Podsumowanie konferencji Horyzont Mars 2026.
Autorem artykułu jest Pan Paweł Skorb – serdecznie dziękujemy!
W dniach 5-6 listopada roku w Instytucie Politologii Uniwersytetu Wrocławskiego, odbyła się trzecia edycja konferencji naukowej z cyklu Horyzont Mars. Podczas tego multidyscyplinarnego wydarzenia zrealizowano wiele różnorodnych paneli dotyczących m.in. obronności, prawa, bezpieczeństwa, planetologii, robotyki planetarnej i orbitalnej i oczywiście politologii i stosunków międzynarodowych. Na wydarzeniu pojawili się ludzie ze świata akademickiego oraz osoby związane z sektorem kosmicznym, biznesem i samorządem terytorialnym.
Sytuacja międzynarodowa skłoniła organizatorów do zainteresowania się problemem obronności, nie ograniczają się jednak tylko do niej zajmując się również szeroko pojętą problematyką bezpieczeństwa w kosmosie i na Ziemi dzięki wykorzystaniu kosmosu. Tytuł tegorocznej konferencji brzmiał: Bezpieczny kosmos dla bezpiecznej Ziemi. Nowe technologie i nowe wyzwania w dobie przyspieszającego wyścigu kosmicznego. Organizatorzy położyli też nacisk na zapoznanie lokalnego środowiska kosmicznego ze sprawami organizacyjnymi związanymi z uczestnictwem w zbliżającym się Międzynarodowym Kongresie Astronautycznym w Poznaniu. Tej tematyce poświęcona była prezentacja Anny Lemańskiej-Kramer z Grupy MTP (Międzynarodowe Targi Poznańskie), która na konferencję przybyła z dodatkowymi materiałami w postaci folderów promocyjnych.
Konferencja rozpoczęła się od debaty dotyczącej obronności w kosmosie pod prowokacyjnym tytułem: Obronność w kosmosie. Od piątej domeny NATO do astropolityki. Wzięli w niej udział naukowcy zajmujący się problematyką obronną – prof. Wojciech Horyń z Akademii Wojsk Lądowych we Wrocławiu oraz prof. Rafał Kopeć z Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie. Pojawili się w niej również przedstawiciele firm zajmujących się kosmicznymi technologiami obronnymi i technologiami podwójnego zastosowania – Grzegorz Zwoliński (prezes ARES Shield) oraz dr Jakub Ciążela, reprezentujący Instytut Nauk Geologicznych PAN i spółkę MIRORES. W roli moderatora wystąpił dr hab. Bartosz Smolik z Instytutu Politologii UWr. Debata ta cieszyła się dużym powodzeniem i spotkała z pozytywnymi opiniami widzów.
Pozytywne oceny zebrał również panel zamykający całą konferencję zatytułowany: Edukacja ery kosmicznej. Jak popularyzować, uczyć i korzystać z wiedzy o kosmosie? Organizatorzy wyszli bowiem z założenia, iż wszelka aktywność w kosmosie powinna wiązać się z pożytkami na Ziemi, w tym również dla edukacji młodych pokoleń. Wzięli w niej udział jako dyskutanci: profesor Piotr Wrzecioniarz (Krajowy Komitet Technologii Kosmicznych SITK/NOT), Anna Bukiewicz-Szul (POLSA), Justyna Średzińska (Centrum Nauki Kopernik/ESERO-Polska), Łukasz Gadomski (Wojskowa Szkoła Średnia im. Zawiszy Czarnego w Legnicy), Włodek Tarnowski (WroSpace). Debatę poprowadziła Luiza Wieczorek (Mars Society Polska). Po zakończonej rozmowie i serii pytań ze strony widzów, organizatorzy przeprowadzili quiz z nagrodami, który był zwieńczeniem HM 2026.
