Podsumowanie 2017: Polska

0

Wraz z zakończeniem kolejnego roku przedstawiamy nasze podsumowanie najważniejszych wydarzeń związanych z sektorem kosmicznym w naszym kraju.

Świetny rozwój Creotech Instruments

Podpisanie kontraktów na DIAS / ESA

Podpisanie kontraktów na DIAS / ESA

Mijający rok był bardzo dobry dla Creotech Instruments z siedzibą w Piasecznie. Firma regularnie ogłasza nowe sukcesy stając się czołową spółką zaangażowaną w szereg projektów kosmicznych w kraju – zarówno tych dotyczących sprzętu kosmicznego jak i kwestii związanych z danymi satelitarnymi.

W tym roku firma Creotech poinformowała o dwóch ważnych projektach: satelitarnym HyperSat oraz Copernicus Data and Information Access Services (DIAS) dla zbierania danych satelitarnych. Celem projektu HyperSat jest budowa małych satelitów o modułowej konstrukcji. W najmniejszej konfiguracji Hypersat ma mieć rozmiary 30x30x10 cm oraz masę 10 kilogramów, zaś w największej 30x30x60 i masę do 60 kg.

Z kolei DIAS to nie tylko jedno miejsce ze wszystkimi danymi z satelitów oraz sześciu usług programu Copernicus w chmurze, lecz również możliwość dostępu do zasobów oraz zaawansowanych narzędzi przetwarzania danych.

Hypersat – konferencja rozpoczynająca projekt / Credits – Creotech,Marcin Stolarski

SIR – SpaceForest mierzy na 150 km!

Porównanie rakiet firmy SpaceForest z rakietą SIR / Credits - SpaceForest

Porównanie rakiet firmy SpaceForest z rakietą SIR / Credits – SpaceForest

Gdyńska firma SpaceForest otrzyma dofinansowanie na budowę rakiety zdolnej do lotu na 150 km. Nazwa rakiety to Suborbital Inexpensive Rocket (SIR). W grudniu firma poinformowała o przyznaniu funduszy z Narodowego Centrum Badań i Rozwoju (NCBiR) na budowę rakiety suborbitalnej. Projekt budowy nowej rakiety ruszy w 2018 roku.

Rakieta SIR ma być zdolna do osiągnięcia pułapu 150 km. Na tę wysokość długa na 10 metrów odraz w pełni odzyskiwalna SIR będzie zdolna wynieść ładunek 50 kg. Koszt lotu ma być znacznie niższy od używanych obecnie i w przyszłości konstrukcji. Dzięki temu SIR będzie w stanie wykonywać loty dla podmiotów, których dziś nie stać na badania przy pomocy rakiet suborbitalnych. W przyszłości SIR może być jednym z ważnych ogniw polskiego sektora kosmicznego, które musi być konkurencyjne przynajmniej na skalę europejską.

ILR-33 Bursztyn – pierwszy lot

Przygotowania do testu Bursztyna / Instytut Lotnictwa

Przygotowania do testu rakiety IRL-33 Bursztyn / Instytut Lotnictwa

Instytut Lotnictwa rozwija projekt ILR-33 Bursztyn od kilku lat. W 2017 roku doszło do pierwszego startu tej rakiety. Test odbył się na poligonie w Drawsku Pomorskim. Jest to pierwsza na świecie rakieta wykorzystująca nadtlenek wodoru o stężeniu powyżej 98%.

Pierwszy lot rakiety nastąpił 22 października 2017 roku. Osiągi rakiety zostały znacznie ograniczone poprzez niezatankowanie pełnego zbiornika na utleniacz i rakieta uzyskała pułap 15 km, co stanowi maksymalny dopuszczalny pułap lotów na poligonach śródlądowych w Polsce. Konsekwencją dopuszczalnej wysokości lotu było skrócenie czasu pracy silnika głównego przy zachowaniu pełnego czasu pracy silników pomocniczych (ok. 2,5 s). Udany lot pozwolił na zebranie danych telemetrycznych oraz na analizę parametrów pobranych z komputera pokładowego po zakończeniu misji. Osiągnięto założone, projektowe parametry – przeciążenie maksymalne o wysokości 10 g i prędkość 480 m/s.

