SpaceX CRS-2: relacja ze startu kapsuły Dragon

0

Czas na drugą prywatną misję zaopatrzeniową firmy SpaceX do Międzynarodowej Stacji Kosmicznej. Rakieta Falcon 9 powinna opuścić wyrzutnię około godziny 16:10 CET. Webcast ze startu będzie transmitowany w Internecie – zapraszamy do śledzenia prowadzonej przez nas relacji na żywo!

Godzina 23:29 CET (01.03.2013)
Manewr podniesienia orbity wykonany został prawidłowo. Dragon zaczyna stabilizować swoją orbitę. 

Godzina 22:18 CET (01.03.2013)
Najwcześniejszym możliwym terminem podejścia do stacji ISS jest niedziela.

Godzina 22:12 CET (01.03.2013)
Elon Musk poinformował, iż wszystkie cztery układy RCS działają już nominalnie. Trwają przygotowania do podniesienia orbity.

Godzina 21:46 CET (01.03.2013)
NASA nie zezwoli na podejście statku Dragon do stacji ISS bez zadowalającej analizy przyczyny zajśćia problemu oraz działającej redundancji układów napędowych (ten ostatni warunek jest właśnie powoli spełniany).

Godzina 21:38 CET (01.03.2013)
Na telekonferencji wyjaśniono także, iż do rozwinięcia paneli doszło z uwagi na postępujący spadek temperatury w siłownikach. Dodatkowo ich rozłożenie obniżyło prędkość rotacji statku. Początkowo do rozłożenia miało dojść dopiero po odzyskaniu przynajmniej jednego układu RCS.

{module[346]}

Godzina 21:35 CET (01.03.2013)
W momencie trwania telekonferencji napłynęła informacja, iż odzyskano pozostałe dwa układy RCS. Na razie poinformowano o przywróceniu właściwych wartości ciśnienia w zbiornkach tlenu, silniczki zostaną aktywowane później. Oznacza to niemal kompletne odzyskanie pełnej sprawności systemu napędowego statku Dragon!

Godzina 21:28 CET (01.03.2013)
W tej chwili ciężko określić co było przyczyną zajścia problemu. Wskazuje się na możliwość wystąpienia jakiegoś rodzaju zablokowania w systemie nadającym ciśnienie wewnątrz układu paliwowego (utleniacza), możliwe iż był to zawór. Poprzez otwieranie i zamykanie zaworu izolacyjnego doszło do pozbycia się czynnika blokującego. Alternatywnie mogło dojść do odblokowania zablokowanego zaworu. 

Godzina 21:21 CET (01.03.2013)
Potwierdzono, iż jutrzejszy manewr podejścia do stacji ISS nie będzie miał miejsce. Przedstawiciel ze strony agencji NASA poinformował, iż dysponują różnymi opcjami, jeśli chodzi o termin podejścia do ISS. Dokładne planowanie manewrów rozpocznie się po odzyskaniu pozostałych układów RCS statku.

Godzina 21:19 CET (01.03.2013)
Założyciel SpaceX Elon Musk jest optymistycznie nastawiony do odzyskania pozostałych dwóch układów RCS.

Godzina 21:17 CET (01.03.2013)
Siły Powietrzne USA udostępniły firmie SpaceX satelitarną sieć do sprawowania kontroli nad statkami kosmicznymi. Przy dwóch sprawnych układach RCS możliwe jest także kontrolowanie położenia statku, co oznacza otwartą możliwość komunikacji poprzez satelity TDRS (wymaga odpowiedniego zorientowania, dlatego wcześniej jedyną opcją komunikacji był rzadszy kontakt ze stacjami naziemnymi, co spowolniało operację odzyskiwania). 

Godzina 21:11 CET (01.03.2013)
Trwa telekonferencja z udziałem przedstawicieli SpaceX i NASA. Pojawiła się także informacja, iż układy RCS nr 1 i 4 działają, co oznacza kontrolę nad statkiem.

