STS-134: dwunasty dzień misji, spacer EVA-4

0

Ten artykuł będzie stale uzupełniany w miarę postępu prac. Zapraszamy do relacji z dwunastego dnia (Flight Day 12 – FD12) misji STS-134. Początek FD12 zaplanowany jest na godzinę 01:56 CEST (27.05.2011). W trakcie FD 12 nastąpi spacer EVA-4. Misję będzie można oglądać na NASA TV. Dodatkowe informacje na temat sposobów jej odbierania znajdują się na końcu tego artykułu.

Godzina 23:30 CEST (27.05.2011)
Astronauci od kilku godzin śpią. Tymczasem zespół DAT na Ziemi zakończył analizę materiału zebranego podczas Late Inspection i wahadłowiec Endeavour ma zielone światło na powrót do domu.

Godzina 19:01 CEST (27.05.2011)
W dniu dzisiejszym miał miejsce ostatni spacer kosmiczny w programie promów kosmicznych w historii. Astronauci przygotowali wysięgnik OBSS, nazywany teraz EIBA, do stałego pobytu na orbicie, wyposażając go dodatkowo w złącze PDGF, pozwalające na pochwycenie przez SSRMS. Przygotowana do potencjalnego użycia w przyszłości została także zapasowa część dla Dextre.

Godzina 14:01 CEST (27.05.2011)
Obaj astronauci znajdują się już wewnątrz Stacji.

Godzina 13:52 CEST (27.05.2011)
Wewnętrzny właz został otwarty i astronauci znajdują się już wewnątrz kompleksu Międzynarodowej Stacji Kosmicznej, gdzie trójka członków załogi pomoże im zdjąć skafandry kosmiczne.

Pierwszy z astronautów przechodzi przez wewnętrzny właz śluzy Quest (NASA TV)

Godzina 13:39 CEST (27.05.2011)
Zewnętrzny właz został zamknięty. Trwa ponowne napełnianie śluzy – oznacza to koniec ostatniego spaceru kosmicznego przeprowadzonego przez załogę wahadłowca. EVA-4 trwało 7 godzin i 24 minuty i był to 164 spacer kosmiczny w historii programu STS od czasu misji STS-6 w 1983 roku.

Godzina 13:36 CEST (27.05.2011)
Ponieważ jest to ostatni spacer kosmiczny w ramach misji STS, astronauci składają gratulacje wszystkim osobom, które zaangażowane były w program lotów wahadłowców kosmicznych oraz w przeprowadzanie treningów EVA. EVA-4 oficjalnie zakończy się jednak wraz z rozpoczęciem ponownego napełniania powietrzem wnętrza śluzy Quest.

Godzina 13:33 CEST (27.05.2011)
Wydano pozwolenie na zamknięcie zewnętrznego włazu.

Godzina 13:25 CEST (27.05.2011)
Astronauci są już w środku. Trwają przygotowania do zamknięcia zewnętrznego włazu.

Godzina 13:16 CEST (27.05.2011)
Greg Chamitoff i Mike Fincke znajdują się już w pobliżu śluzy Quest.

Godzina 13:05 CEST (27.05.2011)
Astronauci przemieszczają się kratownicy stacji w kierunku śluzy.

Godzina 12:52 CEST (27.05.2011)
Astronauta Greg Chamitoff wykona kilka ostatnich zdjęć kompleksu Międzynarodowej Stacji Kosmicznej, po czym obaj astronauci udadzą się do śluzy.

Widok z kamery zainstalowanej na hełmie Chamitoffa, w prawym dolnym rogu widoczny aparat fotograficzny (NASA TV)
Widok z kamery zainstalowanej na hełmie Chamitoffa, w prawym dolnym rogu widoczny aparat fotograficzny (NASA TV)

Godzina 12:48 CEST (27.05.2011)
Wykonywanie dokumentacji fotograficznej eksperymentu zostało zakończone. Dzisiejszy spacer kosmiczny, ostatni w misji STS-134 i jednocześnie ostatni w ramach misji wahadłowca kosmicznego zbliża się do końca.

Godzina 12:32 CEST (27.05.2011)
Chamitoff zakończył pracę i udaje się na element ELC-3, gdzie obecnie znajduje się Mike Fincke. Jego nowym zadaniem będzie wykonanie dokumentacji fotograficznej jednego z zainstalowanych tam eksperymentów.