Końcowe prace nad studenckim satelitą PW-Sat 2

Kończą się prace nad drugim polskim satelitą studenckim – PW-Sat 2. Ten satelita formatu CubeSat 2U zostanie w przyszłym roku wyniesiony na orbitę za pomocą rakiety Falcon 9. W drugiej połowie 2017 roku prace skupiały się nad modelem lotnym PW-Sata 2 oraz na testach żagla deorbitacyjnego, m.in. w specjalnej wieży w Bremie w Niemczech.

PW-Sat 2 – animacja deorbitacji satelity / Credits – Studenckie Koło Astronautyczne PW

Wyraźny rozwój polskiego sektora kosmicznego

2017 rok to wyraźny rozwój polskiego sektora kosmicznego. W tym roku doszło do silnego rozwoju kilku firm z tej branży (m.in. Creotech czy SpaceForest) a także pojawiło się kilka nowych firm. Przykładem może być wrocławska firma Scanway, która otrzymała otrzymała grant w ramach programu “Szybka Ścieżka” (Narodowe Centrum Badań i Rozwoju, NCBiR) na rozwój technologii dla małego satelity obserwacyjnego o wysokiej rozdzielczości.

Oprócz podmiotów które powstały w Polsce, w naszym kraju są też obecne biura zagranicznych firm. Pojawia się tutaj pytanie – jaki balans pomiędzy “polskim” a “zagranicznym” jest optymalny dla krajowego sektora kosmicznego? Ile projektów powinno być wykonywanych w Polsce, a ile powinno być częścią “większych” planów? Ponadto, jak duży powinien być udział krajowych instytutów badawczo-rozwojowych, a jak duży firm?  Prawdopodobnie w ciągu najbliższych lat dyskusja na ten temat się pogłębi i z pewnością w niektórych przypadkach powstaną kontrastujące ze sobą stanowiska.

Warto tu jednak zauważyć, że nie wszystkie firmy i inicjatywy można uznać za “poważne”. Pojawiają się także podmioty, które próbują wykorzystać obecne zainteresowanie sektorem kosmicznym w Polsce dla celów, które nie mają wiele wspólnego z tą branżą. Niestety można się spodziewać, że w kolejnych latach także często w mediach będą prezentowane podmioty, które opierają się na założeniach błędnych lub niemożliwych technologicznie.

Akcelerator Space3ac

Space3ac Intermodal Transportation / Credits - Blue Dot Solutions i Pomorska Specjalna Strefa Ekonomiczna

Space3ac Intermodal Transportation / Credits – Blue Dot Solutions i Pomorska Specjalna Strefa Ekonomiczna

W 2017 i 2018 roku program akceleracyjny Space3ac skupia się na praktycznym wykorzystaniu danych satelitarnych w sektorze transportowym. Zakwalifikowanym startupom, program zapewnia wsparcie merytoryczne (wysokiej klasy mentoring technologiczny i biznesowy), wsparcie finansowe (do 135 tysięcy PLN na jeden projekt oraz możliwy dodatkowy bonus w wysokości kilkudziesięciu tysięcy PLN) i odbiorców opracowywanych przez nie rozwiązań. Dużym przedsiębiorstwom natomiast – możliwość pozyskania innowacji “uszytej na miarę” pod konkretne zapotrzebowanie. Zadaniem startupów uczestniczących w akceleratorze będzie dostarczenie partnerom Programu innowacyjnych rozwiązań stanowiących odpowiedzi na sformułowane przez nich wyzwania technologiczne i biznesowe.

Prezentacja Space3ac / Credits – Space3ac Intermodal Transportation

W 2017 roku zostały zorganizowane dwie rundy akceleratora Space3ac. Pierwsza runda zakończyła się wydarzeniem “Demo Day”, które odbyło się 19 września 2017 roku w Gdańskim Parku Naukowo Technologicznym (GPNT). Druga runda Space3ac rozpoczęła się na początku grudnia i zakończy się w lutym 2018 roku.