Godzina 20:01 CET (01.03.2013)
Jak do tej pory nie pojawiła się żadna nowa informacja nt. stanu statku Dragon. Najprawdopodobniej nie udało się także przywrócić do pełnego działania układu RCS nr 3, o czym pisaliśmy we wcześniejszej aktualizacji. W międzyczasie przedstawiciel NASA przekazał informację, iż do manewru podejścia statku Dragon do stacji ISS wymagane są przynajmniej trzy działające układy RCS.

Godzina 18:09 CET (01.03.2013)
Elon Musk poinformował, iż trwają próby przywrócenia do działania układów RCS nr 2 i 4. Po dotarciu na orbitę działał jedynie układ RCS nr 1, natomiast rozwinięcie paneli słonecznych kilkadziesiąt minut temu stało się możliwe dzięki przywróceniu do działania układu RCS nr 3.

Godzina 18:07 CET (01.03.2013)
Rozłożenie paneli słonecznych oznacza większy komfort w zespole SpaceX przy próbach dojścia do poznania przyczyny zablokowania przez komputer pokładowy kapsuły załączenia układów RCS. Dwa działające obecnie układy nie pozwalają na wykonanie podejścia do stacji ISS. Zgodnie z oryginalnym harmonogramem pierwsze z serii odpaleń silników kapsuły Dragon miało nastąpić około godziny 18:40 CET.

Godzina 17:58 CET (01.03.2013)
Tymczasem prezentujemy materiał wideo z dzisiejszego w pełni udanego startu rakiety Falcon 9 ze statkiem Dragon (źródło: youtube.com, Hexydes):

{youtube}J1LePrtY30A{/youtube}

Godzina 17:51 CET (01.03.2013)
Panele słoneczne statku Dragon zostały rozłożone.

Godzina 17:45 CET (01.03.2013)
Musk poinformował, iż odczyt ciśnienia ze zbiornika jednego ze wstrzymanych od załączenia układów RCS jest pozytywny. Trwają przygotowania do rozłożenia paneli słonecznych.

Godzina 17:35 CET (01.03.2013)
Warto zaznaczyć, iż technicy ze SpaceX posiadają kontakt ze statkiem. Według nieoficjalnych informacji Dragon może utrzymać się na orbicie 18 godzin bez doładowania baterii. Równolegle trwa analiza wpływu problemu na konieczność przeprowadzania odpaleń manewrowych (w celu dostania się w pobliże stacji ISS).

Godzina 17:25 CET (01.03.2013)
Statek Dragon posiada 18 silników Draco, które wchodzą w skład czterech układów kontroli położenia RCS (Reaction Control System). Po dotarciu na orbitę trzy układy z czterech nie uległy załączeniu (na skutek wstrzymania operacji przez komputer pokładowy), przez co nie doszło do rozpoczęcia procedury rozwijania paneli słonecznych. Elon Musk poinformował, iż zestaw komend na ominięcie decyzji komputera pokładowego został wysłany chwilę temu podczas przelotu statku Dragon nad stacją naziemną w Australii. Aby doszło do kolejnego kroku misji (rozłożenia paneli słonecznych i rozpoczęcia uzupełniania energii w bateriach) niezbędne jest załączenie jeszcze jednego układu RCS.

Godzina 17:10 CET (01.03.2013)
Technicy ze SpaceX pracują nad odzyskaniem przynajmniej jednego układu silników. Po dostarczeniu na orbitę komputer wstrzymał trzy układy z czterech przed załączeniem do działania. Według założyciela firmy SpaceX Elona Muska wymagane jest działanie przynajmniej dwóch układów silników manewrowych.

Godzina 16:53 CET (01.03.2013)
Elon Musk poinformował na serwisie twitter, iż wystąpił problem z silnikami kapsuły. Dlatego wstrzymano procedurę rozwinięcia paneli słonecznych. Trwają działania mające na celu odzyskanie możliwości manewrowych.

Godzina 16:24 CET (01.03.2013)
Relacja została przerwana. Nieoficjalne źródła informują, iż wystąpił problem z rozłożeniem paneli słonecznych statku.