Godzina 12:26 CEST (27.05.2011)
Trzeci i jednocześnie ostatni sworzeń został zwolniony. Konieczne było jednak użycie specjalnie zaprojektowanego do tego celu narzędzia.

Godzina 12:22 CEST (27.05.2011)
Pojawił się problem z ostatnim ze sworzni, który został wysunięty tylko do połowy. Tymczasem Chamitoff poprawia mocowanie na platformie z narzędziami.

Chamitoff poprawia mocowanie na platformie narzędziowej, widok z kamery hełmu (NASA TV)
Chamitoff poprawia mocowanie na platformie narzędziowej, widok z kamery hełmu (NASA TV)

Godzina 12:17 CEST (27.05.2011)
Drugi z trzech sworzni został zwolniony. Ponieważ operacja przebiega znacznie sprawniej niż się spodziewano, Chamitoff zajmie się sprawdzeniem stanu jednego z mocowań na platformie z narzędziami dla DEXTRE, które mogło się poluzować. Operacja ta została wcześniej usunięta ze spaceru z powodu opóźnienia względem planu.

Godzina 12:11 CEST (27.05.2011)
Pierwszy z trzech sworzni został zwolniony. W międzyczasie Chamitoff uzupełnił zapas tlenu i przemieszcza się do ELC-3, gdzie pomoże Fincke’owi w dalszej pracy.

Godzina 12:05 CEST (27.05.2011)
Spacer kosmiczny EVA-4 potrwa najprawdopodobniej około 7,5 godziny.

Godzina 11:35 CEST (27.05.2011)
Chamitoff udaje się do śluzy, gdzie uzupełni swój zapas tlenu, ponieważ spacer może potrwać dłużej niż oryginalnie planowano.

Godzina 11:33 CEST (27.05.2011)
Ostatnim zadaniem dzisiejszego dnia będzie zwolnienie sworzni, które zabezpieczały zapasowy manipulator DEXTRE podczas startu i lotu na orbitę. Manipulator ten znajduje się na elemencie ELC-3.

Godzina 11:24 CEST (27.05.2011)
Zmiana planów względem pierwotnego scenariusza. Zdemontowany element EFGF miał zostać przeniesiony do ładowni promu Endeavour, aby wrócić na Ziemię. Tak się jednak w trakcie obecnej misji nie stanie. Centrum Kontroli poleciło astronautom przenieść EFGF do śluzy – zdemontowane urządzenie powróci w ostatnim locie promu kosmicznego – misji STS-135 wahadłowca Atlantis. Zmiana pozwoli zaoszczędzić około 20 minut.

Godzina 11:15 CEST (27.05.2011)
PDGF został zainstalowany. Tym samym stacja wzbogaciła się o dodatkowy element, który zwiększy zasięg standardowego ramienia SSRMS. Ramię OBSS zmienia również nazwę na EIBA – Enhanced ISS Beam Assembly.

Godzina 11:05 CEST (27.05.2011)
Astronauci przykręcają śruby elementu PDGF, montując go na ramieniu OBSS.

Przykręcanie elementu PDGF do końcówki ramienia OBSS (NASA TV)
Przykręcanie elementu PDGF do końcówki ramienia OBSS (NASA TV)

Godzina 10:45 CEST (27.05.2011)
Adapter został zainstalowany. Opóźnienie względem planu wynosi obecnie około 45 minut.

Godzina 10:35 CEST (27.05.2011)
Astronauci przygotowują się do instalacji specjalnego adaptera, który pozwoli na montaż elementu PDGF na końcu ramienia OBSS.

Godzina 10:20 CEST (27.05.2011)
Pierwszą operacją będzie odkręcenie sześciu śrub trzymających stary moduł EFGF na miejscu. Po zakończeniu tego zadania przecięty zostanie przewód elektryczny łączący EFGF z pozostałymi elementami OBSS.

Godzina 10:16 CEST (27.05.2011)
Astronauci rozpoczynają prace przy wymianie elementu mocującego na kompatybilny ze Stacją PDGF.

Godzina 09:30 CEST (27.05.2011)
Mija trzecia godzina spaceru, prace postępują w miarę dobrze, jednak istnieje 15-20 minut opóźnienia.

Godzina 09:15 CEST (27.05.2011)
Po podłączeniu wszystkich przewodów do OBSS oraz odłączeniu jego aparatury do skanowania, astronauci udali się na skrajny koniec Stacji – element P6, celem podjęcia znajdującego się tam złącza PDGF. Element ten zostanie zainstalowany na końcu OBSS, który posiada jeszcze w tej chwili na swoim końcu złącze EDGF, niekompatybilne z uchwytem znajdującym się na manipulatorze Stacji ISS. Dzięki tej wymianie możliwe będzie maksymalne wydłużenie zestawu SSRMS+OBSS.

