Prawdopodobnie odkryto rekordowo małą czarną dziurę

0

Dzięki użyciu należącego do NASA obserwatorium promieniowania rentgenowskiego Rosi (Rossi X-ray Timing Explorer lub RXTE) udało się zarejestrować pulsowanie pewnego obiektu, który ma wszelkie cechy czarnej dziury, mniejszej niż wszystkie do tej pory odkryte.

Jeśli obiekt IGR J17091-3624 badany przez RXTE faktycznie jest czarną dziurą, to jego masa musi być rzędu zaledwie trzech mas naszego Słońca. Jest częścią układu podwójnego, który żywi się pobliskimi gwiazdami.

Gaz targany pływami grawitacyjnymi czarnych dziur rozgrzewany jest do milionów stopni i zaczyna promieniować w paśmie X. Zapis pulsowania opisywanego obiektu nie jest typowy dla czarnych dziur – do tej pory taki wzorzec zarejestrowano tylko raz. Pulsowanie jest prawdopodobnie związane z cyklem akumulacji materii oraz jej wyrzucania z niestabilnych dysków akrecyjnych otaczających czarne dziury.

Po raz pierwszy ten układ podwójny dał o sobie znać w 2003 roku jako źródło promieniowania o określonej regularności. Ostatnio wykazał większą aktywność w lutym 2011 roku, która to trwa do dziś. W porównaniu z innymi znanymi obiektami tego typu, przyrost intensywności był bardzo gwałtowny. Cykl bardzo dokładnie przypomina zachowanie źródła GRS 1915+105 (14 mas Słońca) z dwoma różnicami: w wypadku opisywanego tutaj obiektu pulsowanie zachodzi znacznie szybciej, bo co dwie sekundy, a sygnał jest znacznie słabszy.

Badacz Tomaso Belloni z włoskiego Brera Observatory wyjaśnia, że są tylko dwie opcje, jeśli chodzi o naturę słabego sygnału IGR J17091-3624: albo źródło to jest znacznie dalej, niż wspomniane wyżej drugie, albo jest ono znacznie mniej masywne. Jednakże jest pewien dolny limit odległości, w jakiej może się IGR J17091-3624 znajdować, gdyż prawie na pewno leży w obrębie naszej Galaktyki.

Badacze planują przyjrzeć się obiektowi jeszcze dokładniej za około miesiąc, kiedy oddali się on od Słońca, którego bliskość na niebie znacznie utrudnia obecnie obserwacje.

{youtube}-tNz7LKEGnY{/youtube}
Animacja porównująca pulsowanie GRS 1915 oraz IGR J17091  /  Credit – NASA/Goddard Space Flight Center/CI Lab

Share.

Comments are closed.