STS-129: udana próba startu na żywo

0

Ten artykuł będzie stale uzupełniany w miarę postępu prac. Zapraszamy do relacji na żywo z próby startu promu Atlantis do misji STS-129. Start zaplanowany jest na godzinę 20:28 CET. Misję można oglądać na NASA TV. Dodatkowe informacje na temat sposobów odbierania NASA TV znajdują się na końcu tego artykułu.

Godzina 08:42 CET (17.11.2009)
Załoga udała się na spoczynek o godzinie 02:28 CET. Pobudka i początek Flight Day 2 nastąpi o godzinie 10:28 CET. Na tym kończymy tę relację – zapraszamy do nowego artykułu, dedykowanemu wydarzeniom FD2.

Godzina 22:38 CET (16.11.2009)
Tuż przed godziną 22:00 CET otwarto ładownię promu. Minęły dwie godziny od początku misji STS-129. Warto tutaj zauważyć, że prom Atlantis wybiera się w kosmos po raz przedostatni – o ile nie nastąpią dramatyczne zmiany w programie STS (oraz Constellation).

Godzina 21:48 CET (16.11.2009)
Trwa konferencja prasowa. Pierwsza ocena startu – bardzo ‘czysty’ początek misji. W trakcie startu zaobserwowano trzy kawałki pianki izolacyjnej, które odpadły od zbiornika paliwa ET. Wszystkie trzy kawałki odpadły w późniejszej fazie lotu, przez co prawdopodobnie nie stanowiły zagrożenia dla osłony termicznej promu. Dokładne dane na ten temat będą znane w przeciągu najbliższych kilkudziesięciu godzin.

Godzina 21:25 CET (16.11.2009)
Blisko godzina upłynęła od startu. Za chwilę powinna rozpocząć się konferencja prasowa zespołu MMT (Mission Management Team).

Godzina 21:10 CET (16.11.2009)
Oba silniki systemu OMS zostały uruchomione zgodnie z planem, dzięki czemu Atlantis znalazł się na zaplanowanej orbicie wstępnej.

Godzina 20:58 CET (16.11.2009)
Obok wyrzutni wybuchł mały, niegroźny pożar. W międzyczasie panele dostępowe na wahadłowcu, które osłaniają punkty, umożliwiające połączenie go ze zbiornikiem głównym zostały zamknięte.

Godzina 20:54 CET (16.11.2009)
Dostępny jest już film ze startu, który prezentujemy prawdopodobnie jako pierwsi w Polsce:

{youtube}m8r4GrKH_78{/youtube}
Start wahadłowca Atlantis w misji STS-129, credits: NASA TV

Godzina 20:39 CET (16.11.2009)
Aktualna trajektoria suborbitalna nie wymaga korekty przy użyciu systemu OMS. Oznacza to, że jego uruchomienie odbędzie się zgodnie z planem za około 30 minut.

Godzina 20:38 CET (16.11.2009)
MECO! Główne silniki wahadłowca zostają wyłączone. Za kilkanaście sekund zostanie odrzucony zbiornik główny wahadłowca. Za około 30 minut uruchomiony zostanie system OMS, który pracować będzie przez około 80 sekund i ostatecznie wprowadzi wahadłowiec na orbitę o apogeum 228km i perygeum 157km.

Godzina 20:35 CET (16.11.2009)
W około 460 sekundzie lotu główne silniki zmniejszają moc tak by zmniejszyć przeciążenie na pokładzie wahadłowca do wartości nie większych niż 3g.

Godzina 20:35 CET (16.11.2009)
“Single engine press 104”. Prom porusza się już z taką prędkością, że jest w stanie osiągnąć bezpieczną orbitę nawet z wykorzystaniem tylko jednego silnika pracującego ze 104% ciągu.

Godzina 20:34 CET (16.11.2009)
“Press to MECO”. Około sześć i pół minuty po starcie załoga jest poinformowana o możliwości osiągnięcia bezpiecznej orbity nawet w przypadku awarii jednego z silników.

Godzina 20:34 CET (16.11.2009)
Sześć minut po starcie wahadłowiec zmienia pozycję, by umożliwić lepszą komunikację z systemem satelitów TDRS.

Godzina 20:33 CET (16.11.2009)
Około 320 sekund po starcie załoga otrzymuje informację “Press to ATO”, które oznacza, że prom jest wstanie osiągnąć pojedynczą, niską orbitę na dwóch silnikach w razie gdyby jeden z zespołu SSME zawiódł.

Godzina 20:33 CET (16.11.2009)
NEGATIVE RETURN. Po czterech minutach prom osiąga punkt, w którym nie będzie już w stanie wykonać manewru RTLS (Return to Landing Site).W razie awarii mogą zostać wykorzystane lądowiska we Francji lub w Hiszpanii.

