Na żywo: sonda Deep Impact w pobliżu komety Hartley 2

0

W dniu dzisiejszym sonda kosmiczna Deep Impact/EPOXI wykona przelot w niewielkiej odległości do jądra komety Hartley 2. Moment największego zbliżenia jest zaplanowany na godzinę 15:00 CET, choć czas ten może ulec nieznacznej zmianie. Transmisję z przebiegu tego wydarzenia będzie można oglądać za pośrednictwem kanału Media Channel, należącego do NASA TV. Jej początek przypada na godzinę 14:30 CET. Dodatkowe informacje na temat sposobów odbierania tej stacji znajdują się na Polskim Forum Astronautycznym.

Godzina 21:46 CET (04.11.2010)
Konferencja prasowa organizowana przez JPL i NASA zakończyła się. Redakcja również kończy relację na żywo z tego wydarzenia, choć przypominamy, że wraz z napływającymi zdjęciami możemy spodziewać się nowych, bardziej szczegółowych obrazów kometarnego jądra 103P/Hartley 2. Zdjęcia te będą pochodzić z drugiego instrumentu pokładowego – HRI – pracującego w wysokiej rozdzielczości. Dane te prawdopodobnie pozwolą na określenie źródeł widocznych dżetów na powierzchni komety.

Godzina 21:40 CET (04.11.2010)
Zadawane pytania oscylują głównie wokół użyteczności zebranych danych oraz szczegółów dotyczących zarejestrowanych dżetów. Jedno z ciekawszych pytań które się pojawiło dotyczy hipotezy, która narodziła się po radarowych badaniach jądra, wykonanych za pomocą radioteleskopu Arecibo. Przypuszczano wtedy, że mogą to być w istocie dwa obiekty, powiązane ze sobą grawitacyjnie – obecnie naukowcy sądzą, że tak nie jest – kometa Hartley 2 jest jednym obiektem. Przy tej budowie i aktywności, gdyby składała się z dwóch obiektów najprawdopodobniej już dawno oddzieliłyby one się od siebie.

Godzina 21:22 CET (04.11.2010)
Oficjalna część konferencji kończy się – reprezentanci mediów zadają pytania.

Godzina 21:17 CET (04.11.2010)
Głos zabiera profesor Jessica Sunshine, która rozpoczyna od porównania jądra komety Hartley 2 z podobnymi obiektami zobrazowanymi wcześniej. Kometa, którą badała dziś sonda Deep Impact ma około dwóch kilometrów długości, a na jej powierzchni widoczne są różne elementy stanowiące materiał z którego jest zbudowana. Zdjęcia zawierają między innymi takie szczegóły jak drobny, zalegający w pobliżu centrum komety pył oraz zgrupowania jasnego, relatywnie stabilnego materiału.

Jedno ze zdjęć ukazuje również dżety materii, wydobywające się po nocnej stronie Hartley 2.

Procesowane zdjęcie wykonane przez instrument MRI w trakcie zbliżania do komety 103P/Hartley 2 ukazujące dżety po jej nocnej stronie (JPL/NASA)

Godzina 21:13 CET (04.11.2010)
Kolejną osobą, która zabrała głos jest Dr. Mike A’Hearn. W szczególności opisuje zachowanie komety oraz mechanizmy zarejestrowanych dżetów, a następnie przechodzi do szczegółów obserwowanych zjawisk. W międzyczasie JPL opublikowało animację misji pojazdu Deep Impact do komety Hartley 2.

{youtube}DT1NCppcKyw|500|306{/youtube}
Animacja przedstawiająca przebieg misji Deep Impact do komety Tempel 1 oraz Hartley 2 (JPL/NASA)

Godzina 21:07 CET (04.11.2010)
Tim Larson, menadżer programu, dziękuje inżynierom oraz naukowcom za wkład w misję Deep Impact/EPOXI. Następnie przechodzi do szczegółów związanych z samym przelotem – precyzja mieściła się w granicach kilku kilometrów od wyznaczonej trajektorii.

