Trzy wydarzenia w Brukseli – relacja

0

Pomiędzy 29 a 31 stycznia w Brukseli odbyły się trzy ważne wydarzenia związane z europejskim oraz polskim sektorem kosmicznym. Te wydarzenia to konferencja EU Space Policy, drugie to warsztaty EC Space Technology Workshop a trzecie to debata dotycząca wejścia Polski do Europejskiej Agencji Kosmicznej. Na tych wydarzeniach byli obecni przedstawiciele Kosmonauty.

29-30 stycznia 2013 – EU Space Policy
Już po raz piąty Komisja Europejska (KE) zorganizowała konferencję dotyczącą polityki kosmicznej. Tegoroczna EU Space Policy przebiega w okresie trudności ekonomicznych Europy. W tym samym czasie trwają negocjacje wielkości nakładów finansowych dla dwóch flagowych kosmicznych programów Unii Europejskiej (UE) – systemu nawigacyjnego Galileo oraz obserwacyjnego GMES Copernicus. Oba te programy są kosztowne, co w obecnej sytuacji ekonomicznej na kontynencie wymusza pewną redukcję nakładów. Pojawia się tutaj pytanie o ile zostaną ograniczone nakłady – wielu ekspertów uważa, że redukcja kosztów poniżej pewnej wartości oznacza całkowitą utratę sensu prowadzenia programu. Dotyczy to głównie programu obserwacyjnego GMES Copernicus. Decyzja w sprawie tego systemu zapadnie 7/8 lutego. Na EU Space Policy poruszono także kwestię relacji pomiędzy UE i Europejską Agencją Kosmiczną (ESA), które wkraczają w nową erę współpracy.

Na tym wydarzeniu pojawiło się wielu przedstawicieli z Polski, w tym posłowie z Parlamentarnego Zespołu ds Przestrzeni Kosmicznej, specjalistów z Ministerstwa Gospodarki, Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego, Ministerstwa Administracji i Cyfryzacji, Krajowego Punktu Kontaktowego oraz Kancelarii Sejmu. Nie zabrakło także przedstawicieli z Centrum Badań Kosmicznych oraz kilku polskich firm związanych z sektorem kosmicznym. Obecność tych osób wyraźnie wskazuje, że Polska rozumie potrzebę uczestnictwa w programach Galileo i GMES Copernicus, które są zorientowane na praktyczne zastosowania i aplikacje naziemne.

 {module [346]}

30-31 stycznia 2013 – EC Space Technology Workshop
W 2014 roku rozpocznie się następca 7 Programu Ramowego – “Horyzont 2020” (H2020). Celem tego programu jest, przy wykorzystaniu ponad 80 miliardów EUR, dokonanie znaczących postępów naukowo-technologicznych w Europie przy udziale wszystkich państw UE. Na tematykę kosmiczną zostanie wydane ponad 1,5 miliarda EUR (nie licząc wyżej opisanych programów Galileo i GMES Copernicus oraz niezależnie dysponowanych funduszy z ESA). Jak zostaną wydane te fundusze? Które pomysły zostaną zaakceptowane? Czy przemysł oraz sektor małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP) ma swoją wizję rozwoju europejskiego sektora kosmicznego?

By odpowiedzieć na to pytanie, KE zorganizowała warsztaty pt EC Space Technology Workshop, w trakcie której wypytała się przedstawicieli europejskiego sektora kosmicznego o opinię. Warsztaty podzielono na 9 sesji, prowadzonych równolegle po trzy. W opinii autora tego artykułu najciekawszą sesją była ta o nazwie “konkurencyjność i niezależność” (od pozaeuropejskiego przemysłu wysokich technologii), w którym omówiono możliwości podniesienia poziomu konkurencyjności europejskiego sektora kosmicznego dzięki programowi H2020.

Temat konkurencyjności jest ważny, bowiem w ostatnich miesiącach w sektorze kosmicznym nastąpiły poważne zmiany. Przykładowo, zmiany w prawie ITAR dla komponentów satelitarnych oznacza większe szanse dla amerykańskich dostawców na rynku globalnym. Ponadto, amerykańskie firmy oferują nowe technologie (np. napęd elektryczny dla satelitów telekomunikacyjnych), co stawia europejskie producentów w coraz trudniejszej sytuacji. Jednocześnie, obserwowana jest wyraźna ekspansja Chin, w szczególności na nowych rynkach (np. Południowa Ameryka), także obniżająca szanse konkurencyjności europejskich firm z sektora kosmicznego.

Jednocześnie, Europa jest zależna od importowanych spoza kontynentu komponentów. Na tych warsztatach przedstawiono kilka przykładów technologii, które nie są produkowane w Europie (np. układy FPGA, przystosowane do lotów kosmicznych), a które w najbliższych latach mogą wyprzeć inne technologie. Zaznaczono, że Europa potrzebuje takich komponentów, produkowanych przez europejskich dostawców.