Akcelerator Space3ac Intermodal Transportation jest inicjatywą realizowaną w ramach organizowanego przez Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości konkursu Scale UP opartego o rządowy programu Start In Poland, finansowany ze środków Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój na lata 2014-2020.

Koniec pierwszego etapu prac nad Krajowym Programem Kosmicznym

Dziewiętnastego grudnia rozpoczęły się konsultacje społeczne Krajowego Programu Kosmicznego (KPK).W obecnej wizji KPK proponuje się trzy główne obszary wsparcia dla powstającego polskiego sektora kosmicznego: 1. Rozwój systemów satelitarnych, 2. Obszary interwencji w Polsce (dwa pod-tematy: Wspieranie rozwoju technologii i Rozwój oraz integracja infrastruktury) oraz 3. Wparcie rozwoju kompetencji.

Szacowany przez Polską Agencję Kosmiczną budżet działań realizowanych w trakcie pierwszych 8 lat funkcjonowania KPK wynosi 1,429 mld zł. Zgodnie z deklaracjami Ministerstwa Rozwoju, w budżecie państwa na rok 2018 zadeklarowano środki na realizację KPK w wysokości 25 mln zł.

Baza marsjańsko-księżycowa w Pile

Członkowie pierwszej załogi Lunares / Zdjęcie: Monica Alcazar Duarte

Członkowie pierwszej załogi Lunares / Zdjęcie: Monica Alcazar Duarte

W lipcu 2017 roku w Pile uruchomiono miejsce do testów izolacyjnych różnych aspektów misji załogowych. Baza otrzymała nazwę  “Lunares” i powstała, aby przetestować ludzi w warunkach izolacji, osamotnienia oraz życia i pracy na bardzo małej przestrzeni. Warunki panujące w habitacie mają być analogiczne do tych, jakie będziemy mogli spotkać w przyszłej bazie na Księżycu czy Marsie. Analogowi astronauci zamieszkają w habitacie składającym się z modułów: sypialnego, kuchni, biura, laboratorium biologicznego, laboratorium analitycznego, magazynu ze sprzętem, siłowni oraz łazienki.

Za projekt habitatu odpowiada Leszek Orzechowski, architekt specjalizujący się w kosmicznych projektach z firmy Space is More. Moduły ułożone są w półokręgu wokół siebie tak, aby przestrzeń między nimi również można było zagospodarować na miejsce do odpoczynku. Nad tą wolną przestrzenią zamontowana jest kopuła, która łączy wszystkie moduły ze sobą. Całość połączona jest symulowaną śluzą powietrzną z wnętrzem hangaru, w którym kiedyś zaparkowany był samolot myśliwsko-bombowy Su-22. Teraz wyspany jest tam piasek, porozrzucane są kamienie i skały, które symulują powierzchnię Księżyca. Analogowi astronauci będą musieli przebrać się w kombinezon kosmiczny, aby wyjść “na powierzchnię” Księżyca.

W tym roku zrealizowano już m.in. misję marsjańską oraz księżycową.

Wywiad z uczestnikami projektu Lunares / Credits –TMRO

Nowa umowa Polska – ESA

Jan Woerner oraz Mateusz Morawiecki podpisują nową umowę z ESA 12 stycznia 2017 / Credits: Blue Dot Solutions

Jan Woerner oraz Mateusz Morawiecki podpisują nową umowę z ESA 12 stycznia 2017 / Credits: Blue Dot Solutions

Dwunastego stycznia 2017 w Warszawie podpisano nową umowę pomiędzy Polską a Europejską Agencją Kosmiczną (ESA). Dokument został podpisany przez dyrektora generalnego ESA Jana Woernera oraz Mateusza Morawieckiego, wówczas jeszcze wicepremiera Polski i Ministra Gospodarki.

Na ostatniej Radzie Ministerialnej ESA w grudniu 2016 padła nowa polska deklaracja co do wysokości polskiej składki do Agencji. Składka na programy opcjonalne na kolejne cztery lata jest wyższa o 25% w porównaniu z poprzednim budżetem. W związku z wymogami formalnymi 12 stycznia 2017 pomiędzy Polską a ESA podpisana została nowa umowa. W praktyce coroczna składka do ESA została zwiększona z niecałych 30 mln EUR do 31,5 MLN EUR.