Godzina 21:05 CET (04.11.2010)
Doktor Ed Weiler omawia przebieg misji Deep Impact i swoją reakcję na pierwsze zdjęcia ze zbliżenia, które zostały przesłane na Ziemię. Ma również nadzieję, że uzyskane zdjęcia staną się inspiracją dla młodzieży, aby spojrzała poza wirtualne światy dostępne na komputerach, które choć ciekawe, są jedynie ludzkim wymysłem. Rzeczywistość może być o wiele bardziej fascynująca.

Godzina 21:01 CET (04.11.2010)
Rozpoczyna się konferencja prasowa zespołu EPOXI, podsumowująca wydarzenia dnia. Transmisję można oglądać w Internecie dzięki NASA TV.

Godzina 20:30 CET (04.11.2010)
Za około pół godziny rozpocznie się konferencja prasowa na temat przelotu pojazdu Deep Impact w pobliżu komety 103P/Hartley 2. W międzyczasie sieć Deep Space Network nadal ściąga dane z sondy kosmicznej, powoli zapełniając tym samym bazy danych znajdujące się na Ziemi. Ogromna liczba nieskalibrowanych jeszcze zdjęć wykonanych przez urządzenia HRI i MRI, zainstalowanych na pokładzie, jest dostępna na stronach programu Deep Impact/EPOXI.

Godzina 17:15 CET (04.11.2010)
Zwłaszcza jedno ze zdjęć przedstawia wspaniałą ilość szczegółów na powierzchni jądra komety. Ilustruje ciemną powierzchnię Hartley 2 oraz wyrzucane przez nią dżety materii, które następnie tworzą otaczającą jądro komę. Zdjęcie wykonano tuż przed tym jak sonda przeleciała najbliżej jądra kometarnego.

Dżety materii wydobywające się z ciemnej powierzchni komety Hartley 2; tworząca ją smolista substancja powstaje w wyniku oddziaływania promieniowania słonecznego na materię z której składa się kometa (JPL/NASA)
Dżety materii wydobywające się z
powierzchni komety Hartley 2; tworząca ją ciemna substancja powstaje w wyniku oddziaływania promieniowania słonecznego na materię z której składa się kometa (JPL/NASA)

Godzina 16:45 CET (04.11.2010)
Na stronach misji EPOXI można znaleźć już obrazy RAW w pełnej rozdzielczości wykonane przez instrument MRI.

Nieskalibrowane zdjęcie wykonane przez instrument MRI w momencie największego zbliżenia do komety Hartley 2 (JPL/NASA)
Nieskalibrowane zdjęcie wykonane przez instrument MRI w momencie gdy sonda znajdowała się najbliżej komety Hartley 2 (JPL/NASA)

Godzina 16:30 CET (04.11.2010)
NASA TV zakończyła transmisję z wydarzenia.

Godzina 16:25 CET (04.11.2010)
Sonda nadal przekazuje dane i będzie to robić przez następne trzy tygodnie, jednocześnie nadal obserwując kometę. Zdjęcia z obecnego etapu misji powinny jednak znaleźć się na Ziemi w przeciągu najbliższych trzech dni. Na godzinę 21:00 CET zaplanowana jest również konferencja prasowa dotycząca misji Deep Impact/EPOXI, która ma podsumować wydarzenia dzisiejszego dnia.

Godzina 16:09 CET (04.11.2010)
Zdjęcia ukazują wydłużony kształt jądra, który udało się zarejestrować także dzięki badaniom radarowym z użyciem teleskopu Arecibo. Wszystkie pięć obrazów pochodzi z instrumentu MRI, co oznacza, że na naukowców czekają jeszcze dokładniejsze zdjęcia, pochodzące z instrumentu obrazującego w wysokiej rozdzielczości – HRI.

Podgląd zdjęcia z momentu najbliższego zbliżenia sondy Deep Impact/EPOXI do komety Hartley 2 (NASA TV)
Podgląd zdjęcia z momentu największego zbliżenia sondy Deep Impact/EPOXI do komety Hartley 2 (NASA TV)

Godzina 16:06 CET (04.11.2010)
Burza oklasków w centrum kontroli misji. W pomieszczeniu obecny jest również sam odkrywca komety Hartley 2 – Malcolm Hartley.