Godzina 16:22 CET (01.03.2013)
Panele słoneczne statku Dragon powinny być już w tej chwili rozkładane.

Godzina 16:20 CET (01.03.2013)
Separacja statku Dragon!

Godzina 16:19 CET (01.03.2013)
Koniec pracy drugiego stopnia!

Godzina 16:17 CET (01.03.2013)
Wysokość ponad 220 km. Prędkość 5,6 km/s. Odległość od miejsca startu to obecnie ponad 1000 km.

Godzina 16:16 CET (01.03.2013)
Wznoszenie przebiega nominalnie. Pozostały jeszcze trzy minuty działania silnika drugiego stopnia.

Godzina 16:15 CET (01.03.2013)
Rakieta porusza się z prędkością ponad 3 km/s. Odrzucona została osłona ze szczytu kapsuły Dragon.

Godzina 16:14 CET (01.03.2013)
Odrzucenie pierwszego stopnia. Silnik drugiego stopnia rakiety został poprawnie odpalony.

Godzina 16:13 CET (01.03.2013)
Lot przebiega nominalnie. Rakieta znajduje się już na wysokości 50 km.

Godzina 16:11 CET (01.03.2013)
Maksymalne przeciążenia aerodynamiczne.

Godzina 16:10 CET (01.03.2013)
Start! Rakieta Falcon 9 opuszcza stanowisko startowe!

Godzina 16:09 CET (01.03.2013)
30 sekund do startu.

Godzina 16:09 CET (01.03.2013)
Minuta do startu. Trajektoria lotu rakiety czysta!

Godzina 16:08 CET (01.03.2013)
Dyrektor startu udziela zgody na start.

Godzina 16:07 CET (01.03.2013)
Operacja uzupełniania parującego utleniacza została wstrzymana.

Godzina 16:05 CET (01.03.2013)
Rakieta Falcon 9 przełączona została na zasilanie wewnętrzne.

Godzina 16:03 CET (01.03.2013)
Statek Dragon przełączany jest na zasilanie wewnętrzne. Niebawem komputer pokładowy rakiety Falcon 9 odpowiednio skonfiguruje się na moment startu.

Godzina 16:02 CET (01.03.2013)
Zanotowano zbyt niską temperaturę komputera pokładowego. W ramach aktywności zaradczej wprowadzono do modułu komputera gaz, który może nieco ogrzać otoczenie jednostki.

Godzina 16:00 CET (01.03.2013)
10 minut do startu. Rozpoczyna się 10-minutowa sekwencja odliczania.

Godzina 15:58 CET (01.03.2013)Zgoda na start udzielona.

Godzina 15:57 CET (01.03.2013)
Za chwilę odbędzie się głosowanie nad udzieleniem zgody na start.

Godzina 15:47 CET (01.03.2013)
Do startu pozostało pół godziny. Nie notowane są żadne przeciwności, które mogłyby wpłynąć na start.

Godzina 15:10 CET (01.03.2013)Pozostała godzina do startu. Szanse na start wzrosły do 90%.

Godzina 15:05 CET (01.03.2013)
Przedstawiamy krótki materiał ukazujący proces wytaczania rakiety Falcon 9 na stanowisko startowe (źródło: youtube.com, spacexchannel):

{youtube}2XFsoBUvivs{/youtube}

Godzina 14:45 CET (01.03.2013)
Według harmonogramu opublikowanego przez firmę SpaceX do tego momentu powinno zostać zakończone tankowanie, testy komunikacji na paśmie C oraz weryfikacja działania systemu niszczącego rakietę Falcon 9 (obowiązkowy system na wyposażeniu każdej rakiety).

Godzina 14:40 CET (01.03.2013)
Czas startu został sprecyzowany – do opuszczenia wyrzutni przez rakietę dojdzie o godzinie 16:10:13 CET.

