Podsumowanie działalności PFFN w 2025 roku.
Rok 2025 był piątym rokiem funkcjonowania Polskiej Fundacji Fantastyki Naukowej. Okazał się szczególny w dotychczasowej historii jej działalności, nie tylko ze względu na tę skromną rocznicę, lecz również – a raczej przede wszystkim – dlatego, że PFFN została wyróżniona jako lider w plebiscycie Who is Who w polskim sektorze kosmicznym w kategorii Organizacje, Społeczności i Stowarzyszenia, zajmując miejsce w gronie dziesięciu najważniejszych podmiotów. To bez wątpienia zasługa aktywności członków i osób współpracujących z Fundacją oraz wszystkich podejmowanych w jej ramach cyklicznych i okazyjnych działań, a także włączania się PFFN w różnego rodzaju wydarzenia – zarówno o charakterze ogólnopolskim, jak i lokalnym.
Działania cykliczne
Biorąc pod uwagę już mocno ugruntowane, regularne przedsięwzięcia realizowane przez Fundację, w roku 2025 należy wymienić: szóstą edycję Konkursu Literackiego Polskiej Fundacji Fantastyki Naukowej dla debiutantów SF, V Kongres Futurologiczny oraz przygotowanie – wspólnie z Wydawnictwem IX – publikacji Ku gwiazdom. Antologia Polskiej Fantastyki Naukowej 2025.
W tegorocznej edycji Konkursu komisarzem był Przemysław Rudź, recenzentami Elżbieta Barcińska, Maciej Draws, Łukasz Marek Fiema oraz Tomasz Wilk, a w gronie jurorów znaleźli się dr hab. Małgorzata Królikowska-Sołtan, dr Halszka Leleń, Adam Błażowski, Konrad Wągrowski oraz Marek Żelkowski. W momencie zakończenia nadsyłania tekstów (30 września 2025 r.) przyjęto sto osiemdziesiąt (180) opowiadań, które zostały poddane weryfikacji recenzenckiej.
Z kolei V Kongres Futurologiczny odbył się w dniach 12–14 września. W Pałacu Potockich zgromadzili się pisarze, naukowcy, publicyści, krytycy literatury, artyści oraz przedsiębiorcy, tworząc przestrzeń intensywnej wymiany idei. Dyskusje dotyczyły między innymi astronautyki, ekologii, literatury science fiction, tworzenia narracji w grach wideo, roli zabawek, biotechnologii oraz poszukiwań życia pozaziemskiego, a merytoryczny program uzupełniały konkursy i quizy.
Antologia Ku gwiazdom. Antologia Polskiej Fantastyki Naukowej 2025 stanowi efekt zeszłorocznej edycji Konkursu Literackiego. Książka liczy ponad czterysta stron i obejmuje opowiadania laureatów (Marek Rzewuski, Magdalena Hoczyk-Banda, Daniel Kordowski, Łukasz Borowiecki, Przemysław Sadownik), teksty zaproszonych gości (Paweł Majka, Jakub Turkiewicz, Marta Sobiecka, Wiktor Żwikiewicz, Marcin Podlewski, Agata Suchocka), a także materiały publicystyczne i redakcyjne (Mateusz Wyszyński, Łukasz Marek Fiema, Szymon Charzyński, Andrzej Gąsiorowski). Całość opatrzono wstępem Konrada Wągrowskiego i Andrzeja Sołtana.
Nowym punktem w działalności PFFN był ogłoszony 1 marca Konkurs Literacki Polskiej Fundacji Fantastyki Naukowej dla Uczniów. Jego koordynatorem był Łukasz Marek Fiema, a przewodniczącym Komisji Konkursowej Mikołaj Maria Manicki. W skład Zespołu Jurorów wchodzili dr inż. Adam Froń, dr Marcin Kowalczyk oraz Marta Magdalena Lasik. Na Konkurs nadesłano dwieście jedenaście prac.
Działania okazjonalne
Mając na uwadze wydarzenia, jakie Fundacja współorganizowała lub w jakie zaangażowała się w 2025 roku, należy wymienić przede wszystkim: bycie partnerem konferencji GoMCon 2025, organizację dwóch spotkań w ramach cyklu Fantastyka i Futurologia (podczas Space Week 2025 oraz Małopolskiej Nocy Naukowców), udział w 28. Pikniku Naukowym Polskiego Radia i Centrum Nauki Kopernik, Science & Technology Film Festival, drugie obchody Dnia Polskiej Fantastyki Naukowej, a także udział w DroneTech World Meeting.
Cykl Fantastyka i Futurologia zakładał spotkania pisarzy fantastyki naukowej z ekspertami różnych dziedzin naukowych. Celem inicjatywy było wspólne przyjrzenie się temu, w jaki sposób kultura popularna – w szczególności literatura science fiction – odzwierciedla, inspiruje i komentuje rozwój technologiczny oraz wizje przyszłości.