Godzina 16:03 CET (04.11.2010)
Kolejne zdjęcia są już na Ziemi!

Podgląd na drugi z zarejestrowanych obrazów jądra komety Hartley 2 (NASA TV)
Podgląd na drugi z zarejestrowanych obrazów jądra komety Hartley 2; widoczne dżety wyrzucanej materii (NASA TV)

Godzina 16:01 CET (04.11.2010)
Pierwsze zdjęcia z przelotu w odległości około 700 kilometrów od jądra komety Hartley 2 są już na Ziemi! Stacja Goldstone odebrała je około godziny 16:00 CET, czyli nieco później niż planowano. Spowodowane to było przesunięciem samego czasu wykonania przelotu. Za kilka minut zdjęcie będzie dostępne w systemie.

Godzina 15:45 CET (04.11.2010)
Starsze zdjęcia mają priorytet transmisji przed tymi wykonanymi w momencie największego zbliżenia, ponieważ w przypadku całkowitego zapełnienia pamięci pokładowej sonda usuwa te obrazy, zastępując je nowymi – a obrazowanie komety Hartley 2 nadal trwa. Olbrzymia ilość danych, która została zarejestrowana prawdopodobnie oznacza, że wszystkie zdjęcia i dane będą powoli transmitowane na Ziemię, co może zająć nawet trzy tygodnie. Oczywiście pierwsze zdjęcia samego jądra komety powinny być dostępne jeszcze dziś – prawdopodobnie w ciągu kilkunastu minut. Przypuszczalnie będzie to pięć zdjęć wykonanych gdy sonda była najbliżej komety.

Godzina 15:35 CET (04.11.2010)
Pierwsze osiem zdjęć znajduje się już na Ziemi. Stacja DSN Goldstone kontynuuje odbieranie danych z sondy kosmicznej Deep Impact/EPOXI, która przed około pół godziną przeleciała w pobliżu komety Hartley 2. Według danych telemetrycznych pojazd przeleciał w odległości niemal dokładnie 700 kilometrów od jądra komety – odchylenie wyniosło kilka kilometrów.

Podgląd na jedno z pierwszych zdjęć odebranych na Ziemi, które pochodzi z instrumentu MRI sondy Deep Impact/EPOXI (NASA TV)
Podgląd na jedno z pierwszych zdjęć odebranych na Ziemi; obraz pochodzi z instrumentu MRI sondy Deep Impact/EPOXI i zostało wykonane 18 godzin temu (NASA TV)

Godzina 15:20 CET (04.11.2010)
Dokładne zdjęcia uzyskane przez pojazd Deep Impact/EPOXI w momencie zbliżenia do komety powinny być dostępne za około godzinę. Możliwe jednak, że pierwsze zdjęcia będą dostępne wcześniej. Goldstone kończy właśnie odbieranie danych inżynieryjnych i rozpoczyna się ściąganie właściwych danych naukowych, w tym zdjęć – jednak pierwsze z nich będą pochodzić sprzed 18 godzin.

Godzina 15:10 CET (04.11.2010)
70 metrowy radioteleskop Goldstone namierzył sygnał Deep Impact! Ciszę centrum kontroli przerywa burza oklasków. Sonda nadaje obecnie w trybie ‘high-gain’, który jest 400 razy szybszy od wolniejszego ‘low-gain’, którego użyto do odbioru danych telemetrycznych w momencie przelotu w pobliżu komety Hartley 2. Wkrótce rozpocznie się procedura przesyłania zarejestrowanych obrazów, które przechowywane są na pokładzie sondy w specjalnej pamięci flash.

Godzina 15:03 CET (04.11.2010)
Loss of Signal (LOS) – z powodu swojego ustawienia i przełączania systemu komunikacyjnego, sonda na 5 minut przestanie być widoczna dla ziemskich radioteleskopów. Ponowne odebranie sygnału powinno nastąpić za około pięć minut.

Godzina 15:02 CET (04.11.2010)
Deep Impact/EPOXI mija punkt swojej orbity leżący najbliżej komety! W centrum kontroli misji panuje względna cisza przerywana tylko cichymi komentarzami obsługi.