Konferencja miała charakter akademicki, toteż zgodnie z formułą multidyscyplinarności nie zabrakło w niej referatów z wielu dyscyplin. Pierwszy panel zdominowały referaty dotyczące bezpieczeństwa, w tym nie tylko dotyczące kosmosu, ale również rzadko spotykanej problematyki dronów podwodnych (prof. inż. Robert Kacperek dr inż. Michał Dziedzic obaj z UPWr), multispektralnego rozpoznania termicznego (dr Ciążela), nawigacji satelitarnej na Księżycu (dr inż. Grzegorz Bury, UPWr). Kolejny panel poświęcony był Marsowi, czyli zagadnieniu tytułowemu całego cyklu konferencji. Znalazły się w nim referaty dotyczące m.in. minimalizacji ryzyka związanego z załogowym lądowaniem na Czerwonej Planecie (prof. Jean-Marc Salloti z Bordeaux University), wykorzystywania konkrecji ziemskich jako wskaźników procesów złożotwórczych i potencjalnych zasobów metali na Marsie (dr Natalia Zalewska z CBK PAN, MIRORES), wykorzystania zasobów surowcowych Marsa do budowy przyszłych baz (prof. inż. Waldemar Pichór, AGH), organizmy ekstremotolerancyjne w badaniach astrobiologicznych (prof. Kaja Skubała, UJ), poszukiwaniu warunków sprzyjających epizodycznemu występowaniu ciekłej wody na Marsie (dr Marta Ciażela, PWr).
Kolejny panel, który organizatorzy nazwali studencko-marsjańskim, rozpoczął się od prezentacji mającego niedawno swoją premierę łazika Scorpio Antares (Weronika Malec, Szymon Lubański oboje z PWr) z referatem, następnie zaprezentowane zostały referaty z zakresy nauk społecznych, w tym dotyczący technologicznego i geopolitycznego wymiaru chińskiej misji Tianwen-3 (lic. Aleksander Kotlarz, AGH), Starlinka w rosyjskiej narracji dotyczącej wojny rosyjsko-ukraińskiej (mgr Julia Wrotyńska, UWr), polityki kosmicznej państw arabskich (mgr Stanisław Kasior, UWr). Z kolei dr inż. Radosław Zajdel z Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu przedstawił koncepcję marsjańskiej nawigacji satelitarnej i jej znaczenie dla przyszłych misji załogowych.
Na kolejnym panelu, prawniczo-politologicznym, pojawiły się referaty prawnicze. Poruszony został temat relacji pomiędzy prawem kosmicznym a prawem humanitarnym konfliktów zbrojnych (prof. Małgorzata Polkowska, ASzWoj), dotyczący polityki UE i poszukiwania przez nią autonomii strategicznej w kosmosie (prof. Irma Słomczyńska, UMCS). Pojawiły się także tematy z zakresu kulturoznawstwa i socjologii. Do tej grupy można zaliczyć referat odnoszący się do znaczenia obecności „ras pozaziemskich” w masowej wyobraźni (prof. Barbara Rogowska, UWr) oraz kosmosu w wytworach cyfrowego folkloru (prof. Katarzyna Dojwa-Turczyńska, UWr).
Pierwszego dnia zaprezentował się także dr inż. Krzysztof Lewandowski z Mars Society Polska. Przedstawiciel MSP w swoim wystąpieniu zajął się analizą sposobów ochrony antyradiacyjnej w czasie długotrwałych lotów załogowych poza pasy van Allena. Co ciekawe, w pewnym momencie konferencji doszło do wymiany zdań i gorącej polemiki na ten temat pomiędzy uczestnikami, co pokazuje, że w nauce istnieje wiele różnych punktów widzenia, a spory na ich temat potrafią rozgrzać zaangażowanych w studia dyskutantów.
W drugim dniu konferencji przewidziane były panele europeistyczno-prawnicze i techniczno-obronne. W pierwszym pojawiły się referaty typowo prawnicze, dotyczące ograniczonej demilitaryzacji kosmosu jako zagrożenia dla bezpieczeństwa i stabilności działań w przestrzeni kosmicznej (prof. Dagmara Kuźniar UR), relacji prawa kosmicznego z prawem sztucznej inteligencji (mgr Kamil Muzyka, Prawo i Kosmos, PTA). Z kolei referaty o szeroko pojętym charakterze politologicznym lub europeistycznym skoncentrowały się na współpracy Polski ze Słowacją i Norwegią w dziedzinie obronności na Ziemi i w kosmosie (dr Aneta Bąk-Pitucha, KUL) oraz na kosmicznej domenie w wojnie rosyjsko-ukraińskiej (dr Tomasz Wójtowicz, UKEN).
