Podgląd lodowych strumieni na powierzchni Antarktydy

0

Badania sfinansowane przez NASA umożliwiły utworzenie pierwszej, kompletnej mapy lodowych strumieni płynących na powierzchni lądolodu na Antarktydzie. Projekt jest na tyle ważny, że w jego realizacji brało udział międzynarodowe konsorcjum agencji kosmicznych wraz ze środowiskiem uniwersyteckim. Co praktycznego wnosi mapa spływów wielkich mas lodowych?

Nim odpowiemy na to pytanie warto opisać, czym są lodowe strumienie. Zwykły lodowiec pełznie powoli przed siebie, w przypadku Antarktydy – w kierunku oceanu. Jego prędkość jest bardzo niewielka, bo z wnętrza kontynentu na wybrzeże przemieszcza się kilka tysięcy lat. Badania satelitarne (i samolotowe) pozwoliły na odkrycie obszarów, w których lód przemieszcza się znacznie szybciej, licząc w metrach, a nawet setkach metrów (!) na rok. Są to tak zwane lodowe strumienie, długie na setki i szerokie na dziesiątki kilometrów. „Wypływają” one z wnętrza kontynentu i kierują się ku jego wybrzeżom, ograniczone są przez obszary zestalonego lodu.

Mapa lodowych rzek pozwala na dokładniejsze badania wpływu ocieplenia klimatu na topnienie antarktycznego lądolodu. Ubywanie lodu jest skutkiem wyższej temperatury, ale samo w sobie także oddziałuje na klimat. Jeśli zwiększy się częstotliwość cielenia się lodowców (a tak najprawdopodobniej się dzieje, za przykład może posłużyć rozpad lodowca Larsen B w przeciągu dwóch miesięcy 2002 roku), to może doprowadzić do zmian w rozkładzie temperatury w prądach oceanicznych. Zmiany w temperaturze, zasoleniu i prędkości prądów oceanicznych wpłyną niekorzystnie na klimat lądowy ze względu na to, że oceaniczne rzeki stanowią ziemski termostat (za przykład może posłużyć ciepły Prąd Zatokowy, który znacznie łagodzi klimat na wyspach brytyjskich, znajdujących się na wysokiej szerokości geograficznej).

Badania wskazują na zwiększenie się siły wiatrów zachodnich, izolujących Antarktydę od napływu ciepłych mas powietrza z niższych szerokości geograficznych. Wydawałoby się, że na pewno nie wpłynie to negatywnie na ilość lodu, wszak stałe oziębienie klimatu powinno powodować jego przyrost. Jednakże wiatry te są tak silnie, że odpychają zimniejsze wody przypowierzchniowe, a na ich miejsce napływają cieplejsze wody głębinowe, które podmywają lodowce oparte na dnie oceanicznym. Może doprowadzić to do gwałtownego ubytku pokrywy lodowej w zachodniej części Antarktydy. Bryły zamarzniętej wody dostaną się do prądów morskich (przede wszystkim do Dryfu Wiatrów Zachodnich), obniżając ich temperaturę i/lub spowalniając je, co na pewno nie pozostanie bez wpływu na klimat lądowy.

Kompleksowa mapa lodowych strumieni Antarktydy ujawniła także nieznane wcześniej formacje wzgórz. Poza tym „odsłonięto” olbrzymie terytorium wschodniej części Antarktydy, wcześniej niezbadane. Uważane jest ono za rejon względnie stabilny klimatycznie ze względu na to, że nawet zwiększona liczba opadów (spowodowana ociepleniem) nie powinna naruszyć lądolodu, a może wręcz zwiększyć jego grubość. Nowa mapa pozwoli na przewidywanie wydarzeń związanych z ociepleniem klimatu w tej części kontynentu antarktycznego.

Nie można również zapomnieć, że mapa ta na pewno nie pozostanie bez wpływu na glacjologię, czyli naukę o lodowcach i lądolodach. Być może przyczyni się ona do dokładniejszych badań księżyca Jowisza – Europy (w tym także modeli i symulacji). Już wcześniejsze badania ujawniły, że lodowa skorupa księżyca ślizga się po oceanie ciekłej wody. Zbadanie tego procesu stanowi już wyzwanie dla naukowców.

Utworzenie mapy strumieni lodowych na Antarktydzie stało się możliwe dzięki współpracy kilku cywilnych agencji kosmicznych. W projekcie uczestniczyły: JAXA z danymi zebranymi przez satelitę ALOS PALSAR, ESA z satelitami Envisat ASAR i ERS-1/2, CSA z sondą RADARSAT-2, NASA z sondą Terra. Analizą danych zajęli się pracownicy University of California – Irvine (UCI).

Źródła:

NASA: NASA Research Yields Full Map of Antarctic Ice Flow

UCI: UCI researchers chart long-shrouded glacial reaches of Antarctica

Spaceflight Now: Wandering poles said found on Jupiter’s moon Europa (Lód ślizgający się po oceanie Europy – przesunięcie się biegunów księżyca)

Rozszerzenie wiadomości o zmianach klimatu w odniesieniu do lodowców i lądolodów: serwis Ziemia na rozdrożu

Kolejne zdjęcia przedstawiają gwałtowny rozpad lodowca Larsen B w 2002 roku. Uzyskano je za pomocą instrumentu MODIS (Moderate Resolution Imaging Spectroradiometer) satelity Terra należącej do NASA.

Share.

Comments are closed.