Godzina 08:15 CEST (27.05.2011)
Kilkanaście minut przed godziną 8:00 CEST element OBSS został zainstalowany na kratownicy S1 Stacji ISS. W przeszłości już raz pozostawiano w tym miejscu ten element, więc nie było większego problemu z instalacją.

Godzina 08:00 CEST (27.05.2011)
Na samym początku spaceru wysięgnik OBSS został przejęty przez manipulator SSRMS (Space Station Remote Manipulator System), dzięki czemu było możliwe przemieszczenie elementu w rejon kratownicy po stronie sterburty Stacji ISS.

Godzina 07:33 CEST (27.05.2011)
O godzinie 06:14 CEST rozpoczął się czwarty i ostatni planowany spacer kosmiczny misji STS-134.

Godzina 02:01 CEST (27.05.2011)
Pobudka! Załoga wahadłowca Endeavour została obudzona piosenką grupy Max Q na rozpoczęcie dwunastego dnia misji. Dzisiejsze wydarzenia skoncentrowane będą wokół ostatniego spaceru – EVA-4, którego celem będzie przygotowanie długiego na ponad 10 metrów wysięgnika OBSS (Orbiter Boom Sensor System) na pozostanie w warunkach przestrzeni kosmicznej. W czasie spaceru dokonane zostaną także pewne prace modernizacyjne tego elementu. 6,5 godzinny spacer powinien rozpocząć się o godzinie 6:45 CEST.

Podgląd na wnętrze przedziału sprzętowego modułu Quest, w którym trwają przygotowania do spaceru kosmicznego. W tle widoczne skafandry EMU, w które niebawem ubierani będą Fincke i Chamitoff / Credits: NASA TV
Podgląd na wnętrze przedziału sprzętowego modułu Quest, w którym trwają przygotowania do spaceru kosmicznego. W tle widoczne skafandry EMU, w które niebawem ubierani będą Fincke i Chamitoff / Credits: NASA TV

Godzina 00:56 CEST (26.05.2011)
Za mniej więcej godzinę rozpocznie się kolejny dzień misji wahadłowca Endeavour w misji STS-134 do kompleksu Międzynarodowej Stacji Kosmicznej. FD12 zdominowany będzie przez sprawy związane z czwartym już spacerem kosmicznym EVA, którego głównym zadaniem będą przenosiny systemu wysięgnika OBSS na kratownicę Stacji. Element ten obecnie wyposażony jest z złącze EFGF (Electrical Flight-releasable Grapple Fixture), które jest niekompatybilne ze standardami złącz na ISS. Aby temu zaradzić, EFGF zostanie usunięty, a w jego miejsce zamocowany będzie obecnie nieużywany element PDGF (Power&Data Grapple Fixture) znajdujący się na kratownicy P6, przy użyciu odpowiednio zaprojektowanego adaptera. EFGF zostanie następnie umieszczony w ładowni wahadłowca i po zakończeniu misji wróci na Ziemię. Prowadzone będą także prace przy nowo zainstalowanej palecie logistycznej ELC-3 (ExPRESS Logistics Carrier), która znajduje się na jednym z adapterów na kratownicy P3. Astronauci zajmą się tam pracą przy zapasowym elemencie kanadyjskiego manipulatora Dextre.

W spacerze kosmicznym EVA-4 wezmą udział astronauci Mike Fincke oraz Greg Chamitoff.

Astronauci Mike Fincke oraz Greg Chamitoff, którzy wezmą udział w dzisiejszym spacerze kosmicznym EVA-4 (NASA)
Astronauci Mike Fincke oraz Greg Chamitoff, którzy wezmą udział w dzisiejszym spacerze kosmicznym EVA-4 (NASA)

Plan spaceru przedstawia poniższa prezentacja:

{youtube}IezTJQMJFI4{/youtube}
Prezentacja planów czwartego spaceru kosmicznego EVA-4 (Youtube/)

{jathumbnail off}W języku polskim dyskusja na temat misji STS-134 toczy się na Polskim Forum Astronautycznym.

O sposobach i programach do oglądania NASA TV można przeczytać pod tym linkiem.

Share.

Comments are closed.