Nowe spojrzenie na miejsca lądowań załogowych misji księżycowych Apollo

0

Sonda kosmiczna Lunar Reconnaissance Orbiter, która od ponad dwóch lat orbituje wokół Księżyca, przesłała nowe ujęcia historycznych miejsc lądowań misji załogowych programu Apollo o numerach 12, 14 oraz 17. Są to obecnie najdokładniejsze obrazy śladów pozostawionych na powierzchni przez astronautów amerykańskich.

{youtube}xWpg8bOQ3rc{/youtube}
Nowy materiał zdjęciowy uzyskany przez sondę LRO (NASA/)

Aby uzyskać nowy materiał zdjęciowy, konieczna była zmiana orbity sondy, dzięki czemu znalazła się ona na wysokości około 21 kilometrów w trakcie przelotu nad oświetloną częścią Księżyca, a więc około 30 kilometrów poniżej punktu leżącego na swojej zwykłej orbicie operacyjnej. Pojazd przebywał na tej nowej orbicie eliptycznej przez 28 dni, a więc przez jeden księżycowy miesiąc, co pozwoliło na zobrazowanie całej powierzchni, a następnie powrócił na swoją standardową, lekko eliptyczną orbitę o wysokości 50 kilometrów.

Apollo 12

Miejsce lądowania misji Apollo 12 (NASA/Goddard/ASU)
(polecamy także obraz w pełnej rozdzielczości)

Zdjęcie przedstawia lądownik misji Apollo 12 – drugiej, która wylądowała na Księżycu – w rejonie Morza Poznania (Mare Cognitum). Załogę pojazdu nazwanego Intrepid stanowili: Pete Conrad – dowódca misji – oraz pilot lądownika – Alan Bean. Była to pierwsza misja księżycowa, która zabrała ze sobą pakiet eksperymentów powierzchniowych ALSEP (misja Apollo 11 posiadała jedynie uproszczony zestaw EASEP). Co ciekawe, jako miejsce lądowania wybrano punkt znajdujący się w pobliżu wysłanego dwa lata wcześniej pojazdu bezzałogowego Surveyor 3 – dzięki temu możliwe było sprawdzenie, czy możliwe jest precyzyjne lądowanie na powierzchni Srebrnego Globu oraz jednocześnie pozyskanie niektórych części Surveyora, która można by zabrać i poddać analizie.

Ponieważ misja nie została wyposażona w pojazd księżycowy LRV (te pojawiły się dopiero w ostatnich trzech misjach), wszystkie ślady widoczne na powierzchni zostały pozostawione przez samych astronautów. Co ciekawe – nowe ujęcie ukazuje również wyraźne odbicie w kształcie litery L, znajdujące się w pobliżu rozłożonego pakietu eksperymentów ALSEP. Odbicia te pochodzą od rozłożonych na powierzchni kabli – szczegół niewidoczny na wcześniejszym materiale zdjęciowym.

Alan Bean pracujący przy rozkładaniu zestawu instrumentów ALSEP (NASA)
Alan Bean pracujący przy rozkładaniu zestawu instrumentów ALSEP. Widoczne na powierzchni
metalizowane taśmy skrywają kable połączeniowe – te same elementy są widoczne także
na nowym materiale zdjęciowym z sondy LRO (NASA)

Uzyskany obraz pozwolił również na dokładniejsze niż wcześniej zobrazowanie pozostawionego dolnego stopnia lądownika Intrepid.

{module [346]}

Apollo 14

Kolejnym obszarem fotografowanym przez sondę LRO stał się rejon wyżyny Fra Mauro – niedoszły cel lotu Apollo 13 oraz miejsce lądowania pojazdu Antares misji Apollo 14. Tym razem załogę stanowili: Alan Shepard – dowódca wyprawy (jedyny astronauta programu Merkury, który stanął na powierzchni Księżyca) oraz pilot lądownika LEM – Edgar Mitchell.

