Część Europy doświadczyła poważnych opadów (w tym Polska!).
Usługa Copernicus Climate Change Service (C3S), realizowana przez Europejskie Centrum Prognoz Średnioterminowych na zlecenie Komisji Europejskiej przy wsparciu finansowym UE, rutynowo publikuje comiesięczne biuletyny klimatyczne raportujące zmiany obserwowane w globalnych temperaturach powietrza na powierzchni ziemi i mórz, pokrywa lodowa morska i zmienne hydrologiczne. Większość zgłoszonych ustaleń opiera się na zestawie danych z ponownej analizy ERA5, w którym wykorzystano miliardy pomiarów z satelitów, statków, samolotów i stacji pogodowych na całym świecie.
Wrzesień 2024: temperatury powietrza i morza
Globalne temperatury
- Wrzesień 2024 r. był drugim najcieplejszym wrześniem na świecie, po wrześniu 2023 r., ze średnią temperaturą powietrza na powierzchni ERA5 wynoszącą 16,17°C, czyli o 0,73°C wyższą od średniej dla września z lat 1991–2020.
- Wrzesień 2024 r. wyniósł 1,54°C powyżej poziomu przedindustrialnego i był 14. miesiącem w 15-miesięcznym okresie, w którym średnia globalna temperatura powietrza na powierzchni ziemi przekroczyła 1,5°C powyżej poziomu przedindustrialnego.*
- Średnia globalna temperatura za ostatnie 12 miesięcy (październik 2023 r. – wrzesień 2024 r.) jest drugą najwyższą w historii w dowolnym okresie 12 miesięcy i wynosi 0,74°C powyżej średniej z lat 1991–2020 lub szacunkowo 1,62°C powyżej średniej z 1850 r. -1900 średnia przedindustrialna.
- Od początku roku (styczeń–wrzesień 2024 r.) średnia globalna anomalia temperatury jest o 0,71°C wyższa od średniej z lat 1991–2020, która jest najwyższa w historii w tym okresie i o 0,19°C wyższa niż w tym samym okresie 2023 r. średnia anomalia temperatury w pozostałych miesiącach tego roku musiałaby spaść o ponad 0,4°C, aby rok 2024 nie był cieplejszy niż rok 2023. Taka sytuacja nigdy nie miała miejsca w całym zbiorze danych ERA5, co daje niemal pewność, że rok 2024 będzie najcieplejszy rok w historii.
*Zestawy danych inne niż ERA5 mogą nie potwierdzać wyróżnionych tutaj 14 miesięcy powyżej 1,5°C ze względu na stosunkowo małe marginesy powyżej 1,5°C globalnych temperatur ERA5 obserwowanych od kilku miesięcy i różnice między różnymi zbiorami danych.
Europa i inne regiony
- Średnia temperatura nad kontynentami europejskimi we wrześniu 2024 r. była o 1,74°C wyższa od średniej we wrześniu z lat 1991–2020, co czyni ten miesiąc drugim najcieplejszym wrześniem w historii Europy po wrześniu 2023 r., czyli o 2,51°C powyżej średniej.
- Temperatury w Europie były najbardziej powyżej średniej w Europie Wschodniej i północno-wschodniej, ale poniżej średniej w dużej części Europy Zachodniej, w tym we Francji, większości Półwyspu Iberyjskiego i Islandii.
- Poza Europą temperatury były najbardziej powyżej średniej w Kanadzie, środkowych i zachodnich Stanach Zjednoczonych, Ameryce Południowej, północno-wschodniej Afryce, Chinach i Japonii.
- Temperatury były poniżej średniej w regionie Sahelu w południowej Afryce, we wschodnich Stanach Zjednoczonych, w niektórych częściach Azji Środkowej i na zachodniej Antarktydzie.
Temperatura powierzchni mórz i oceanów
- Średnia temperatura powierzchni morza (SST) we wrześniu 2024 r. na obszarach 60°S–60°N wyniosła 20,83°C i była to druga najwyższa wartość odnotowana w tym miesiącu i tylko o 0,09°C niższa od września 2023 r.
