Manewr RPM

0

Jednym z najbardziej widowiskowych orbitalnych manewrów promów kosmicznych jest RPM (rendezvous pitch maneuver). Manewr jest wykonywany ze względów bezpieczeństwa. W części głównej artykułu opisujemy ten manewr.

1 lutego 2003 roku prom Columbia został zniszczony podczas powrotu z misji STS-107. Zginęła cała siedmioosobowa załoga. Program wahadłowców został wstrzymany. Po kilku miesiącach specjalna komisja (CAIB) badająca przyczyny tej katastrofy potwierdziła, że prom został stracony wskutek uszkodzenia osłony termicznej promu w trakcie startu.

Komisja CAIB zarekomendowała, by dla kolejnych misji promów kosmicznych wprowadzić kilka zasad bezpieczeństwa. Te zasady były następujące:

  • Dodanie specjalnego przedłużenia ramienia promu kosmicznego z zestawem instrumentów oraz przynajmniej dwie serie skanów osłony termicznej za pomocą tego zestawu instrumentów. Wszystkie misje promów po STS-107 wykonują te skany w trakcie drugiego dnia misji oraz na kilkadziesiąt godzin przed powrotem na Ziemię.
  • Utrzymanie drugiego promu kosmicznego w stanie gotowości do misji ratunkowej. Najczęściej jest to prom, który ma wykonać kolejną misję i jest do niej przygotowywany. Jeśli prom kosmiczny by został uszkodzony na orbicie, to drugi może stosunkowo szybko (w okresie od kilku dni do kilku tygodni) polecieć na ratunek. Te misje noszą oznaczenia STS-3xx. W przypadku misji do Międzynarodowej Stacji Kosmicznej (ISS), astronauci mogą poczekać kilka tygodni na ratunek. W przypadku misji do innego celu (co miało miejsce tylko raz od 2003 roku – misja STS-125), drugi prom czekał na platformie startowej i byłby gotowy do startu w ciągu kilku dni.
  • Zarezerwowanie dodatkowego czasu w trakcie misji na dokładne skany uszkodzonego regionu osłony termicznej i ewentualne naprawy. Te wydarzenia miały miejsce odpowiednio np w trakcie misji STS-118 i STS-114.
  • W przypadku lotów do ISS dodanie manewru RPM. Ten manewr ma miejsce w odległości około 180 metrów od ISS w dniu dokowania. W trakcie tego manewru prom eksponuje swoją osłonę termiczną a załoga Stacji wykonuje serie zdjęć osłony termicznej.

Manewr RPM polega na obróceniu promu o 360 stopni. Jest to bardzo widowiskowy manewr, gdyż dzieje się na tle doskonale oświetlonej Ziemi (warunki do wykonywania zdjęć promu muszą być optymalne). Całość trwa około dziesięć minut, po czym kontynuowana jest procedura dokowania do Stacji. Dzięki temu manewrowi kontrola misji ma szczegółowe informacje na temat stanu osłony termicznej promu i w ciągu kilkudziesięciu godzin po przesłaniu zdjęć na Ziemię wydaje opinię na temat zdolności powrotu wahadłowca na Ziemię.

Poniższy film prezentuje RPM w trakcie misji STS-129, która odbyła się w listopadzie 2009 roku.

Manewr RPM w trakcie misji STS-129 / Credits – NASAtelevision

Wraz z końcem programu STS, manewry RPM odeszły w przeszłość. Dziś można ten manewr traktować jako element schyłku ery wahadłowców. W przyszłości – oprócz mini-promu Dream Chaser – na orbitę oraz poza nią wybierać się będą kapsuły, nie wahadłowce. Te pojazdy będą posiadać mniejszą powierzchnię osłony termicznej, która prawdopodobnie także będzie osłonięta przez większość misji. Z tego powodu manewr RPM nie będzie już wymagany.

Manewr RPM misji STS-135 (prom Atlantis) / Credits – NASA

Pierwotny artykuł z 2010 roku został uzupełniony w 2016 roku.

 

Share.

Comments are closed.