Pierwsze spotkanie odbyło się w ramach Space Week 2025, który miał miejsce w dniach 16–23 maja na Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie. W programie znalazły się wydarzenia popularnonaukowe, edukacyjne i kulturalne poświęcone technologiom kosmicznym. Fundacja była współorganizatorem przedsięwzięcia, przygotowując 20 maja debatę Wszystkie te światy… Czyli, po co nam kosmos. Wzięli w niej udział dr inż. Agata Rudolf, Tomasz Barciński, Istvan Vizvary oraz Michał Kłodawski.
Drugie spotkanie cyklu odbyło się w ramach 19. Małopolskiej Nocy Naukowców, która przypadła na 26 września. W ramach wydarzenia Fundacja zorganizowała panel dyskusyjny Ja, Robot. Przyszłość maszyn w świecie ludzi, prowadzony przez Grzegorza Piątkowskiego, z udziałem prof. dr hab. Michała Ostrowickiego, Michała Kłodawskiego oraz Pawła Majki.
28. Piknik Naukowy Polskiego Radia i Centrum Nauki Kopernik odbył się 10 maja na Stadionie Narodowym w Warszawie pod hasłem Ale Kosmos!. Fundacja była obecna w Strefie Twórców, organizując konkursy, warsztaty naukowego pisania fantastyki oraz spotkania z redaktorami naczelnymi czasopism popularnonaukowych i magazynów poświęconych fantastyce, pisarzami, literaturoznawcami, popularyzatorami kultury oraz ekspertami technologicznymi.
Science & Technology Film Festival odbył się w dniach 22–25 października w Krakowskim Parku Technologicznym. W ramach pierwszej edycji tego międzynarodowego wydarzenia Fundacja zorganizowała konferencję Naukowa Fikcja Spekulatywna, poświęconą roli fantastyki naukowej w kształtowaniu wizji przyszłości. Dyskusje dotyczyły relacji między nauką a wyobraźnią, wpływu literatury spekulatywnej na rozwój technologii oraz wyzwań wynikających z rozwoju nowych mediów i sztucznej inteligencji.
Istotnym elementem działań okazjonalnych był również udział Polskiej Fundacji Fantastyki Naukowej w DroneTech World Meeting, które odbyło się w dniach 28–30 października w Toruniu. Wydarzenie to należy do najważniejszych w Polsce inicjatyw poświęconych technologiom bezzałogowym i autonomicznym, łącząc konferencję ekspercką z targami oraz pokazami w warunkach poligonowych. Fundacja wzięła udział w wydarzeniu jako partner merytoryczny, podkreślając znaczenie dialogu między nowymi technologiami a refleksją kulturową i humanistyczną. W środę, 29 października, odbył się panel dyskusyjny Drony w świecie ludzi, czy ludzie w świecie dronów?, prowadzony przez sekretarza Fundacji Grzegorza Piątkowskiego. W rozmowie uczestniczyli dr Marcin Kowalczyk, Marek Żelkowski oraz Wojciech Górecki. Dyskusja łączyła perspektywy naukowe, technologiczne i literackie, stawiając pytania o granice autonomii systemów bezzałogowych, odpowiedzialność człowieka oraz społeczne konsekwencje dynamicznego rozwoju technologii dronowych.
14 lipca, w dniu urodzin Jerzego Żuławskiego, odbyły się kolejne obchody Dnia Polskiej Fantastyki Naukowej – święta miłośników rodzimej twórczości science fiction, którego celem jest promocja polskich książek, filmów i gier, a także idei kształtujących wyobraźnię i refleksję nad przyszłością, technologią oraz miejscem człowieka w zmieniającym się świecie.
Współpraca i partnerstwa
Rok 2025 przyniósł dalsze zacieśnianie współpracy Polskiej Fundacji Fantastyki Naukowej z instytucjami polskiego sektora kosmicznego i technologicznego. W omawianym okresie Fundacja podpisała porozumienia o współpracy z Instytutem Wspierania Nowych Technologii oraz z Centrum Technologii Kosmicznych Akademii Górniczo-Hutniczej. Umowy te wpisują się w długofalową strategię rozwijania relacji z ośrodkami naukowymi i badawczymi, których działalność koncentruje się na nowoczesnych technologiach kosmicznych, inżynierii oraz transferze wiedzy do przestrzeni kultury i edukacji.
Porozumienie z CTK AGH stanowi kontynuację inicjatyw podjętych w roku poprzednim. W ramach obchodów jubileuszu 150. urodzin Jerzego Żuławskiego Fundacja podpisała wówczas dwa istotne porozumienia o współpracy: z Polską Agencją Kosmiczną oraz z Centrum Badań Kosmicznych Polskiej Akademii Nauk. Umowy te dotyczyły popularyzacji i promocji nauki oraz techniki w szerokim, humanistycznym kontekście, w którym literatura fantastycznonaukowa pełni rolę pomostu między światem nauki a wyobraźnią.
(PFFN)
