Marsjańskie żleby tworzone przez dwutlenek węgla?

0

Najnowsze analizy zdjęć przesłanych przez sondę Mars Reconnaissance Orbiter (MRO) wskazują, że jeden z typów żlebów występujących na tej planecie może być wynikiem działania zamarzniętego dwutlenku węgla.

Naukowcy szukali zmian na zdjęciach przedstawiających twory marsjańskie tego typu. Obrazy te wykonano w różnych odstępach czasu – badania objęły zasięgiem pewien typ żlebów, występujących głównie na wydmach w siedmiu miejscach na południowej półkuli Marsa.

Na podstawie zdjęć wykonanych przez urządzenie HiRISE w różnych porach marsjańskiego roku, odkryto zmiany, które wskazują, że źródła powstawania tych żlebów należy szukać w procesach narastania suchego lodu na wydmach w okresie zimowym.

Na zdjęciach tego samego regionu, wykonanych wiosną, latem oraz jesienią nie znaleziono bowiem żadnych śladów takiej aktywności.

Naukowcy proponowali wiele teorii tłumaczących powstawanie nowych żlebów od czasu ich zaobserwowania przez sondę Mars Global Surveyor w 2000 roku. Część z tych propozycji wskazywała jako główny mechanizm wodę, inne dwutlenek węgla, a część w ogóle nie brała tych substancji pod uwagę i tłumaczyła zjawisko w inny sposób.

Niektóre z nowych żlebów leżą w obrębie wydm piaskowych, zwykle zaczynając się na ich szczycie. Inne występują na skalnych zboczach, jak na przykład na wewnętrznych ścianach kraterów.

Badania skupiły się na tych żlebach występujących wśród wydm, które wyglądem przypominają podobne twory występujące na zboczach skalnych z wnęką na szczycie, pojedynczym kanałem lub ich siecią w środku oraz “rozlewiskiem” na dole. Osiemnaście żlebów w których zaobserwowano nową aktywność posiadało rozmiary wahające się w szerokim przedziale od 50 metrów do 3 kilometrów długości.

Jako, że zmiany te wystąpiły w czasie marsjańskiej zimy – czyli w okresie kiedy nie można by się spodziewać roztopienia czy sublimacji lodu wodnego – przeprowadzone badania sugerują, że zestalony dwutlenek węgla jest czynnikiem powodującym tę aktywność.

Jednym z procesów pozwalających na wyjaśnienie działania tego zjawiska jest odkładanie się na tyle grubej warstwy lodu z dwutlenku węgla, która powodowałaby lawiny i jednocześnie przenosiłaby w ten sposób pozostały materiał. Innym proponowanym mechanizmem jest zmniejszenie tarcia spowodowane sublimującym dwutlenkiem węgla pod jego powierzchnią. Proces ten mógłby ułatwić przemieszczanie się piasku, lub nawet wzbudzać jego ruch, jeśli doszłoby do eksplozywnego rozprężania się uwięzionego pod materiałem wierzchnim gazu.

Dalsze badania i obserwacje powinny umożliwić poznanie dokładnego mechanizmu tej aktywności. Dla osiągnięcia tego celu, duże znaczenie będą miały zdjęcia wykonywane przez kamerę HiRISE umieszczoną na pokładzie sondy międzyplanetarnej MRO.

(JPL)

Share.

Comments are closed.