiast dobrze znanych nam norm ECSS (European Cooperation for Space Standardization) oraz CCSDS (Consultative Committee for Space Data Systems), musimy dostosować się do protokołów i mechanizmów stosowanych przez JAXA, które wykorzystują niestandardowe protokoły oparte na protokole SpaceWire. Niewątpliwie to właśnie praca z wymaganiami japońskiej agencji kosmicznej jest jednym z trudniejszych, ale zarazem ciekawszych wyzwań w tym projekcie – dodaje.
Wzmożone zainteresowanie agencji kosmicznych z całego świata poszukiwaniem wody na Księżycu przede wszystkim związane jest z faktem, iż gazy powstające w wyniku hydrolizy, czyli tlen i wodór, znajdują zastosowanie m.in. w produkcji paliwa rakietowego. W tym kontekście potwierdzenie obecności pod powierzchnią Księżyca wody w odpowiedniej ilości oraz jakości będzie stanowiło niezwykle ważny krok milowy zarówno w eksploracji Księżyca, jak i w rozwoju potencjalnych przyszłych misji załogowych np. na Marsa, ograniczając konieczność dostarczania kluczowych zasobów z Ziemi.
Start misji LUPEX planowany jest na 2028 rok.
(N7Space)
