Spojrzenie na drugą stronę Plutona

0

Zespół naukowców misji New Horizons zaprezentował nową mapę drugiej strony Plutona. Ta strona była obserwowana przez New Horizons jedynie z większej odległości.

Dziewiętnastego stycznia 2006 roku sonda New Horizons rozpoczęła swój lot do Plutona, osiągając jednocześnie największą prędkość ucieczki spośród wystrzelonych przez człowieka obiektów. Zaledwie 13 miesięcy później NH przeleciał obok Jowisza, wykorzystując efekt grawitacyjny do przyspieszenia i skrócenia o lata czas przelotu do Plutona. Na dzień przelotu wyznaczono 14 lipca 2015 roku.

Główna faza przelotu obok Plutona nastąpiła pomiędzy 13 a 15 lipca. Wówczas NH przebywał w odległości mniejszej niż 1,2 mln kilometrów od celu swojej misji. Moment największego zbliżenia do Plutona nastąpił 14 lipca około godziny 13:50 CEST. Wówczas sonda znalazła się 13500 kilometrów od powierzchni Plutona, 29500 kilometrów od księżyca Charona, około 22000 kilometrów od księżyca Nix i 77600 kilometrów od księżyca Hydra.

W trakcie przelotu NH nie utrzymywał kontaktu z Ziemią. Pierwszy „ping” od sondy NH, świadczący o dobrym stanie technicznym po przelocie obok Plutona, został odebrany na Ziemi ponad 13 godzin po przelocie, czyli 15 lipca tuż przed 3 rano czasu CEST (a wysłany około 4 godzin i 25 minut wcześniej). Następnie sonda przesłała na Ziemię pierwsze (skompresowane stratnie) zdjęcia oraz wyniki obserwacji.

Okazało się, że pomimo olbrzymiej odległości od Słońca i skrajnie niskich temperatur, Pluton pozostał światem aktywnym, posiadającym w części stosunkowo młodą, niezwykle zróżnicowaną powierzchnię, która nie zawiera dużej ilości wyraźnie zarysowanych kraterów. Innymi słowy, Pluton okazał się światem tak samo żywym, jak krążący wokół Saturna Enceladus czy Europa krążąca wokół Jowisza. Jednak należy zaznaczyć, że mechanizm utrzymujący te procesy w ruchu musi być zupełnie inny. Układ Pluton-Charon nie podlega bowiem działaniu pływów – oba ciała obiegają się wzajemnie będąc zawsze skierowane ku sobie tą samą stroną, przy czym orbita Charona jest według wszelkich dotychczasowych pomiarów kołowa.

Druga strona Plutona

Większość danych dotyczących Plutona pochodzi z bliskich obserwacji jednej strony tej planety karłowatej. Przelot trwał tak szybko, że nie udało się zaobserwować w większej rozdzielczości powierzchni drugiej strony Plutona. Ze zdjęć w niższej rozdzielczości, z których ostatnie wykonano 11 lipca 2015 w odległości 4 milionów kilometrów, wynika jednak, że i tamta strona Plutona jest także interesująca.

W październiku 2019 zespół naukowców misji NH pod przewodnictwem Alana Sterna (główny naukowiec tej misji) zaprezentował nową mapę Plutona. Mapa zawiera głębszą analizę drugiej strony tej planety karłowatej. Rozdzielczość obrazów obszarów po drugiej stronie Plutona to zakres od kilku do kilkudziesięciu km na piksel.

Nowa mapa Plutona, z uwzględnieniem obszarów po drugiej stronie / Credits – NASA/Johns Hopkins University Applied Physics Laboratory/Southwest Research Institute

Druga strona Plutona z pewnością jest inna od tej z bliska zbadanej przez sondę NH. Przypomina to w pewnym sensie różnicę pomiędzy stroną Księżyca skierowaną ku Ziemi i drugą stroną, niewidoczną z naszej planety. Z pewnością po drugiej stronie Plutona przeważają ciemniejsze obszary – brak tam jaśniejszych tworów podobnych do Sputnik Planitia – słynnego “serca” tej planety karłowatej.

Co więcej, zespół NH uważa, że po drugiej stronie Plutona występują tereny z wysokimi “wyspami” lodu metanowego. Te “wyspy” mogą mieć wysokość nawet 300 metrów względem okolicznego terenu. Ponadto, powierzchnia północnej i równikowej strefy Plutona wydaje się być efektem wcześniejszych stopień materii. Zarejestrowano także jeden duży krater, który otrzymał nazwę Simonelli.

Mapa geologiczna drugiej strony Plutona / Credits - NASA/Johns Hopkins University Applied Physics Laboratory/Southwest Research Institute
Mapa geologiczna drugiej strony Plutona / Credits – NASA/Johns Hopkins University Applied Physics Laboratory/Southwest Research Institute

Podsumowując, Pluton ma bardzo zróżnicowaną powierzchnię, która świadczy o długich okresach aktywności tej planety karłowatej. Mnogość materii o różnych kolorach i jednoczesny brak większej ilości dużych kraterów sugeruje, że powierzchnia Plutona w dużej części jest stosunkowo młoda lub nawet bardzo młoda. Z pewnością kolejne badania tej planety karłowatej wymagałyby następnej misji kosmicznej – niestety aktualnie nie ma takiej wyprawy w planach.

Dzień na Plutonie - najlepsze obrazy Plutona z przelotu misji New Horizons / Credits - / Credits - NASA/Johns Hopkins University Applied Physics Laboratory/Southwest Research Institute
Dzień na Plutonie – najlepsze obrazy Plutona z przelotu misji New Horizons / Credits – NASA/Johns Hopkins University Applied Physics Laboratory/Southwest Research Institute

Po przelocie obok Plutona sonda NH skierowała się ku planetoidzie 2014 MU69. Maksymalne zbliżenie sondy New Horizons (NH) do 2014 MU69 nastąpiło 1 stycznia 2019 około 06:33 CET. Minimalny planowany dystans do tego obiektu wynosił 3500 km. Dla porównania – sonda przeleciała ponad Plutonem w odległości około 12500 km.

Po przelocie rozpoczął się długi i powolny proces transmisji danych z NH na Ziemię. 2014 MU69 okazała się być niezwykłym obiektem: składającym się z dwóch części połączonych “szyjką” oraz (prawdopodobnie) płaskim. Te dwie zaskakujące cechy wyraźnie sugerują, że zewnętrzne części Układu Słonecznego, w tym Pas Kuipera, skrywają jeszcze wiele tajemnic.

Podstawowa misja NH (przelot obok Plutona) jest komentowana w wątku na Polskim Forum Astronautycznym.

Przelot NH obok 2014 MU69 jest komentowany w wątku na Polskim Forum Astronautycznym.

(NASA, NH)

Comments are closed.