Rejon lądownaia misji Apollo 14 zarejestrowany podczas niskiego przelotu sondy LRO (NASA/Goddard/ASU)
Rejon lądowania misji Apollo 14 zarejestrowany podczas niskiego przelotu sondy LRO (NASA/Goddard/ASU)
(polecamy także obraz w pełnej rozdzielczości)

Misja Apollo 14 posiadała znacznie bogatszy pakiet eksperymentów od swoich poprzedników. Posiadała również dwukołowy wózek na sprzęt badawczy i próbki (tzw. MET), którzy astronauci mogli zabrać ze sobą podczas wykonywania spacerów po powierzchni Księżyca. Był to istotny krok naprzód w stosunku do poprzednich dwóch wypraw i stanowił pewien krok na drodze do zastosowania pojazdu-łazika LRV w kolejnych misjach. Zastosowanie MET pozwoliło dwuosobowej załodze na zebranie ponad 42 kilogramów próbek – około osiem kilogramów więcej niż w przypadku Apollo 12.

Alan Shepard pracujący na powierzchni Księżyca, po lewej dwukołowy wózek na próbki i narzędzia - MET (NASA)
Alan Shepard pracujący na powierzchni Księżyca, po lewej dwukołowy wózek na próbki
i narzędzia – MET (NASA)

Ślady pozostawione na powierzchni zaobserwowane przez sondę LRO przedstawiają fragment obejmujący lądownik oraz ślady prowadzące do pakietu eksperymentów ALSEP, znajdujących się na zachód od pozostawionego dolnego stopnia Antaresa. W trakcie trwania spacerów Shepard i Mitchell udali się również na wschód, gdzie badali rejony kraterów Flank i Cone.

{module [346]}

Apollo 17

Ostatnią, załogową misją księżycową był lot Apollo 17, którego załogę stanowili: dowódca Eugene Cernan, pilot pojazdu LEM Harrison Schmitt oraz pilot CM Ronald Evans, przy czym na Srebrnym Globie swoje stopy postawili pierwsi dwaj astronauci. Była to najbardziej zaawansowana misja Apollo i trzecia, którą wyposażono w pojazd LRV (Lunar Roving Vehicle), pozwalający astronautom na stosunkowo łatwe przemieszczanie się po powierzchni Księżyca na większe odległości.

Obszar działań astronautów misji Apollo 17 zarejestrowany przez sondę LRO z nowej, tymczasowej orbity o perycentrum na wysokości 21 kilometrów (NASA/Goddard/ASU)
Obszar działań astronautów misji Apollo 17 zarejestrowany przez sondę LRO z nowej,
tymczasowej orbity o perycentrum na wysokości 21 kilometrów (NASA/Goddard/ASU)
(polecamy także obraz w pełnej rozdzielczości)

Nowe ujęcie umożliwia rozpoznanie śladów pozostawionych zarówno przez astronautów, jak i pojazd LRV (podwójne, równoległe linie), który również jest widoczny na nowym materiale zdjęciowym. Łazik oznaczono na zdjęciu skrótem LRV, został on pozostawiony na wschód od dolnego stopnia lądownika Challenger. Podobnie jak w przypadku pozostałych misji załogowych Apollo, rozłożono również zestaw instrumentów naukowych ALSEP, widoczny po lewej, zachodniej stronie zdjęcia.

Eugene Cernan testujący łazik LRV na początku pierwszego spaceru na powierzchni Księżyca (NASA)
Eugene Cernan testujący łazik LRV na początku pierwszego spaceru na powierzchni
Księżyca (NASA)

Unikalnym eksperymentem przeprowadzonym w ramach misji był SEP (Surface Electrical Properties), mający zbadać właściwości elektryczne regolitu. Eksperyment polegał na przesyłaniu sygnałów elektrycznych poprzez regolit księżycowy do łazika, co pozwalało na określenie charakterystyki gruntu i uzupełniało dane uzyskane dzięki obserwacjom radarowym i sejsmicznym. Umożliwiło to również stwierdzenie, iż dwukilometrowa warstwa powierzchniowa Księżyca jest również niezwykle sucha – dane zgadzały się więc z wczesnymi pomiarami uzyskanymi na podstawie analiz próbek skał.

{jathumbnail off}Miejsce spoczynku pojazdu LRV jest jednocześnie punktem, z którego obserwowano ostatni załogowy start z powierzchni Księżyca. Było to możliwe dzięki zainstalowanej na łaziku kamerze, którą sterował operator znajdujący się na Ziemi. Miało to miejsce 14 grudnia 1972 roku.

(NASA)

{module [526]}

Share.

Comments are closed.