10 lat optyki adaptywnej na VLT

0

Niedawno minęło 10 lat od czasu, gdy pierwszy instrument z optyką adaptywną NACO w europejskim obserwatorium naziemnym VLT ujrzał pierwsze światło gwiazd. Od tego czasu, cały czas dając nam nowe dane, optyka adaptywna doprowadziła do niemałej rewolucji w astronomii.

NACO ujrzał pierwsze światło 25 listopada 2001 roku. Był to pierwszy instrument naukowy wyposażony w optykę adaptywną (Adaptive Optics, AO) na teleskopach klasy 8-10 metrów. Od razu po rozpoczęciu jego działania VLT (Very Large Telescope) osiągnęło rozdzielczość większą, niż Teleskop Kosmiczny Hubble`a w pasmie podczerwonym.

Oto jedne z najważniejszych odkryć dokonanych przy użyciu NACO od tego czasu:

  • Zobrazowanie pojedynczych poświat wulkanów na księżycu Jowisza Io
  • Uzyskanie pierwszych szczegółowych map pogodowych największego księżyca Saturna, Tytana
  • Odkrycie i badanie egzoplanet: 2M1207b to pierwszy obiekt o wielkości planety kiedykolwiek bezpośrednio sfotografowany na orbicie gwiazdy innej, niż Słońce (w tym wypadku jest to tzw. brązowy karzeł)
  • Pierwsza analiza spektralna bezpośrednio sfotografowanej egzoplanet przy pobliskiej gwieździe. Pozwoliło to na przebadanie składu egzoplanet HR 8799c i odkrycie metanu oraz tlenku węgla w jej atmosferze
  • Dzięki wysokiej rozdzielczości w podczerwieni, udało się prześledzić orbitę pewnej gwiazdy wokół centrum naszej Galaktyki, co stanowi najsilniejszy z dotychczasowych dowodów na istnienie czarnej dziury w centrum Drogi Mlecznej o masie rzędu kilku milionów mas Słońca
  • Bezpośrednie sfotografowanie setek pojedynczych gwiazd wewnątrz gęstej gromady gwiezdnej Arches (RCW 38). Pomaga to astronomom badać wczesne stadia ewolucji gwiazd o bardzo różnych masach – od tych dziesięciokrotnie lżejszych od Słońca, do 100-krotnie od niego cięższych

NACO (Nasmyth Adaptive Optics System) Near-Infrared Imager and Spectrograph (CONICA) został zaprojektowany oraz zbudowany przez niemieckie oraz francuskie instytuty badawcze oraz Europejskie Obserwatorium Południowe ESO. Przez ostatnią dekadę był stale unowocześniany, dzięki czemu wciąż jest w światowej czołówce.
Przez ostatnią dekadę na VLT pojawiło się kilka innych instrumentów wyposażonych w optykę adaptywną. Wiele innych jest obecnie budowanych.

Share.

Comments are closed.