Test rakietowego systemu bezpieczeństwa dla Oriona

0

Na terenie poligonu White Sands Missile Range w stanie Nowy Meksyk (USA) trwają ostatnie przygotowania do ważnego testu systemu bezpieczeństwa dla Oriona – tzw. LAS (Launch Abort System), którego przeprowadzenie zapowiadane jest na dzisiejszy dzień na godzinę 15:00 CEST. Pomimo tego, iż Pad Abort 1 jest rozwijany jako część anulowanego programu Constellation, to NASA przekonuje, iż 97 sekundowy eksperyment ma krytyczne znaczenie dla bezpieczeństwa przyszłych amerykańskich lotów załogowych. Z pewnością warto będzie oglądać to wydarzenie. Test będzie można obejrzeć – informacje na temat sposobów odbierania NasaTv znajdują się na końcu tego artykułu.

Uzupełnienie: test systemu LAS zakończył się sukcesem, w artykule prezentujemy zapis ze startu.

Prezydent Stanów Zjednoczonych – Barack Obama, ogłosił w zeszłym miesiącu plan modernizacji statku, dotychczas budowanego z myślą o podróży na Księżyc, na ‘szalupę ratunkową’ dla astronautów, która będzie dostępna cały czas na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej. W tym scenariuszu Orion będzie wynoszony na orbitę w przystosowanej rakiecie jako statek bezzałogowy, eliminując przy tym potrzebę użycia ratunkowego systemu LAS. Więcej na ten temat można przeczytać w kwietniowym podsumowaniu spraw związanych z NASA.

Warto wiedzieć, iż NASA nie projektowała i nie testowała takiego systemu od lat 60-tych poprzedniego wieku, kiedy to prowadzono programy Merkury i Apollo. Era wahadłowców, która później nastała, nie używała (i nie używa) żadnego systemu, mogącego w chwili zagrożenia odseparować załogę od statku macierzystego.

Jednakże system LAS Oriona mógłby zostać użyty przez jedną z firm, które w ramach kontraktu z agencją NASA, będą odpowiadały za transport astronautów na stację ISS już za kilka lat. Główny dostawca systemu ratunkowego – firma Orbital Sciences, przekonuje iż projekt będzie jak najbardziej zdolny do przystosowania w połączeniu z innymi statkami załogowymi. Stworzone technologie oraz ogromne doświadczenie, które zgromadził Orbital, ułatwią zaprojektowanie zmodyfikowanej wersji tego systemu dla celów własnych czy innych potencjalnych komercyjnych firm, oszczędzając im przy tym wiele pracy.

Podczas dzisiejszego testu, 3 zupełnie nowe, nie testowane nigdy wcześniej w locie, jednostki rakietowe na paliwo stałe, wystrzelą cały statek (kapsułę) na wysokość ponad 1.5 kilometra, korygując trajektorię lotu, a następnie odrzucając wieżyczkę ratunkową. Niedługo potem zostaną rozłożone ogromne czasze spadochronów, których zadaniem będzie łagodne posadzenie kapsuły w odległości 1.5 kilometra od miejsca startu. Lot symulować będzie sytuację awaryjną na stanowisku startowym, kiedy to wystąpią bardzo duże problemy z rakietą na moment przed T-0.

Natura takiego lotu jest bardzo skomplikowana, albowiem celem jest odciągnięcie kapsuły, z załogą w środku, na bezpieczną odległość. Wieżyczka ratunkowa musi zapewnić szybką separację (zakładając, że do ucieczki ma dojść już w czasie lotu, trzeba także uwzględnić prędkość z jaką rakieta będzie się poruszała) i możliwość wykonania swojej pracy spadochronom. W pierwszych 3 sekundach lotu osiągnięta zostanie prędkość około 716 km/h, a parę chwil później kapsuła będzie już na wysokości 1.5 kilometra. Przeciążenia osiągną wartość 15g (astronauta ważący 100 kilogramów przez parę chwil będzie ważył tyle co spory samochód – 1.5 tony). Główne silniki systemu wytworzą hałas o natężeniu 163 decybeli, wystarczającym aby zniszczeniu uległy wrażliwe elementy zmysłu słuchu człowieka.

Główne silniki rakietowe systemu LAS w pierwszych 3 sekundach spalą 1840 kilogramów paliwa, a po kolejnych 3 sekundach zostaną wypalone wynosząc kapsułę wysoko nad pustynny poligon. W czasie lotu widoczne będzie działanie systemu kontrolującego trajektorię lotu smukłego statku. Silnik tego systemu (tzw. attitude control rocket) będzie wprowadzał poprawki poprzez odpalenia z 8 dysz umieszczonych dookoła wieżyczki ratunkowej. Około 10 sekund po starcie, silnik kontrolujący wysokość obróci pojazd kapsułą do kierunku lotu i tym samym 11 sekund później główne silniki rakietowe odciągną wieżyczkę rakietową od kapsuły Oriona, kończąc tym samym najbardziej dynamiczną część eksperymentu. Około 25 sekund po starcie uwolnione zostaną 2 spadochrony pilotujące, a kilka sekund później nastąpi rozwinięcie 3 głównych – o średnicy czaszy 35 metrów każdy.

{youtube}cd–3KgoUzo{/youtube}
Animacja pokazująca czego możemy się spodziewać jutro w White Sands / Credits: ReelNASA

Mark Geyer, menadżer programu statku Orion, ujawnił że test będzie mógł zostać uznany za pomyślny w momencie gdy szczęśliwie zostanie zakończony etap lotu w oparciu o prace silników rakietowych. Co do przeszkód stojących na drodze Pad Abort 1, można zaliczyć tylko pogodę. Kontrolerzy w mobilnym vanie na terenie White Sands monitorować uważnie będą siłę i kierunek wiatrów wiejących na pułapie od 0 do 1800 metrów.

Za dostarczenie głównych silników rakietowych oraz silników kontroli wysokości odpowiedzialna jest firma ATK, znana m.in. z produkcji rakiet pomocniczych SRB dla programu lotów wahadłowców. Natomiast system separujący wieżyczkę od kapsuły dostarczyła firma Aerojet.

Zgodnie z poleceniami od NASA, główny kontraktor programu statku Orion – Lockheed Martin, wystosował w zeszłym miesiącu list do wszystkich partnerów budujących system LAS z ogłoszeniem zamrożenia prac. Wyjątkiem oczywiście podlegały tylko bezpośrednie przygotowania do testu Pad Abort 1. Według przedstawicieli NASA, polecenia nawołujące do spowolnienia prac nad systemem ratunkowym nie są powiązane z nową decyzją Obamy (przywrócenie Oriona). Pozostałe komponenty statku – awionika, system wspomagania życia oraz inne rzeczy, są odrobinę do tyłu w projektowaniu i testach. Takie posunięcia są niezbędne w momencie kiedy projekt nie jest finansowany właściwie, a prace nad niektórymi systemami są do tyłu względem innych.

Test systemu ratunkowego dla Oriona wyceniany jest na wydatek około 220 mln dolarów dla NASA. Transmisja na NasaTv wraz z komentarzem ma ruszyć o 14:30 CEST, start ma się odbyć o 15:00 CEST.

Uzupełnienie: Test rakietowego systemu bezpieczeństwa, drugiego (po teście systemu MLAS) od 40 lat wykonanego przez Amerykanów, wypadł pozytywnie. Zapis startu:

{youtube}czDwthupW8c{/youtube}

Źródło: artykuł na SpaceflightNow

Share.

Comments are closed.