Czy program H2020 pozwoli w rozwiązaniu tych problemów? Jest możliwe, że w przypadku poprawnie zidentyfikowanych technologii uda się wypracować konkurencyjne europejskie komponenty, które zdobędą popularność na ogólnoświatowym rynku kosmicznym. Można się więc spodziewać kilku większych projektów realizowanych w ramach H2020, z których przynajmniej część powinna zakończyć się sukcesem.

Czy w takich projektach będą uczestniczyć także polskie podmioty? Ponieważ polski sektor kosmiczny oraz przemysł zaawansowanych technologii nie jest jeszcze dostatecznie rozwinięty, wydaje się, że może być trudne dołączenie krajowych podmiotów do projektów, których cel musi być zrealizowany w ciągu kilku najbliższych lat. W przypadku projektów, które mają na celu wytworzenie bardziej przyszłościowe technologie – udział wydaje się być bardziej prawdopodobny, choć wiele zależy od aktywności polskich firm w poszukiwaniu potencjalnych partnerów.

Bardzo ciekawą sesją była także ta dotycząca “alternatywnego dostępu do kosmosu”. Podczas tej sesji zauważono, że w porównaniu do USA, w Europie istnieje ograniczony dostęp do programów suborbitalnych, które mogą być świetnym sposobem na demonstrację i weryfikację nowych technologii. Brakuje także programu orbitalnych demonstracji technologicznych, który można by realizować przy dość prostych (dla ESA czy UE) środków – takich jak seria małych satelitów z miejscem dostępnym dla nowych technologii jako tzw. “payload”. Z perspektywy niektórych uczestników tych warsztatów wydaje się, że przeprowadzenie kilku misji satelitarnych tego typu pomiędzy 2014 a 2020 rokiem powinno znacząco przyczynić się do rozwoju nowych europejskich technologicznych rozwiązań.

Wniosek z EC Space Technology Workshop jest następujący – program H2020 z pewnością będzie oferować wiele szans na udział polskich podmiotów, które warto wykorzystać. Jednakże, właśnie od aktywności polskich podmiotów będzie w głównej mierze zależeć udział w konkretnych projektach. Dlatego ważne jest, by przedstawiciele z polskich firm często pojawiali się na nadchodzących konferencjach związanych z H2020, wykazywali się dużą elastycznością oraz aktywnością w nawiązywaniu kontaktów – przynajmniej przy pierwszych konkursach.

30 stycznia – debata dotycząca wejścia Polski do ESA
W międzyczasie w Brukseli odbyło się także ważne wydarzenie z perspektywy naszego państwa. 30 stycznia 2013 roku, przy stałym przedstawicielstwie Polski przy UE w Brukseli, odbyła się debata dotycząca wejścia naszego kraju do struktur ESA. To wydarzenie zorganizowała organizacja Secure World Foundation. W trakcie spotkania swoją opinię wygłosili przedstawiciele Polski w Parlamencie Europejskim oraz osoby związane z ESA, francuską agencją CNES, organizacji SWF, polskiego sektora kosmicznego oraz Ministerstwa Spraw Zagranicznych i Ministerstwa Gospodarki.

W trakcie tego spotkania zaprezentowano opinie dotyczące wejścia Polski do ESA oraz perspektyw rozwoju w najbliższych latach. Z pewnością dużym problemem jest brak odpowiedniej bazy przemysłowej w Polsce, która ogranicza możliwości produkcyjne zaawansowanych komponentów w naszym kraju. Inną kwestią będzie znalezienie polskich “specjalizacji” w ESA, które pozwolą naszemu państwu w ciągu kilku lat wypracowanie pozycji europejskiego “lidera” kilku technologii. Czy uda się tego dokonać?

Podsumowanie
W ostatnich latach obserwujemy rosnące zainteresowanie UE sektorem kosmicznym, który jest jedną z najbardziej dochodowych i innowacyjnych gałęzi gospodarki. Aby dalszy rozwój państw Unii był możliwy, potrzebne są skoordynowane programy wspierające europejski przemysł oraz sektor MŚP. Program H2020 ma duże szanse być narzędziem, dzięki któremu dokona się dalszy rozwój europejskiego sektora kosmicznego (oraz wielu innych gałęzi przemysłu, do których H2020 jest skierowany – np. energetyki).

Ważne jest, by kraje takie jak Polska – nie dysponujące jeszcze zaawansowanym przemysłem kosmicznym – nie zostały “zapomniane” przy tym programie. Dlatego ważne jest, aby przedstawiciele z naszego kraju aktywnie uczestniczyli w wydarzeniach związanych z programem H2020, byli kreatywni i starali się wyznaczać nowe kierunki rozwoju europejskich “technologii kosmicznych”.

Fragment prezentacji dotyczącej pojazdu Skylon - sesja dotycząca alternatywnego dostępu do przestrzeni kosmicznej / Credits - K. Kanawka, kosmonauta.net

Share.

Comments are closed.