Umowa przedłuża do 2019 roku program „Polish Industry Incentive Scheme”, w którym tylko polskie podmioty mogą realizować projekty zdobywając nowe doświadczenie oraz kompetencje. Warto tu dodać, że ESA po raz pierwszy zgodziła się na przedłużenie tego programu – Czechy i Rumunia zakończyły swoje programy po 5 latach od wejścia do ESA.

Space Portal – ważny projekt H2020 z polskim liderem

W listopadzie ruszył projekt “Space Portal – HATCH“, realizowany w ramach programu Horyzont 2020 (H2020). Głównym celem projektu jest stworzenie przyjaznego dla użytkownika i atrakcyjnego wizualnie wyczerpującego źródła informacji na potrzeby badań sektora kosmicznego w Europie.

Konsorcjum Projektu HATCH na Kick Off Meeting / Credits - Blue Dot Solutions

Konsorcjum Projektu HATCH na Kick Off Meeting / Credits – Blue Dot Solutions

Portal pozwoli specjalistom pracującym w sektorze kosmicznym, dziennikarzom i dydaktykom, jak również wszystkim zainteresowanym obywatelom, na pozyskanie informacji o wynikach europejskich projektów prowadzonych w sektorze kosmicznym. Ułatwi on również nawiązywanie współpracy i formowanie nowych konsorcjów, analizę możliwości pozyskania dofinansowania oraz identyfikację możliwości komercjalizacji uzyskanych wyników i wykorzystania nowo powstałych technologii. Ponadto, portal ma za zadanie wzbudzanie zainteresowania branżą kosmiczną oraz nauką wśród szerokiej publiczności. Konsorcjum pracującemu nad stworzeniem portalu przewodzi polska firma aktywna w sektorze kosmicznym – Blue Dot Solutions.

ESNC 2017

Co roku organizowane są dwa ciekawe konkursy dotyczące wykorzystania danych satelitarnych. Te konkursu to European Satellite Navigation Competition (ESNC) i Copernicus Masters.

ESNC to największy międzynarodowy konkurs na rzecz komercyjnego wykorzystania nawigacji satelitarnej (GNSS). W tym roku pula wyniosła ponad 1 milion EUR, a zgłaszający projekt mieli szansę na zdobycie nagród w ponad 20 kategoriach. Popularna nazwa tego konkursu brzmi “Galileo Masters” – jest to nawiązanie do europejskiego systemu nawigacyjnego Galileo, który jest dostępny od grudnia zeszłego roku.

Z kolei Copernicus Masters skupia się na wykorzystaniu danych satelitarnych obserwacji Ziemi. Ten konkurs nawiązuje do europejskiego systemu Copernicus, który w tej chwili składa się m.in. z sześciu satelitów Sentinel.

Zespół Żukbot na gali finałowej Satellite Masters Conference / Foto: Blue Dot Solutions

Zespół Żukbot na gali finałowej Satellite Masters Conference / Foto: Blue Dot Solutions

Zwycięzcą polskiej edycji ESNC 2017 został zespół “Żukbot”, budowany przez studentów działających w Studenckim Kole Automatyków SKALP na Politechnice Gdańskiej (PG). Żukbot to autonomiczny robot rolniczy, zdolny do wykonywania szeregu pomiaru i prac. Prace nad tym łazikiem są już bardzo zaawansowane: Żukbot uczestniczył m.in. w konkursie Field Robot Event, w którym zajął wysokie miejsce.

Ponadto, nagrodę specjalną agencji nawigacyjnej GSA zdobył międzynarodowy zespół “CENTRIP”, którym kieruje Pani Ewa Kądziołka. Projekt CENTRIP (ChildrEN TRIp Protector) ma za zadanie nadzorować ruch młodszych dzieci, gdy przebywają z dala od rodziców czy opiekunów. CENTRIP opiera się częściowo o GNSS a częściowo o bezprzewodowe formy wymiany danych. Rozwiązanie ma także za zadanie wsparcie szkół i nauczycieli w podwyższeniu standardu bezpieczeństwa podczas wycieczek szkolnych.

