Odkrycie płyt tektonicznych na Marsie

0

Powszechne przekonanie, że Ziemia jest jedyną planetą w Układzie Słonecznym, na której istnieją płyty tektoniczne okazało się błędne. Najnowsze badania wykazują, że podobną strukturą geologiczną charakteryzuje się także marsjańska litosfera.

Trwająca misja Curiosity zwróciła miliony ziemskich oczu w kierunku Czerwonej Planety. Podczas gdy zaawansowany technologicznie łazik spaceruje po marsjańskich terytoriach, odkrycia An Yina – profesora z UCLA University of California, Los Angeles, specjalizującego się w geologii Ziemi i planet, zmieniają dotychczasowe wyobrażenia na temat geologicznej budowy Marsa. Wyniki jego badań wykazują, że pod powierzchnią planety istnieją płyty tektoniczne, o czym świadczą charakterystyczne struktury geologiczne. Rozciągający się na 4 tys. km system kanionów, widoczny na rysunku załączonym do artykułu, jest na razie największym, znanym w Układzie Słonecznym (prawie dziewięciokrotnie dłuższy niż Wielki Kanion w Stanach Zjednoczonych). Jego nazwa – Valles Marineris – nawiązuje do sondy Mariner 9, przy pomocy której na początku lat 70-tych minionego stulecia, odkryto ten marsjański utwór na powierzchni.

Podczas wnikliwej analizy łącznie około 100 zdjęć Marsa, pochodzących z instrumentu znanego jako THEMIS (Time History of Events and Macroscale Interactions during Substorms) oraz wykonanych przez kamerę HiRISE (High Resolution Imaging Science Experiment) z pokładu marsjańskiej sondy MRO (Mars Reconnaissance Orbiter), An Yin zwrócił uwagę, że istnieje duże podobieństwo w ukształtowaniu pewnych obszarów Ziemi i Marsa. Naukowiec przeprowadził również szereg geologicznych badań na obszarze Himalajów i Tybetu, znajdujących się na styku ziemskich płyt tektonicznych. Na zdjęciach zauważył on np. łagodne kaniony oraz strome klify, przypominające kalifornijską Dolinę Śmierci, które mogły powstać jedynie na skutek podobnych do ziemskich procesów geologicznych. Liniowy układ wulkanów występujących na Marsie jest również pozostałością po ruchach płyt tektonicznych.

{youtube}3ahLnxD3GIo{/youtube}
An Yin przedstawia teorię płyt tektonicznych na Marsie / Credits: UCLA

W odróżnieniu jednak od ziemskiej litosfery, która strukturą przypomina skorupę mocno spękanego jajka, Mars charakteryzuje się tylko delikatnymi pęknięciami. Tak jakby Czerwona Planeta była dopiero we wstępnej fazie rozwoju płyt tektonicznych, choć nie wyklucza się, że dojdzie do dalszych podziałów. An Yin skłania się ku tezie, że na tym globie istnieją dwie płyty tektoniczne – Północna i Południowa, a na miejscu ich styku znajduje się właśnie Valles Marineris. Obie płyty przemieściły się względem siebie w kierunku horyzontalnym na odległość ok. 150 km. Dla porównania, w przypadku uskoku San Andreas (Kalifornia), będącego ziemskim odpowiednikiem dla marsjańskiego kanionu, analogiczna odległość wyniosła 2 razy tyle. Biorąc jednakże pod uwagę rozmiary obu planet, oba dystanse można uznać za tożsame.

Naukowiec jest przekonany o słuszności swojej tezy, aczkolwiek zdaje sobie sprawę, że jeszcze wiele kwestii pozostaje nierozwiązanych, np. na jakiej głębokości znajdują się płyty, dlaczego ich ruchy wykazują szerokie wahania i jakie jest tempo ich przemieszczeń – na razie wiadomo, że znacznie wolniejsze niż na Ziemi. Być może Mars posiada odmienną niż Ziemia formę płyt tektonicznych.

Te i inne zagadnienia stanowią przedmiot dalszych badań An Yina. Dotychczasowe wyniki zostały opublikowane w specjalistycznym czasopiśmie Litosphere.

(NASA)Płyty tektoniczne na Marsie/ Credits: UCLA

Share.

Comments are closed.