Godzina 14:55 CET (04.11.2010)
Interesującym aspektem misji Deep Impact/EPOXI będzie bezpośrednie zobrazowanie kometarnego jądra Hartley 2 i porównanie go z innymi obiektami tego typu, których obrazy uzyskano wcześniej.

Porównanie wyglądu znanych jąder kometarnych (NASA TV/JPL)
Porównanie wyglądu znanych jąder kometarnych (NASA TV/JPL)

Godzina 14:50 CET (04.11.2010)
Według najnowszych danych, punkt najbliższego przelotu sonda Deep Impact minie około godziny 15:00 CET.

Godzina 14:33 CET (04.11.2010)
Obecnie system pokładowy sondy steruje jej położeniem za pomocą oprogramowania AutoNAV, którego zadaniem jest śledzenie jądra kometarnego i korygowanie ustawienia pojazdu tak, by możliwe było zobrazowanie celu w czasie całego przelotu. Bez tego systemu próba uzyskania obrazów byłaby niezwykle trudnym zadaniem.

Godzina 14:30 CET (04.11.2010)
Rozpoczyna się transmisja z przelotu pojazdu Deep Impact/EPOXI w pobliżu komety Hartley 2. Najbliższe zbliżenie do tego obiektu planowane jest na godzinę 14:50 CET.

Zapowiedź transmisji z misji Deep Impact/EPOXI (NASA TV)
Zapowiedź transmisji z misji Deep Impact/EPOXI (NASA TV)

Godzina 14:20 CET (04.11.2010)
Sonda Deep Impact będzie mijać kometę Hartley 2 z prędkością około 12.2 kilometrów na sekundę. W czasie krótkiego spotkania pojazd wykona ponad 118 tysięcy zdjęć dokumentujących zjawiska zachodzące na komecie oraz ilustrujących wygląd rotującego w około 18 godzin kometarnego jądra. Uzyskane obrazy dostarczą również szczegółowych informacji na temat dżetów materii zaobserwowanych kilka dni temu.

Godzina 14:00 CET (04.11.2010)
Do rozpoczęcia transmisji pozostało 30 minut. Z powodu odwołania startu wahadłowca, przebieg zbliżenia do komety będzie również transmitowany na głównym kanale NASA TV.

Godzina 13:35 CET (04.11.2010)
Pierwotnym celem Deep Impact/EPOXI miała być kometa 85P/Boethin, odkryta w 1976 roku przez Leo Boethina, jednak z powodu problemów z precyzyjnym określeniem jej orbity, cel sondy zmieniono. Komety Boethin nie udało się bowiem zaobserwować podczas przejścia przez peryhelium w 1997 roku, ani w latach późniejszych.

Godzina 13:30 CET (04.11.2010)
Do rozpoczęcia transmisji z przelotu sondy Deep Impact/EPOXI w pobliżu komety Hartley 2 pozostało 60 minut.

Godzina 13:15 CET (04.11.2010)
Odkrywcą komety krótkookresowej 103P jest brytyjski uczony, Malcolm Hartley, pracujący w Obserwatorium Siding Spring, znajdującym się w australijskiej Nowej Południowej Walii. Odkrycie komety nazywanej obecnie Hartley 2 wiązało się z przeprowadzaną przez niego analizą szklanych płyt fotograficznych, na których utrwalono ruch obiektów w polu widzenia 120 centymetrowego teleskopu Schmitta. Na jednej z nich, oprócz typowych punktowych obiektów – gwiazd – Hartley zauważył charakterystyczną kreskę pozostawioną przez poruszający się szybko obiekt. Co więcej, obiekt ten otaczała rozmyta obwódka. Hartley zrozumiał, że może to być kometa i poinformował ośrodek Minor Planet Center w Cambridge. Kilka dni później Centrum opublikowało informację o odkryciu nowej komety krótkookresowej. Jako nazwę podano 103P/Hartley 2.

Miało to miejsce w 1986 roku.