Ostatni z paneli zawierał referaty odnoszące się do zagadnień bezpieczeństwa załogowej eksploracji Marsa, geologii Marsa i obronności. Dr inż. Krzysztof Zaraska z Łukasiewicz – IMiF przedstawił referat o plazmowej konwersji CO2 na Marsie. Z tematyką marsjańską związany był również referat dotyczący opracowania numerycznych modeli wybranych kraterów na planecie Mars autorstwa inż. Huberta Nowaka, występującego również pod afiliacją MSP. Następnie zaprezentowane zostały referaty dotyczące obronności, w tym niezwykle istotnej z europejskiej alternatywy dla Starlinka w postaci IRIS2 – prof. Pawła Turczyńskiego (UWr) oraz obronnej aktywność Polski w kosmosie – dr hab. Bartosza Smolika (UWr). Warto zacytować ostatniego z nich:
– Kolejny wyścig kosmiczny w kierunku Księżyca i przyjęcie kosmosu jako piątej domeny NATO to nie tylko impuls do szerszej militarnej i gospodarczej aktywności w kosmosie, ale również okazja do tworzenia nowych technologii i poszerzenia badań dotyczących kosmosu, w tym najbliższych nam ciał niebieskich. Użyte przy tym technologie podwójnego zastosowania mogą później zostać wykorzystane do celów zupełnie pozamilitarnych, a zarazem wzmocnić samodzielność Polski i Europy w kosmosie. Tej pierwszej – w dziedzinie jej zdolności w obrębie obserwacji satelitarnej, komunikacji. Tej drugiej – w kontekście zdolności do wynoszenia satelitów i osób, lotów załogowych, a także szerzej pojętą świadomość sytuacyjną w kosmosie. Pieniądze zainwestowane w bezpieczeństwo i obronność w kosmosie powinny pracować na wielu polach i zwrócić się wielokrotnie – powiedział dr hab. Bartosz Smolik.
Kolejna już edycja konferencji naukowej z cyklu HM potwierdziła jakość tego wydarzenia. Zauważyła to Julia Wrotyńska, która na HM 2026 wcieliła się w dwie role – prelegentki oraz wolontariuszki odpowiedzialnej za wsparcie obsługi recepcji. Warto przy tym zauważyć, że po swoim wystąpieniu podczas pierwszego dnia wydarzenia, zebrała duże brawa od zgromadzonej publiczności i zainteresowanie grona naukowego. – Moje wrażenia są jak najbardziej pozytywne. Tegoroczny Horyzont Mars dowiódł, że trzyma wysoki standard merytoryczny. Przygotowane wystąpienia były nie tylko intrygujące, ale również zróżnicowane i skłaniające do refleksji. Wystąpienie w roli prelegentki pozwoliło mi zaprezentować własne obserwacje oraz wyniki badań, co było dla mnie nie lada zaszczytem. Z kolei wsparcie obsługi przy recepcji dało mi szansę przyjrzenia się całemu przedsięwzięciu od kulis i dostrzeżenia skali pracy, jaką włożono w to, aby wszystko przebiegło bez zakłóceń. Dzięki połączeniu dwóch perspektyw, mogłam w pełni przekonać się, jak znakomicie zaplanowanym i dopracowanym projektem jest Horyzont Mars – stwierdziła Julia Wrotyńska.
Przy tym 2-dniowym wydarzeniu pracował cały sztab ludzi, w tym duża liczba wolontariuszy. Wśród nich był Antoni Żyliński, który po raz pierwszy występował w tej roli w ramach HM. – Konferencja miała świetny poziom merytoryczny, a praca przy tak dopiętej imprezie i widoczny efekt końcowy dają ogromną przyjemność. Podczas wydarzenia panowała niezwykła synergia. Z jednej strony pełen profesjonalizm i wiedza na najwyższym poziomie, z drugiej natomiast otwarta atmosfera. Zatarły się różnice pomiędzy prelegentami a nami, wolontariuszami. Stworzyliśmy zgrany zespół, który dawał radę bez żadnego problemu, nawet w godzinach szczytu. Kto nie był ma czego żałować – skomentował Antoni Żyliński.
Na konferencji pojawili się przedstawiciele uczelni wyższych, świata biznesu, w tym zwłaszcza przemysłu kosmicznego i samorządu terytorialnego. Rozstawione zostały stoiska z dodatkowymi atrakcjami dla dzieci i młodzieży, a także dedykowaną ofertą dla osób dorosłych. Konferencja została dofinansowana ze środków Gminy Wrocław oraz stanowiła zadanie współfinansowane ze środków budżetu Samorządu Województwa Dolnośląskiego.
(PS)