- Na równiku i środkowym Pacyfiku panowały temperatury poniżej średniej, co wskazywało na rozwijającą się La Niña; jednakże wartości SST za oceanem w wielu regionach pozostały niezwykle wysokie.
Zdaniem Samanthy Burgess, zastępcy dyrektora Copernicus Climate Change Service (C3S): „Wrzesień 2024 był drugim najcieplejszym zarówno na świecie, jak i w Europie. Ekstremalne opady deszczu, które obserwujemy w tym miesiącu, zostały spowodowane przez gorsze ze względu na cieplejszą atmosferę, prowadzącą do intensywniejszych opadów deszczu, obejmujących miesiące w ciągu zaledwie kilku dni. Ryzyko wystąpienia ekstremalnych opadów będzie w dalszym ciągu rosło wraz ze wzrostem temperatur, im szybciej osiągniemy emisję NetZero, tym szybciej będziemy w stanie to złagodzić ryzyko.”
Wrzesień 2024 – zjawiska hydrologiczne
- We wrześniu 2024 r. w dużej części Europy wystąpiły ponadprzeciętne opady. Sztorm Boris spowodował w połowie miesiąca ulewne opady deszczu, powodzie i związane z nimi szkody nad Europą Środkowo-Wschodnią.
- Z drugiej strony, w Irlandii, północnej Wielkiej Brytanii i na dużym obszarze najbardziej wysuniętej na wschód Europy oraz na zachodnim i południowym Półwyspie Iberyjskim, gdzie zaobserwowano poważne pożary, było bardziej sucho niż przeciętnie.
- Wrzesień 2024 r. był przeważnie bardziej wilgotny niż średnia w kilku regionach Ameryki Północnej, a południowy wschód nawiedził huragan Helene. Bardziej niż przeciętne warunki panowały także w północnej Afryce, północno-wschodniej Rosji, wschodnich Chinach, północno-zachodniej Australii, najbardziej wysuniętej na południe Afryce i najbardziej wysuniętej na południe Brazylii. Tajwan i Filipiny nawiedził tajfun Krathon, a w Pakistanie poważnie dotknął monsun.
- Bardziej niż przeciętne warunki zaobserwowano w niektórych częściach Ameryki Północnej, zachodniej i najbardziej wysuniętej na wschód Rosji oraz północno-wschodnich Chinach, wschodniej Australii, większości południowej Afryki i Ameryki Południowej. Aktywność pożarów zaobserwowano w kilku regionach, w tym w Rosji i Ameryce Południowej.
Wrzesień 2024 – lód na morzach i oceanach
- Według tymczasowych danych dzienny zasięg lodu morskiego w Arktyce osiągnął szóste najniższe roczne minimum, podczas gdy miesięczny zasięg lodu morskiego** zajął 5. najniższe miejsce w rekordzie satelitarnym, o 19% poniżej średniej.
- Anomalie dotyczące koncentracji lodu morskiego były znacznie poniżej średniej we wszystkich morzach peryferyjnych Oceanu Arktycznego.
- Lód morski Antarktyki osiągnął swój roczny maksymalny zasięg, ale pozostał na poziomie niemal rekordowym jak na tę porę roku, z miesięczną wartością o 7% poniżej średniej, co stanowi drugi najniższy zasięg we wrześniu, po wrześniu 2023 r.**
- Anomalie w zakresie koncentracji lodu morskiego na Oceanie Południowym były zdominowane przez stężenia znacznie poniżej średniej w sektorze Oceanu Indyjskiego.
** Ze względu na brakujące obserwacje z czujnika satelitarnego w okresie od 12 do 18 września oraz w związku z zaleceniami dostawcy danych, OSI SAF, przedstawione tutaj miesięczne dane dotyczące zasięgu lodu morskiego należy uważać za tymczasowe i zostaną zaktualizowane zaraz po uzyskaniu ostatecznej wersji dane są dostępne.
(C3S)
