Ćwierć wieku stałego zamieszkania na orbicie.
Od 25 lat człowiek stale przebywa w przestrzeni kosmicznej, na pokładzie ISS.Międzynarodowa Stacja Kosmiczna (ISS) to największy obiekt, jaki kiedykolwiek powstał na orbicie. Aktualna całkowita masa tego kompleksu przekracza 430 ton, zaś wymiary to około 110 na 75 metrów. Cała stacja składa się z kilkunastu modułów ciśnieniowych, podzielonych na dwie sekcje: rosyjską oraz amerykańską/międzynarodową. Większość modułów należy do Rosji i Ameryki za wyjątkiem japońskiego modułu Kibo oraz europejskiego Columbus.
Pierwsza załoga ISS – która otrzymała nazwę Expedition 1, weszła na pokład nowej stacji 2 listopada 2000 roku. Dwóch Rosjan, Sergiej Krikałow oraz Jurij Gidzenko wraz z dowódcą, Amerykaninem Williamem Shepherdem przybyło na ISS na pokładzie Sojuza TM-31. Wówczas w skład stacji wchodziły tylko trzy moduły: amerykański Unity oraz rosyjskie Zarja i Zwiezda. Od tego momentu stacja została znacznie rozbudowana i jest stale zamieszkała przez astronautów.
Należy podkreślić, ze Międzynarodowa Stacja Kosmiczna jest najdłużej stale zamieszkanym obiektem w przestrzeni kosmicznej. Poprzedni rekord należał do radziecko-rosyjskiej stacji Mir, krążącej wokół Ziemi od 1986 do 2001 roku (a stale zamieszkanej pomiędzy wrześniem 1989 a sierpniem 1999).
Przez 20 lat programu ISS pojawiły się sytuacje, gdzie konieczne było zmniejszenie liczby załogi. Przede wszystkim widać efekt katastrofy wahadłowca Columbia, w wyniku którego budowa ISS opóźniła się o trzy lata, a na stacji przebywały dwuosobowe ekspedycje. Zmniejszenie załogi rozważano również w 2015, gdy katastrofie uległy dwie misje logistyczne po sobie (Progress M-27M oraz Dragon CRS-7). Na szczęście, kolejną misję logistyczną Progressa M-28M udało się przeprowadzić bezproblemowo.
Dwadzieścia pięć lat później na pokładzie ISS przebywa Ekspedycja 73. W jej skład wchodzą Zena Cardman, Michael Fincke, Kimiya Yui, Oleg Płatonow (załoga Crew-11) oraz Siergiej Ryżykow, Aleksiej Zubricki i Johnathan Kim (załoga Sojuza MS-27). Regularna załoga rezydentów ISS to teraz po siedem osób. Nie są to jedyne osoby, które przebywają na Stacji.
Dzięki regularnym lotom pojazdu Dragon firmy SpaceX – w ostatnich latach doszło do serii prywatnych krótkoterminowych misji na ISS (i nie tylko!). Do Stacji dotarł w 2025 roku Polak – Sławosz Uznański-Wiśniewski – w ramach misji Axiom-4. Po raz pierwszy Polak znalazł się na pokładzie tego kompleksu orbitalnego. Misja Axiom-4 trwała 20 dni 2 godziny 59 minut, z czego 18 dni i 47 minut na ISS.
Koniec funkcjonowania ISS powinien nastąpić około 2030/2031 roku. Do tego czasu będą realizowane regularne wyprawy załogowe do tego kompleksu orbitalnego.
Nie jest to jedyna stale zamieszkana stacja orbitalna. Od czerwca 2021 roku stale zamieszkana jest chińska stacja Tiangong (misja Shenzhou-12). Na jej pokładzie wykonywane są około sześciomiesięczne wyprawy załogowe.
Prace na pokładzie ISS są komentowane w wątku na Polskim Forum Astronautycznym.
(PFA)