Tegoroczną nagrodę Sustainable Development Challenge przyznano zespołowi BeeNebulaApp z Polski. Ten projekt dotyczy przetworzenia danych obserwacji Ziemi w kontekście ochrony pszczół do formy automatycznych raportów dla użytkowników z sektora rolniczego oraz władz lokalnych. Jest to ważny temat, zarówno dla ochrony środowiska jak i dla działalności rolniczych opartych o pszczoły. Twórcy projektu BeeNebulaApp to dwójka naukowców z Zakładu Teledetekcji Instytutu Lotnictwa.

Pozostałe ważne wydarzenia

Wciąż niewybrany prezes POLSA

Przez cały 2017 rok polska branża kosmiczna oczekiwała wyboru nowego prezesa POLSA. We wrześniu ogłoszono już czwarty konkurs na to stanowisko. Niestety, pomimo kandydur różnych osób, nie udało się wyłonić nowego prezesa POLSA. W tej chwili trudno określić, czy na początku 2018 roku nowy prezes POLSA zostanie szybko wybrany czy też obecny stan się przedłuży.

Ponadto, w lipcu 2017 opublikowano raport NIK na temat działań POLSA. Raport w kilku miejscach zawiera krytyczne uwagi co do funkcjonowania tej agencji.

Udane URC 2017 dla polskich zespołów

University Rover Challenge (URC) to zawody dla zespołów studenckich związane z łazikami. Co roku zespoły z całego świata przyjeżdżają do USA, na pustynię w stanie Utah, gdzie rywalizują ze sobą. Zespoły konkurują w zadaniach takich jak zebranie próbki, symulowane wsparcie astronauty, przejazd przez trudny teren i serwisowanie sprzętu. Dokonywana jest także prezentacja łazików poszczególnych zespołów, na której przedstawia się zastosowane w ich konstrukcji rozwiązania technologiczne. Często łaziki startujące w tych zawodach nazywa się “marsjańskimi”, m.in. z uwagi na trudny teren URC oraz wsparcie Mars Society.

Do URC 2017 zgłosiły się aż 82 zespoły z 13 państw. Z Polski zgłosiło się aż 10 zespołów. Po selekcji do zawodów dopuszczono 36 zespołów z 7 różnych państw. Wśród nich jest pięć z naszego kraju: Project Scorpio z Politechniki Wrocławskiej, Raptors z Politechniki Łódzkiej, PCz Rover Team z Politechniki Częstochowskiej,
University of Warsaw Rover Team z Uniwersytetu Warszawskiego, Continuum z Uniwersytetu Wrocławskiego.

Uczestnicy URC 2017 / Credits - Mars Society

Uczestnicy URC 2017 / Credits – Mars Society

W tym roku zawody URC wygrał zespół Mars Rover Design Team z Missouri University of Science and Technology (USA). Drugie miejsce początkowo przypadło PCz Rover Team z Politechniki Częstochowskiej, jednak po weryfikacji zadań i zmianie punktacji okazało się, że zespół Continuum z Uniwersytetu Wrocławskiego otrzymał 85 punktów więcej i tym samym zdobył drugie miejsce w zawodach.

Drugie i trzecie miejsce dla polskich zespołów to z pewnością duże osiągnięcie dla polskich grup uczestniczących w URC. Co roku zespoły z naszego kraju plasują się wśród najlepszych konstruktorów łazików na zawodach URC.

Ważne: artykuł chroniony prawem autorskim, co oznacza że wszelkie prawa, w tym Autorów i Wydawcy są zastrzeżone. Zabronione jest dalsze rozpowszechnianie tego artykułu w jakiejkolwiek formie bez pisemnej zgody ze strony właściciela serwisu Kosmonauta.net – firmy Blue Dot Solutions. Napisz do nas wiadomość z prośbą o wykorzystanie. Niniejsze ograniczenia dotyczą także współpracujących z nami serwisów.

Share.

Comments are closed.