Zdjęcie wykonane w 1986 roku, na którym Malcolm Hartley zauważył kometę 103P (AAO/SidingSpring)
Zdjęcie wykonane w 1986 roku, na którym Malcolm Hartley zauważył kometę 103P (AAO/SidingSpring)

Godzina 12:45 CET (04.11.2010)
A tymczasem start wahadłowca kosmicznego Discovery do Międzynarodowej Stacji Kosmicznej został ponownie odwołany – tym razem z powodu niesprzyjających warunków pogodowych. Na szczęście w przypadku misji Deep Impact/EPOXI pogoda nie ma już większego znaczenia. Według najnowszych szacunków, moment największego zbliżenia pojazdu do komety Hartley 2 nastąpi o godzinie 14:50 CET.

Godzina 12:06 CET (04.11.2010)
Dokładnie o tej godzinie teleskop kosmiczny Herschel powinien był rozpocząć obserwacje komety Hartley 2 przy użyciu swojego instrumentu PACS. Podążanie za kometą w obszarze nieba gdzie się ona znajduje jest dość problematyczne, ponieważ w takim położeniu zainstalowane na pojeździe szukacze gwiazd są oślepiane przez Słońce i dodatkowo rośnie ich temperatura, co wpływa na precyzję funkcjonowania tego systemu. Z tego względu maksymalny czas ich ekspozycji na działanie naszej Gwiazdy Dziennej może wynieść godzinę.

Godzina 11:05 CET (04.11.2010)
W obserwacjach komety weźmie także udział pracujące w podczerwieni, orbitalne obserwatorium Herschela, którego zadaniem będzie między innymi próba uzyskania pierwszych pomiarów ilości deuteru w komecie krótkookresowej, co być może pozwoli ustalić jakie pochodzenie ma woda na Ziemi.

Obraz komety Hartley 2 uzyskany przez sondę Deep Impact/EPOXI z odległości 2.3 miliona kilometrów, czyli mniej więcej sześciokrotnej odległości z Ziemi do Księżyca (NASA/JPL-Caltech/UMD)
Obraz komety Hartley 2 uzyskany przez sondę Deep Impact/EPOXI z odległości 2.3 miliona kilometrów, czyli mniej więcej sześciokrotnej odległości z Ziemi do Księżyca; zdjęcie wykonano 2 listopada (NASA/JPL-Caltech/UMD)

Rozpoczęcie programu obserwacyjnego teleskopu Herschel wyznaczone jest na godzinę 12:06 CET. Jako pierwsze zostanie przeprowadzone mapowanie komy, co potrwa do godziny 13:57 CET. Następnie instrument PACS (Photodetector Array Camera and Spectrometer) zostanie przekonfigurowany do prowadzenia obserwacji spektroskopowych. Badania spektroskopowe dostarczą więcej informacji o budowie jądra komety Hartley 2 oraz umożliwią zarejestrowanie rozkładu pary wodnej w jej komie. Początek tych badań zaplanowany jest na godzinę 14:08 CET i zajmie około 60 minut. W międzyczasie od godziny 14:38 CET za pomocą instrumentu HIFI będzie trwać obserwacja rozkładu wody oraz ciężkiej wody. Planowo ma potrwać cztery godziny.

Godzina 11:00 CET (04.11.2010)
Do rozpoczęcia transmisji z przelotu pozostało 3.5 godziny.

Godzina 10:40 CET (04.11.2010)
Zapraszamy do artykułu “na żywo”, który będzie opisywać przelot sondy Deep Impact/EPOXI w pobliżu komety Hartley 2. Będzie to pierwsze spotkanie pojazdu kosmicznego z tym obiektem, choć sonda Deep Impact wykonała już jeden przelot obok innej komety Tempel 1. Wyznaczenie odpowiedniej trajektorii nie jest łatwe – ostatni manewr korekcyjny został wykonany dwa dni temu i umożliwi przelot w bezpiecznej odległości 700 kilometrów od jądra kometarnego.

Początek transmisji z tego wydarzenia zaplanowany jest na godzinę 14:30 CET.

{jathumbnail off}Polecamy również wątek na Polskim Forum Astronautycznym o misji sondy Deep Impact.

Share.

Comments are closed.