Drugie kwitnienie czereśni i satelitarne obserwacje Ziemi – co mogą mieć wspólnego?
Autorami artykułu są Hubert Nowak i Krzysztof Kanawka.
W[/dropca]e wrześniu w Wielkopolsce, na Kujawach, Ziemi Łódzkiej oraz Mazowszu zaobserwowano rzadkie zjawisko – czereśnie zakwitły po raz drugi w tym roku. Satelitarne dane obserwacji Ziemi pomagają w oszacowaniu skali tego zjawiska. Takie anomalie pogodowe mogą negatywnie wpłynąć na przyszłoroczne plony.Dane satelitarne są przydatne do oceny wpływu drugiego kwitnienia na przyszłoroczne zbiory owoców.
Do ponownego kwitnienia doszło m.in. w Wągrowcu w województwie wielkopolskim, dla którego wykonano poniższą analizę. Analiza danych meteorologicznych oraz satelitarnych z Wągrowca pokazuje, że za nietypowe, drugie kwitnienie czereśni, które nastąpiło 8 września 2026 roku, odpowiada specyficzny przebieg warunków pod koniec lata oraz drastyczne zaburzenie wewnętrznego zegara biologicznego rośliny. Badanie objęło porównanie sezonów 2025 i 2026 w oparciu o sumy temperatur efektywnych (z reanalizy ERA5T) oraz wskaźniki wegetacyjne NDVI i NDRE (Sentinel-2: pasma B4, B5, B8).
Sygnał termiczny i dynamika końca lata
Analiza danych meteorologicznych pokazuje, że za wrześniowe kwitnienie czereśni nie odpowiadała wyższa suma ciepła w całym okresie letnim (wartości sumy za trzeci kwartał dla lat 2025 i 2026 były niemal identyczne i wynosiły odpowiednio ok. 1375°C i 1382°C). Kluczowy okazał się jednak specyficzny rozkład temperatur pod koniec lata. W samym sierpniu 2026 roku notowano wyższą dynamikę temperatur efektywnych (np. dla progu bazowego 10°C suma wyniosła 326,9°C wobec 297,0°C rok wcześniej). Długo utrzymujące się ciepło u schyłku lata, w połączeniu z wrześniowymi opadami, stworzyło silny impuls metaboliczny, który drastycznie zaburzył wewnętrzny zegar biologiczny rośliny i “zmylił” jej pąki kwiatowe.
Czym są wskaźniki NDVI i NDRE?
- NDVI (Normalized Difference Vegetation Index) to powszechnie stosowany wskaźnik ogólnej kondycji roślin, który mierzy ilość odbitego przez nie światła (im wyższa wartość, tym bujniejsza i zdrowsza roślinność).
- NDRE (Normalized Difference Red Edge) jest bardziej czuły na zmiany zawartości chlorofilu w głębszych warstwach liści, co pozwala precyzyjnie wykrywać stres roślin lub nagłe ożywienie wegetacji, zanim staną się one widoczne gołym okiem.
Przebieg anomalii w świetle satelitów: Fałszywa wiosna
Dane teledetekcyjne z europejskich satelitów Sentinel-2 precyzyjnie uchwyciły ten proces w liczbach:
- Wiosenny rozruch (przełom kwietnia i maja): Sezon 2026 startował z delikatnym opóźnieniem (średnie NDVI w dniach pomiarowych wynosiło 0,582 wobec 0,664 w 2025 roku), co wskazywało na wolniejszy start fizjologiczny pąków.
- Pełnia wiosny (maj): W czwartym tygodniu maja parametry wyrównały się i lokalnie przewyższyły poziom ubiegłoroczny (maksymalne NDVI osiągnęło 0,873 wobec 0,813 w 2025).
- Wrześniowy zwrot akcji (anomalia): W normalnym cyklu wrzesień przynosi naturalny spadek ilości chlorofilu (co potwierdzają dane z początku września 2025 roku). Tymczasem na początku września 2026 roku wskaźniki te gwałtownie wzrosły. Przeprowadzona analiza statystyczna (test t-Studenta) potwierdziła, że ta różnica jest absolutnie bezdyskusyjna i nie jest dziełem przypadku (p < 0,001). Średnie NDVI na początku września 2026 r. wzrosło do poziomu 0,792 (wobec 0,705 rok wcześniej), a średnie NDRE do 0,542 (wobec 0,481). Dowodzi to twardo, że cała korona drzew zachowała nietypową, intensywną zieloność.
W efekcie 8 września 2026 roku na czereśniach pojawiły się kwiaty. Proces ten objął wybrane partie gałęzi, drastycznie zakłócając naturalny cykl spoczynku rośliny.
Perspektywa na przyszłość: Skutki dla zbiorów w 2027 roku
Anomalie fenologiczne niosą za sobą ryzyko poważnych konsekwencji gospodarcze. Rozwinięcie kwiatów we wrześniu oznacza, że tkanki te ulegną zniszczeniu wraz z nadejściem przymrozków. Co więcej, wyczerpanie rezerw energetycznych drzewa na jesienną „fałszywą wiosnę” bezpośrednio prognozuje ryzyko mniejszych zbiorów w sezonie 2027.
Gdańska spółka Blue Dot Solutions specjalizuje się w praktycznym przetwarzaniu danych satelitarnych dla rolnictwa. Od 2026 roku spółka wykonuje także analizy dla sadów w oparciu o dane optyczne i termiczne. Pozwala to monitorować kondycję sadów oraz wykrywać anomalie, które mogą wpłynąć na zbiory.
Więcej informacji: www.bluedotsolutions.eu
Źródła danych: ERA5T (ECMWF/Copernicus via meteoblue / Syngenta GDD tracking), Sentinel-2 (pasma B4, B5, B8).
(BDS)
