Czy drogi SLS ograniczy eksplorację?

5

W ostatnich tygodniach w społeczności branży kosmicznej trwała ożywiona dyskusja na temat coraz wyższych kosztów rakiety SLS.

Potężna rakieta SLS to podstawowy element programu Artemis – powrotu człowieka na Księżyc. To właśnie ta rakieta ma wynosić załogową kapsułę MCPV Orion do misji w kierunku Srebrnego Globu (w tym na stację LOP-G).

Poszczególne elementy rakiety SLS / Boeing, NASA
Poszczególne elementy rakiety SLS / Boeing, NASA

Rakieta SLS w podstawowym wariancie, znanym pod nazwą Block 1, będzie w stanie wynieść 95 ton na niską orbitę okołoziemską oraz około 26 ton w kierunku Księżyca). Następnie zostanie zbudowana wersja Block 1b rakiety SLS. Główną różnicą pomiędzy wariantami tej rakiety jest użycie potężniejszego górnego stopnia (o nazwie Exploration Upper Stage, EUS). Ten stopień ma wykorzystywać cztery silniki RL10. Dzięki EUS zwiększy się masa możliwa do wyniesienia w kierunku Srebrnego Globu do około 35-40 ton. Podstawowa wersja SLS ma używać znacznie mniejszego stopnia o nazwie Interim Cryogenic Propulsion Stage (ICPS), wyposażonego w jeden silnik rakietowy RL10.

Grafika prezentująca stopień ICPS / Credits - NASA
Grafika prezentująca stopień ICPS / Credits – NASA

Aktualnie wszystkie elementy rakiety SLS są i będą budowane przez firmę Boeing. NASA dwa lata temu pytała się amerykańskiego przemysłu o możliwości alternatywnej budowy górnego stopnia. Swoją propozycję na ten stopień zgłosiła m.in. firma Blue Origin, oferując znacznie tańszy i prostszy górny stopień. Ostatecznie jednak NASA zadecydowała, że firma Boeing zbuduje EUS. Informacje na ten temat pojawiły się pod koniec października. Głównym argumentem przeciwko użyciu stopnia z innej firmy niż Boeing był brak możliwości wyniesienia większego dodatkowego ładunku wraz z kapsułą MPCV Orion.

Ważny etap w budowie SLS – instalacja czwartego silnika RS-25 do pierwszego stopnia rakiety (listopad 2019) / Credits – NASA’s Marshall Space Flight Center

Wraz z publikacją informacji rozpoczęła się ożywiona dyskusja na temat całkowitego kosztu startu rakiety SLS. Niezależne szacunki dla startu oscylują w wartościach pomiędzy 1,5 a 2 miliardy USD dla rakiety SLS wyposażonej w EUS. Tak droga rakieta z pewnością negatywnie wpłynie na częstotliwość lotów oraz program Artemis.

Niektóre z komentarzy są jeszcze bardziej nieprzychylne NASA. Program budowy SLS przekroczył już prawdziwie “astronomiczną” wartość 35 miliardów dolarów. Pojawiają się zdania, że NASA mogłaby nabyć setki dużych rakiet do lotów ku różnym celom w Układzie Słonecznym za te fundusze. Przykładowo, NASA mogłaby powszechnie używać rakiety Falcon Heavy, w tym dla lotów załogowych (choć oczywiście przystosowanie tej rakiety do misji z astronautami wcale nie musi być “tanim” rozwiązaniem).

Aktualnie NASA ma podpisaną umowę z firmą Boeing na przygotowanie do 10 rakiet SLS dla programu Artemis oraz być może startu sondy Europa Clipper. Pojawia się jednak coraz więcej głosów, w tym ze środowisk politycznych, że dobrym rozwiązaniem może być skasowanie rakiety SLS po pierwszych kilku lotach – być może po misji Artemis-3.

Historia opóźnień prac nad SLS jest długa. Pierwotnie rakieta miała być gotowa to pierwszego lotu w 2017 roku. W 2016 roku NASA wskazywała na listopad 2018 roku jako datę startu. Z czasem nawarstwiło się szereg problemów, związanych m.in. a usterkami przy spawaniu zbiornika paliwowego rakiety czy opóźnieniami w budowanym w Europie modułu serwisowego dla MPCV Orion. Szereg opóźnień jest również przy pracach dotyczących infrastruktury naziemnej oraz oprogramowania dla misji. Dodatkowe problemy spowodowały również zniszczenia w zakładach w Michoud Assembly Facility spowodowane tornadem. Aktualnie jest już niemal przesądzone, że SLS wystartuje w pierwszej misji (Artemis-1, EM-1) dopiero w 2021 roku.

Warto tu dodać, że aktualnie MPCV Orion (wraz z europejskim modułem serwisowym) jest już w pełni zintegrowany i na przełomie roku będzie przechodzić testy środowiskowe. Po tych testach MPCV Orion wróci do KSC i będzie oczekiwać na integrację z rakietą SLS.

(AT, PFS, NW, NSF)

5 komentarzy

  1. Nie droga rakieta (ciekawe skąd wziąć tańszą ?) ogranicza eksplorację tylko droga eksploracja ogranicza samą eksplorację.

  2. “Po tych testach MPCV Orion wróci do KSC i będzie oczekiwać na integrację z rakietą SLS”
    ….
    “To sobie jeszcze poczeka” 🙂 Cytując klasyka 🙂

    Pozdrawiam

    • Jak już cytujemy klasyków, to do SLS’a bardziej pasuje:
      .
      “Prawdziwe pieniądze zarabia się tylko na drogich, słomianych inwestycjach.”

Leave A Reply