Godzina 20:31 CET (16.11.2009)
Niemal trzy minuty po starcie, załoga wahadłowca dostaje informację, że prom jest zdolny do osiągnięcia lądowiska awaryjnego w razie awarii jednego silnika.

Godzina 20:30 CET (16.11.2009)
W 190 sekundzie lotu odrzucone zostają silniki pomocnicze na paliwo stałe. Opadną one na spadochronach do Atlantyku po czym zostaną odzyskane i przetransportowane do KSC, w celu ponownego wykorzystania. Dalszą drogę prom pokonuje jedynie z użyciem silników SSME, czerpiących paliwo z głównego, pomarańczowego zbiornika.

Godzina 20:29 CET (16.11.2009)
Półtorej minuty po starcie wahadłowiec waży już jedynie połowę tego co na Ziemi i w ciągu sekundy traci 5,5 tony ze swojej masy.

Godzina 20:29 CET (16.11.2009)
Siedemdziesiąt sekund po starcie główne silniki na paliwo ciekłe SSME zwiększają ciąg do 104% mocy.

Godzina 20:29 CET (16.11.2009)
Minuta po starcie. Wznosząc się prom zostawia za sobą ognistą smugę o długości ponad 200 metrów.

Godzina 20:28 CET (16.11.2009)
Trzydzieści pięć sekund po starcie silniki SSME zmniejszają ciąg do 72 procent, aby zmniejszyć siły działające na wahadłowiec podczas przechodzenia przez punkt trajektorii o największym oporze aerodynamicznym (MaxQ).

Godzina 20:28 CET (16.11.2009)
Szesnaście sekund po starcie, prom obraca się na właściwy kurs, który pozwoli mu na uzyskanie właściwej orbity, która pozwoli mu na osiągnięcie ISS.

Godzina 20:28 CET (16.11.2009)
LIFTOFF! Wahadłowiec Atlantis opuszcza wyrzutnię LC-39A i udaje się do Międzynarodowej Stacji Kosmicznej, gdzie przetransportuje dwa moduły logistyczne ELC-1 oraz ELC-2.

Godzina 20:27 CET (16.11.2009)
10 sekund do startu. Uruchomione zostają iskrowniki uruchamiające silniki na paliwo ciekłe promu kosmicznego. Po odpaleniu zostaną one poddane szybkiemu testowi, po czym osiągną pełną moc. Następnie uruchomione zostaną silniki SRB oraz odstrzelone bolt’y.

Godzina 20:27 CET (16.11.2009)
Trzydzieści sekund do planowanego startu. Uruchomiona zostaje automatyczna sekwencja startowa – od tej pory kontrolę nad startem przejmują komputery wahadłowca Atlantis. W ciągu najbliższych sekund uruchomione zostaną układy hydrauliczne boosterów. Również elementy wahadłowca zostaną ustawione w konfiguracji startowej – następnie uzbrojony zostanie system odpowiedzialny za odstrzelenie ośmiu elementów (explosive bolts), trzymających wahadłowiec na platformie startowej.

Godzina 20:27 CET (16.11.2009)
Minuta do startu. Systemy komputerowe sprawdzają czy główne silniki wahadłowca są przygotowane do uruchomienia. System wodny, wykorzystywany do wytłumienia potężnej fali dźwiękowej wytwarzanej przez pracujące silniki jest ustawiony w trybie roboczym – zostanie uruchomiony na szesnaście sekund przed opuszczeniem wyrzutni przez wahadłowiec. Za kilkanaście sekund Atlantis zostanie przełączony na zasilanie wewnętrzne, zamknięte zostaną zawory doprowadzające ciekły tlen i wodór do zbiorników oraz odsunięte ramię nad zbiornikiem, które służy do odprowadzania gazowego tlenu z pojazdu.

Silniki wykorzystane w promie Atlantis to Block 2-2048 (10 lot), BLock 2-2044 (12 lot) oraz Block 2-2058 (5 lot).

Godzina 20:26 CET (16.11.2009)
Beanie cap odsunięty.

Godzina 20:22 CET (16.11.2009)
APU są aktywowane.

Godzina 20:21 CET (16.11.2009)
Ramię dostępu (Orbiter Access Arm) jest odsuwane od Atlantisa.

Godzina 20:19 CET (16.11.2009)
Odliczanie wznowione. T- 9 minut do startu.

Godzina 20:17 CET (16.11.2009)
Przeprowadzono głosowanie (polls). Wszystkie systemy są GO.

Godzina 19:40 CET (16.11.2009)
Meteorolodzy nadal przewidują odpowiednią pogodę do startu oraz manewrów RTLS (Return to Launch Site).

Godzina 19:35 CET (16.11.2009)
Technicy z “closeout crew” opuszczają wyrzutnię.

Barry Willmore rekonfiguruje główny system napędowy (Main Propulsion System).