Godzina 14:30 CET (01.03.2013)
Od rakiety o wartość około 15 stopni odsunięta została konstrukcja wchodząca w skład struktury pionującej rakietę, przez którą doprowadzane są różne przewody i linie paliwowe. Wokół rakiety widoczne są kłęby gazu – jest to parujący utleniacz LOX. Tankowanie powinno być już zakończone, jednak na skutek parowania płynnego tlenu istnieje potrzeba ciągłego uzupełniania zbiorników utleniacza. W czasie tankowania do zbiorników utleniacza na pierwszym i drugim stopniu zatankowano odpowiednio niemal 148 i 28 tys. litrów. Z kolei samego paliwa do zbiorników na pierwszym i drugim stopniu zatankowano odpowiednio 95 i 17,5 tys. litrów.

Godzina 13:25 CET (01.03.2013)
Dzisiejszy start będzie dodatkowo bardziej interesujący z uwagi na fakt, iż w ostatnim locie rakiety Falcon 9 (misja CRS-1) doszło do awarii i w następstwie wyłączenia jednego z dziewięciu silników. Specjalna komisja złożona z przedstawicieli SpaceX oraz agencji NASA napisała raport wyjaśniający przyczyny zajścia tej awarii. Kompletna treść raportu na razie nie jest dostępna publicznie, jednak na konferencji przedstartowej dyrektor firmy Gwynne Shotwell poinformowała, iż przyczyną uszkodzenia osłony silnika była wada materiału, która w czasie startu doprowadziła do propagacji pęknięć i w efekcie widocznego odseparowania części tej osłony od rakiety. W wyniku odebrania informacji o obniżeniu ciśnienia komputer pokładowy wydał komendę wyłączenia silnika. Co warto podkreślić projekt układu napędowego rakiety Falcon 9 dopuszcza utratę silnika i gwarantuje dostarczenie ładunku na zaplanowaną orbitę.

Godzina 13:15 CET (01.03.2013)
Do startu pozostało poniżej 3 godzin. W tej chwili powinno trwać tankowanie zbiorników obu stopni rakiety Falcon 9. Paliwem jest w tym wypadku kerozyna RP-1, natomiast utleniaczem płynny tlen (LOX).

Godzina 13:10 CET (01.03.2013)
Standardowo kilka dni przed próbą startu przeprowadzany jest test procedury tankowania oraz działania silników rakiety. Dla misji CRS-2 taki test przeprowadzono w ostatni poniedziałek (25.02.2013). Poniżej przedstawiamy materiał wideo z tego testu (źródło: youtube.com, spacexchannel):

{youtube}rf4dK9ggGGE{/youtube}

Godzina 13:00 CET (01.03.2013)
Okno startowe dla dzisiejszego startu określane jest jako “chwilowe”, co oznacza, iż jeśli rakieta nie zostanie wystrzelona dokładnie o planowanym czasie (16:10 CET), to nastąpi odłożenie startu do jutra. Tak krótkie okno startowe związane jest z mechanizmami mechaniki orbitalnej, w ramach której poruszać się musi każdy obiekt wystrzeliwany na orbitę. Statek Dragon posiada określone ilości paliwa potrzebnego do manewrowania, a tylko start w odpowiednim momencie daje odpowiednią pozycję względem Międzynarodowej Stacji Kosmicznej.

Godzina 12:45 CET (01.03.2013)
Misja SpaceX CRS-2 jest drugą z serii dwunastu zaplanowanych misji bezzałogowych statków Dragon. Celem każdej misji jest dostarczenie na Międzynarodową Stację Kosmiczną różnych ładunków, przede wszystkim sprzętu, eksperymentów, a także ubrań i żywności. Kapsuły Dragon posiadają osłony termiczne i są odzyskiwalne, co oznacza, iż nie wracają puste. Możliwości takie wcześniej gwarantowały promy kosmiczne, jednak od czasu ich wycofania z użytkowania jedynie niewielkie ilości materiałów mogły być sprowadzane z powrotem na Ziemię w rosyjskich kapsułach załogowych Sojuz. Dzięki statkom Dragon możliwe ponownie staje się ściąganie np. próbek z eksperymentów prowadzonych na ISS czy urządzeń, które uległy awarii i nie mogły zostać naprawione przez astronautów.

