Czternaście lat CubeSatów na orbicie

1

W czerwcu tego roku minie 14 lat od wystrzelenia pierwszych CubeSatów na orbitę. W tak krótkim czasie stał się to najpopularniejszy format satelitów.

Separacja CubeSatów z lotu PSLV-XL / Credits - ISRO

Separacja CubeSatów z lotu PSLV-XL / Credits – ISRO

Format CubeSat został zaproponowany w 1999 roku przez naukowców z  California Polytechnic State University i Stanford University. Zaproponowano daleko idącą miniaturyzację i uproszczenie satelity, tak, aby całość mógł zbudować oraz przetestować zespół studentów. Stworzony został standard (i w kolejnych latach rozwinięty), który w krótkim czasie został być powszechnie stosowany. Pierwsze CubeSaty zostały umieszczone na orbicie w 2003 roku. Aktualnie każdego roku wysyłane są przynajmniej dziesiątki CubeSatów. Rekord w jednorazowym wyniesieniu CubeSatów pochodzi z 14 lutego 2017 – na pokładzie indyjskiej rakiety PSLV-XL znalazło się aż 101 satelitów tego typu.

Od 2003 roku do dziś (stan na początek kwietnia 2017*) na orbitę wyniesiono lub próbowano wynieść łącznie ponad 610 CubeSatów. Prawie połowa (290) dziś powinna funkcjonować, choć w wielu przypadkach brak dokładnych informacji. Około 60 nie funkcjonuje a prawie 180 weszło już w atmosferę. Dalszych prawie 70 CubeSatów zostało utraconych wskutek nieudanego lotu rakiety nośnej. Pozostałe przebywają na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej albo nie oddzieliły się od górnych stopni rakiet.

Przykłady misji CubeSat:

Krótkie nagranie o formacie CubeSat / Credits – NASA Jet Propulsion Laboratory

CubeSat – szansa i rosnący problem?

Jak na razie prawie wszystkie CubeSaty znalazły się na niskich orbitach okołoziemskich (LEO), do wysokości około 1000 km. O ile satelity umieszczone na orbitach do ok 500 km dość szybko kończą swoją misję spłonięciem w atmosferze, o tyle wyżej umieszczone satelity mogą krążyć nawet przez ponad 100 lat. Stwarza to duże zagrożenie dla innych satelitów, szczególnie, że CubeSaty zwykle nie posiadają pokładowego systemu napędowego, co zmusza inne satelity do zastosowania uników (kosztem własnego paliwa i krótszej misji). Dlatego też coraz częściej rozmawia się o zasadach umieszczania CubeSatów na LEO i ich wpływie na funkcjonowanie innych satelitów.

W przyszłości częściej będą wykonywane misje eksploracyjne przy użyciu satelitów typu CubeSat. Ich zadanie zwykle będzie „pomocnicze” w stosunku do głównej misji, a satelity (lub raczej sondy) będą wynoszone do misji wraz z głównym pojazdem. Jest jednak możliwe, że dojdzie do kilku misji opartych tylko o satelity CubeSat. Tego typu satelity mogą pozwolić mniejszym państwom na wykonanie misji poza bezpośrednie otoczenie Ziemi przy niskim koszcie.

Warto tu dodać, że pierwszy polski satelita – PW-Sat – był także formatu CubeSat. Natomiast kolejny satelita – PW-Sat 2 – powinien znaleźć się na orbicie jeszcze przed końcem tego roku.

* Te statystyki się zmienią już 18 kwietnia, za sprawą startu rakiety Atlas 5.

(S, SBs)

Share.

1 komentarz

  1. Według mojej prywatnej opinii Cube-Saty mają szeroką perspektywę rozwoju. Ich zastosowanie dopiero się zaczyna.