Kosmiczny plan Hazarda (1959)

0

Grupa ds. Rozwoju Wyposażenia Powierzchniowego w Laboratorium Napędu Odrzutowego w Pasadenie (JPL) opracowała na początku 1955 roku pocisk rakietowy Sierżant (Sergeant) typu ziemia-ziemia na potrzeby armii USA. JPL, które było administrowane przez Kalifornijski Instytut Technologii (CIT) zostało następnie przekazane z Armii pod kontrolę NASA, kiedy tylko agencja rozpoczęła swoją działalność w październiku 1958 roku. Oczekując, że zakończenie rozwoju pocisku Sierżant będzie miało miejsce w roku 1960, Starszy Inżynier ds. Rozwoju, Allyn P. „Hap” Hazard, opracował raport, w którym proponował nowe „naturalne zadanie” dla swojej grupy pracowników: a mianowicie „podjęcie rozwoju wyposażenia wymaganego do eksploracji powierzchni Księżyca i planet”.

Hazard wypisał listę przyczyn, dla których Księżyc powinien stać się miejscem „pierwszej [ludzkiej]międzyplanetarnej przygody”. Nazwał ją „logicznym poligonem doświadczalnym, który stanowiłby przygotowania do późniejszej eksploracji planet”. Wyprawy księżycowe były by także „o jeden lub dwa rzędy wielkości łatwiejsze” niż ekspedycje marsjańskie, ponieważ podróże na Księżyc trwałyby godziny lub dni, podczas gdy loty na Marsa kilka miesięcy lub nawet lat.

Hazard oparł swój raport o harmonogram eksploracji, obejmujący swoim terminem zakres od połowy lat sześćdziesiątych do połowy lat siedemdziesiątych. Okres lat 1966-1967 miał stanowić czas dwuosobowych wypraw księżycowych, opartych o planowane rakiety Saturn z wykorzystaniem tankowania na orbicie Ziemi. Pobyt na Księżycu miał trwać „tylko kilka dni”. „Pierwsza prawdziwa ekspedycja księżycowa” miała by miejsce w 1970 roku, kiedy 10 lub 12 ludzi opuściłoby Ziemię na szczycie pary ciężkich rakiet nośnych Nova i poleciałoby bezpośrednio na Księżyc bez postoju na orbicie Ziemi, wymaganego do uzupełnienia paliwa. Eksploracja powierzchni trwałaby przez okres do sześciu tygodni. Na wczesne lata siedemdziesiąte planowano powstanie stałej bazy księżycowej i wykonanie załogowego lotu w pobliże Marsa. Baza mieściłaby od 20 do 30 ludzi, przebywających głównie w podziemnych tunelach.

Hazard wspomniał również, że pomysłodawcą koncepcji misji załogowej do Marsa o rocznym, łącznym okresie trwania był jego kolega z JPL – Edwin Wald, choć w rzeczywistości to Włoch – Gaetano Crocco – opisał taką misję w 1956 roku. Przelot w pobliżu Marsa utorowałby jednocześnie drogę do załogowej eksploracji jego powierzchni w połowie lat siedemdziesiątych.

Hazard szerzej opisał proponowaną eksplorację powierzchni: zawarł na swojej liście wyposażenie, które inżynierowie z JPL mogliby zbudować: pilotowane oraz automatyczne lądowniki księżycowe, skafandry kosmiczne oraz kołowe pojazdy księżycowe („moonmobiles”). Wspólnie tworzyłyby one system współzależny. Lądowniki zaopatrzeniowe oraz załogowe spalałyby kriogeniczną mieszankę ciekłego tlenu oraz ciekłego wodoru. Mniejsze pojazdy z zaopatrzeniem wysyłane tylko w jedną stronę, dostarczałyby zapasy, instrumenty oraz pojazdy księżycowe na powierzchnię Srebrnego Globu. Pozostałe w lądownikach paliwo byłoby przetaczane do wykorzystania w wodorowych ogniwach paliwowych, generujących energię elektryczną, potrzebną do zasilania pojazdów poruszających się po powierzchni.

Wczesne pojazdy księżycowe, przeznaczone do eksploracji powierzchni zabierałyby dwójkę lub trójkę ludzi oraz około 450 kilogramów ładunku w podróż na odległość do 1600 kilometrów, poruszając się z prędkością około 8 kilometrów na godzinę. Spośród zabieranych ze sobą rzeczy, zawierałyby także systemy podtrzymywania życia oraz generujące zasilanie na potrzeby półsztywnych kombinezonów, posiadających ramiona i nogi wykonane z materiałów tekstylnych. Tlen i energia elektryczna byłyby przekazywane do skafandrów za pośrednictwem przewodu o długości od 15 do 30 metrów. Hazard zaznaczył jednak, że jeśli masa systemów podtrzymywania życia i zasilania mogłaby być znacznie zredukowana, wtedy urządzenia te mogłyby wyewoluować w pełni niezależny system bez dodatkowych przewodów.

Według Hazarda, skafander kosmiczny zostałby zaprojektowany na kilka dni ciągłego użytkowania i zawierałby w sobie elementy pozwalające na „jedzenie, załatwianie potrzeb fizjologicznych, swobodne oddychanie i spanie”. Także zapobiegające swędzeniu oraz pozwalające na… palenie. Zaproponował także zainstalowanie „dodatkowych złączy” pozwalających na pobieranie tlenu i elektryczności ze sprawnego kombinezonu w razie wystąpienia usterki, wtryskiwacz „soli trzeźwiących” do użycia w przypadku utraty przytomności astronautów, wykorzystanie materiałów tekstylnych odpornych na składniki paliwa rakietowego oraz adapter pozwalający na zainstalowanie lornetki. Innym przedstawionym pomysłem był „latający pas” pozwalający na niezależny, pięciominutowy lot na wysokość do 760 metrów nad powierzchnię Księżyca, który łączyłby się ze skafandrem na wysokości bioder. To samo przyłącze byłoby również stosowane do montażu pasów „użytkowych” oraz przytrzymywałyby astronautów w trakcie podróży kołowym pojazdem księżycowym.

Hazard argumentował, że planowane automatyczne sondy księżycowe powinny zawierać instrumenty naukowe jedynie na zasadzie „wolnego miejsca”. Jak sam napisał, „celem numer jeden, powinno być uzyskanie informacji… na podstawie których opracowano by hardware do użycia w przypadku eksploracji załogowych”. Zaproponował wysłanie setki małych próbek różnego rodzaju materiałów i farb na powierzchnię Księżyca, za pomocą wczesnych, automatycznych lądowników lub załogowej misji z połowy lat sześćdziesiątych. Zostałyby one później odzyskane i przeanalizowane w celu określenia stopnia ich reakcji na warunki księżycowe. Pozwoliłoby to naukowcom z JPL na opracowanie sprzętu zdatnego do długotrwałego użycia.

Hazard zakończył swoją propozycję przewidując liczbę osób, które „zostaną przeniesione na Księżyc w ciągu następnych 70 lat”. Oczekiwał, że około 100 ludzi osiągnie powierzchnię naszego naturalnego satelity przed rokiem 1980, 10000 przed rokiem 2000, więcej niż 100000 w roku 2010 i około 100 milionów w roku 2030.

David S.F. Portree
Beyond Apollo blog

Na podstawie:
A Plan for Manned Lunar and Planetary Exploration, Allyn P. “Hap” Hazard, Jet Propulsion Laboratory, November 1959.

Szkic skafandra projektu Hazarda, wraz z pojazdem księżycowym (JPL/NASA)

Share.

Comments are closed.