Wcześniejsza misja CRS-1 odbyła się w październiku zeszłego roku. Firma SpaceX mogła rozpocząć realizację kontraktu CRS dzięki pomyślnemu przeprowadzeniu dwóch misji demonstracyjnych w ramach programu COTS (Commercial Orbital Transportation Services) agencji NASA. Celem programu COTS jest demonstracja możliwości zapewnienia dostaw ładunku na i z pokładu Międzynarodowej Stacji Kosmicznej (ISS) za pomocą prywatnie zbudowanych pojazdów. Pierwsza misja kapsuły Dragon, nosząca oznaczenie Dragon C1 (COTS1), odbyła się 8 grudnia 2010 roku. Do drugiej misji demonstracyjnej, nazywanej Dragon C2+, doszło pod koniec maja w 2012 roku.

Godzina 11:20 CET (01.03.2013)
Kilka godzin temu, w momencie gdy rakieta znajdowała się jeszcze w pozycji horyzontalnej, dokonano załadunku ostatnich towarów do kapsuły Dragon. Wśród tych ostatnich ładunków znalazły się m.in. “niespodzianki” dla astronautów na stacji ISS. Podłączenie kapsuły Dragon do specjalnego pomieszczenia, z którego można dostać się do jej wnętrza, obrazuje drugie zdjęcie w galerii artykułu. Łącznie wewnątrz statku Dragon znajduje się 677 kg ładunków.

Godzina 10:50 CET (01.03.2013)
Komputery rakiety oraz kasuły zostały już włączone. Znaleziono także pierwsze usterki oprogramowania awioniki, jednak pozostaje to bez wpływu na dalsze przygotowania do startu.

Godzina 09:50 CET (01.03.2013)
Rakieta Falcon 9 została podniesiona na stanowisku LC-40 do pozycji stojącej.

Godzina 00:20 CET (01.03.2013)
Rakieta Falcon 9 została wytoczona na stanowisko startowe w piątek rano czasu lokalnego. Jeszcze przez kilka najbliższych godzin w kapsule Dragon, zainstalowanej na szczycie rakiety, umieszczane będą ostatnie pilne ładunki, takie jak eksperymenty oraz żywność, które nie mogły zostać umieszczone wewnątrz statku wcześniej.

Do startu misji o nazwie SpaceX CRS-2 – od nazwy firmy i kontraktu: SpaceX, Commercial Resupply Services – powinno dojść dzisiaj około godziny 16:10 CET. Po raz trzeci w historii w kierunku stacji ISS wyniesiona zostanie za pomocą rakiety Falcon 9 kapsuła Dragon. Szansa na start ze względu na pogodę w oknach startowych w piątek i sobotę wynosi obecnie 80%.

Start odbędzie się ze stanowiska LC-40, zlokalizowanego na terenie Bazy Sił Powietrznych na Przylądku Canaveral (CCAFS), przy promieniach porannego Słońca – będzie to pierwszy start rakiety Falcon 9 ze statkiem Dragon do stacji ISS realizowany w czasie dnia. Jednocześnie będzie to ostatni start pierwszej wersji rakiety Falcon 9. Kolejne loty będą już realizowane przy wykorzystaniu rakiety Falcon 9 v1.1, która m.in. wyposażona będzie w bardziej efektywne silniki Merlin 1D.

Webcast ze startu będzie dostępny od godziny 15:30 CET na stronie SpaceX.
O programach i sposobach oglądania NASA TV można przeczytać na Polskim Forum Astronautycznym. Zapraszamy również do dyskusji na tematy związane z misją CRS-2.Załadunek ostatnich towarów odbywa się dzięki specjalnemu pomieszczeniu przyłączanemu do kapsuły / Credits: SpaceX

Share.

Comments are closed.