USA bliska wprowadzenia zmian w ITAR

0

USA opublikowały listę zapowiadanych zmian w ustawach ITAR. Amerykańskim firmom będzie łatwiej eksportować satelity i ich części.

Amerykańskie departamenty stanu i handlu opublikowały 13 maja nowe reguły kontroli eksportu technologii satelitarnych. Długo oczekiwane przez amerykański przemysł kosmiczny zmiany w International Traffic in Arms Regulations (ITAR) pozwolą im na łatwiejszą i szerszą konkurencję o zamówienia na świecie.

Zmiany w ITAR są częścią polityki administracji Obamy, tzw. Export Control Reform Initiative, dotyczącej zwiększenia konkurencyjności amerykańskich firm na arenie międzynarodowej. Amerykańscy producenci satelitów i ich podzespołów, jak Boeing, Space System/Loral, czy Lockheed Martin, od wielu lat zabiegały o zmiany w prawie o kontroli eksportu. Surowe prawo blokowało możliwość pozyskania zamówień z krajów nieskonfliktowanych z USA, a nawet współpracujących ze Stanami.

Opublikowane zmiany były konsultowane z interesariuszami od zeszłego roku. Jeszcze przez pół roku będą oczekiwały na głosy stron zainteresowanych. Departament stanu zajmuje się listą uzbrojenia (US Munitions List, USML), czyli produktów i podzespołów najbardziej kontrolowanych w ramach ITAR, które są bronią lub mogą stanowić jej elementy. Departament handlu odpowiada w ramach ITAR za kontrolę urządzeń podwójnego użytku, czyli o potencjalnym użytku militarnym, np. sprzęt optyczny dla satelitów obserwacyjnych. Takie elementy znajdują się na liście Export Administration Regulations (EAR).

Kadry z 22 sekundowego lotu rakiety Chang Zheng 3B z satelitą Intelsat 708 / domena publiczna

[/media-credit] Kadry z 22 sekundowego lotu rakiety Chang Zheng 3B z satelitą Intelsat 708 / domena publiczna

Zapowiadane zmiany z zadowoleniem przyjmuje amerykański związek przemysłu aerokosmicznego (Aerospace Industries Association , AIA). Jej przewodnicząca Patricia Cooper powiedział, że „wraz z uwspółcześnieniem regulacji eksportowych, oczekujemy, że amerykański potencjał innowacyjny zostanie w pełni uwolniony na rynku światowym”. AIA szacuje, że z uwagi na przesadne ograniczenia eksportowe amerykańscy producenci statków kosmicznych stracili, lub nie pozyskali, w latach 1999-2009, zamówień na kwotę około 21 mld. USD.

Te ograniczenia zostały prowadzone w rezultacie śledztwa Komisji Coxa w 1999 roku, które wykazało, że poprzez wysyłanie amerykańskich satelitów z terytorium Chin, Kraj Środka wszedł w posiadanie technologii istotnych z militarnego punktu widzenia. Kongres wpisał satelity na bardziej restrykcyjną listę uzbrojenia i odebrał prezydentowi prawo decyzji, który departament wydaje zgody o ich eksporcie.

Decyzja o podjęciu śledztwa wynikała przede wszystkim z katastrofy chińskiej rakiety nośnej Chang Zheng 3B. W lutym 1996 roku miała ona wynieść satelitę Intelsat 706, wyprodukowanego przez Space Systems/Loral. Rakieta rozbiła się zaraz po starcie, spadając na wioskę położoną na górskich zboczach. Zginęło wtedy 6 osób a 57 zostało rannych, chociaż nieoficjalne źródła mówiły nawet o 100 zabitych. Nigdy nie odnaleziono elementów systemy łączności i kodowania informacji jakie znajdowały się na satelicie. Pracownicy wytwórcy satelity zostali dopuszczeni do wraku statku dopiero kilka godzin po katastrofie.

Bardziej sceptycznie do zmian podchodzi federacja komercyjnych lotów załogowych (Commercial Spaceflight Federation, CSF). Cieszy się ona ze zmian, ale zwraca uwagę, że interesujący z jej punktu widzenia eksport technologii załogowych lotów kosmicznych (w tym całych statków) nadal pozostaje zabroniony. Zmiany nie znoszą też zakazu eksportu wysokich technologii do Chin.

(SPO)

Share.

Comments are closed.