Obserwacje Ziemi w sadownictwie: monitoring drugiego kwitnienia i zawiązywania owoców truskawek na Kaszubach.
Forum Obserwacji Ziemi, Gdańsk, 5 listopada 2026. We wrześniu i październiku na terenach województwa pomorskiego, ze szczególnym uwzględnieniem niemal 300 ha upraw truskawek na Kaszubach (m.in. w rejonie Kożyczkowa i Borzestowa), zaobserwowano rzadkie i niepokojące zjawisko – krzewy truskawek zakwitły po raz drugi w tym roku, miejscami wiążąc owoce. Satelitarne dane obserwacji Ziemi pozwalają precyzyjnie oszacować skalę tego fenomenu, który – w obliczu jesiennych anomalii pogodowych – może negatywnie odbić się na przyszłorocznych plonach.Dane satelitarne stają się kluczowym narzędziem do oceny wpływu wtórnego kwitnienia na kondycję plantacji oraz przyszłoroczne zbiory. Szczegółową analizą objęto kluczowe obszary uprawne na Kaszubach. Badanie oparło się na zestawieniu sezonów 2025 i 2026 z wykorzystaniem sum temperatur efektywnych (GDD z reanalizy ERA5T) oraz wskaźników wegetacyjnych (Sentinel-2: NDVI).
Sygnał termiczny i dynamika końca lata
Analiza danych meteorologicznych wskazuje, że za jesienne pobudzenie wegetacji truskawek nie odpowiadała wyższa suma ciepła w całym okresie letnim. Przykładowo, średnie wartości sumy GDD (dla bazy 0 C) za trzeci kwartał (Q3) dla lat 2025 i 2026 były zbliżone i wynosiły odpowiednio ok. 1585,6 oraz 1550,4. Kluczowy okazał się jednak specyficzny rozkład temperatur u schyłku lata oraz wysoka dynamika na przełomie września i października. O ile cały wrzesień 2026 roku przyniósł nieco niższe sumy temperatur w porównaniu do roku ubiegłego (np. średnie GDD dla bazy 0 C wyniosło 443,5 wobec 474,3 w 2025 r.), o tyle pierwsza dekada października 2026 r. zaznaczyła się wyraźnym ociepleniem. Średnia suma GDD (baza: 0 C) w okresie 01.10–12.10.2026 r. wyniosła 157,3 (wobec 126,0 rok wcześniej), co oznacza wzrost o ponad 31 jednostek. Długo utrzymujące się ciepło w połączeniu z wilgocią stworzyło silny impuls metaboliczny, który zmylił wewnętrzny zegar biologiczny roślin, wyzwalając „fałszywą wiosnę”.
Czym jest wskaźnik NDVI?
- NDVI (Normalized Difference Vegetation Index) to powszechnie stosowany wskaźnik ogólnej kondycji roślin, który mierzy ilość odbitego przez nie światła (im wyższa wartość, tym bujniejsza i bardziej aktywna fotosyntetycznie roślinność).
Przebieg anomalii w świetle satelitów: Fałszywa wiosna na plantacjach
Dane teledetekcyjne z europejskich satelitów Sentinel-2 precyzyjnie zarejestrowały ten proces w liczbach:
- Wiosenny rozruch i pełnia wegetacji (kwiecień–maj): Sezon 2026 na Kaszubach startował z lekkim opóźnieniem w stosunku do roku ubiegłego, co odzwierciedlały niższe wartości wskaźnika NDVI na przełomie kwietnia i maja (np. na początku maja średnie NDVI wynosiło ok. 0,34–0,39 wobec wyższych poziomów rzędu 0,44–0,46 w 2025 r.).
- Wrześniowo-październikowy zwrot akcji (anomalia): W normalnym cyklu wegetacyjnym przełom września i października przynosi naturalny spadek wskaźników i przygotowanie roślin do zimowego spoczynku. Tymczasem w analizowanym okresie 2026 roku wskaźnik NDVI na kaszubskich plantacjach truskawek gwałtownie wzrósł – 26 września osiągnął wartość 0,646, a w pierwszych dniach października utrzymywał się na podwyższonym poziomie (ok. 0,53–0,54). Dowodzi to twardo, że liście i tkanki krzewów zachowały nietypową, intensywną aktywność biologiczną.
W efekcie na plantacjach pojawiły się kwiaty oraz nowe zawiązki owoców, co drastycznie zakłóciło naturalny cykl spoczynku roślin.
Wykres 1. Zmiany wskaźnika NDVI (2025–2026) dla plantacji truskawek na Kaszubach. Porównanie uwzględnia opóźniony start wiosenny w 2026 roku oraz wyraźny, gwałtowny wzrost wskaźnika wegetacji u schyłku września i na początku października, odzwierciedlający anomalię biologiczną i drugie kwitnienie truskawek.
Perspektywa na przyszłość: Skutki dla zbiorów w 2027 roku
Anomalie fenologiczne niosą za sobą poważne ryzyko gospodarcze. Rozwinięcie kwiatów i zawiązanie owoców jesienią oznacza, że organy te ulegną zniszczeniu wraz z nadejściem pierwszych silniejszych przymrozków. Co więcej, bezpowrotne wyczerpanie rezerw energetycznych roślin na jesienną „fałszywą wiosnę” bezpośrednio prognozuje osłabienie krzewów i ryzyko mniejszych zbiorów truskawek w sezonie 2027.
Gdańska spółka Blue Dot Solutions specjalizuje się w praktycznym przetwarzaniu danych satelitarnych dla rolnictwa. Od 2026 roku spółka wykonuje także analizy dla sadownictwa oraz plantacji owoców jagodowych w oparciu o dane optyczne i termiczne. Pozwala to monitorować kondycję sadów i plantacji oraz wykrywać anomalie, które mogą wpłynąć na zbiory.
Więcej informacji: www.bluedotsolutions.eu
Źródła danych: ERA5T (ECMWF/Copernicus via meteoblue / Syngenta GDD tracking), Sentinel-2 (pasma B4, B8).
(BDS)