Godzina 19:25 CET (16.11.2009)
Technicy w “white room” prawie zakończyli pracę. Jednocześnie analiza problematycznego zachowania ogniwa paliwowego wykazała, że jest ono najprawdopodobniej spowodowane konfiguracją oświetlenia w kabinie wahadłowca. Nie stanowi to przeszkody w starcie – ewentualne testy układu odbędą się już na orbicie.

Komputery wahadłowca otrzymują właśnie dane nawigacyjne na zaplanowany czas startu z ośrodka w Houston.

Godzina 19:18 CET (16.11.2009)
Charlie “Scorch” Hobaugh przygotowuje do pracy system OMS. W międzyczasie pilot Barry Wilmore włączył dopływ gazowego azotu do układów APU.

Godzina 19:11 CET (16.11.2009)
Układy pirotechniczne PIC zostały włączone. Są one używane do odstrzelenia elementów przytrzymujących prom na platformie startowej, maszty serwisowe ciekłego tlenu i ciekłego wodoru i niektóre inne elementy. Trwają testy dwóch układów MEC (Master Event Controller), które wysyłają między innymi polecenia uruchomienia zapłonu silników głównych, odrzucenia boosterów SRB oraz zbiornika głównego.

Godzina 19:02 CET (16.11.2009)
Pogoda nad wyrzutnią startową LC-39A poprawiła się i obecnie szanse na przerwanie startu z powodu niekorzystnych warunków atmosferycznych wynoszą tylko 20%.

Pogoda nad wyrzutnią startowa LC-39A, credits: NASA TV

Godzina 18:52 CET (16.11.2009)
GLS, czyli komputer sterujący sekwencją startową podczas ostatnich dziewięciu minut odliczania został przygotowany do pracy.

Godzina 18:40 CET (16.11.2009)
Właz wahadłowca został zamknięty i zabezpieczony przez obsługę techniczną. W międzyczasie pojawiła się informacja o podejrzanych dźwiękach pochodzących z pompy tłoczącej wodór do ogniwa paliwowego numer dwa. Trwa dyskusja, która zadecyduje, czy wpłynie to na procedurę startową. Trwa poszukiwanie przyczyny – możliwe, że ma to pewien związek z systemem oświetlenia kabiny, który jest na tej samej magistrali elektrycznej.

Godzina 18:28 CET (16.11.2009)
Technicy pracujący na wyrzutni w “white room” przygotowują prom do zamknięcia włazu i rozpoczęcia procedury sprawdzającej jego szczelność.

Godzina 18:20 CET (16.11.2009)
Centrum kontroli w Houston sprawdza łączność z załogą promu Atlantis.

Godzina 18:03 CET (16.11.2009)
Ostatni z astronautów znalazł się na pokładzie wahadłowca. Niskie chmury ustąpiły i warunki pogodowe umożliwiają start.

Randy Bresnik zajmuje miejsce na górnym pokładzie wahadłowca, credits: NASA TV

Godzina 17:30 CET (16.11.2009)
“Butch” Willmore – pilot oraz Bobby “Bones” Satcher znajdują się już na pokładzie wahadłowca.

Godzina 17:15 CET (16.11.2009)
Załoga dotarła na stanowisko startowe. Dowódca Charles Hobaugh znajduje się już na pokładzie Atlantisa.

Godzina 16:40 CET (16.11.2009)
Załoga ubrana w skafandry wchodzi do Astrovana i udaje się w kierunku stanowiska startowego.

Godzina 16:33 CET (16.11.2009)
T – 3 godziny. Odliczanie zostało wznowione.

Godzina 16:15 CET (16.11.2009)
Załoga Atlantisa zakłada właśnie skafandry ACES.

Godzina 16:05 CET (16.11.2009)
Na serwisie spaceflightnow rozpoczęła się komentowana transmisja ze startu. Program prowadzą: Miles O’Brien i David Waters – dziennikarze oraz Leroy Chiao – astronauta. Pogoda wynosi obecnie 70% na GO.

Godzina 13:49 CET (16.11.2009)
Nie zanotowano żadnych przecieków z elementu GUCP (Ground Umbilical Carrier Plate), które przed misją STS-119 były przyczyną opóźnień w starcie.

Godzina 13:18 CET (16.11.2009)
Trwają przygotowania do startu promu. Na Florydzie rozpoczął się poranek.

Godzina 12:06 CET (16.11.2009)
Od 2 minut paliwa kriogeniczne tankowane są w trybie ‘szybkiego napełniania’.

Spalany gazowy wodór w ciekawej perspektywie / Credits: NasaTv

Godzina 11:35 CET (16.11.2009)
Od kilku minut płynny tlen – LOX, także jest tankowany w trybie ‘wolnego napełniana’. Na razie wszystko odbywa się bez żadnych problemów.

Godzina 11:15 CET (16.11.2009)
Zespół MMT dał “go” na rozpoczęcie tankowania. Maszyny wtłaczające płynny tlen zostały włączone, LH2 nie potrzebuje żadnego systemu tankującego, wystarczy zwolnienie zaworów i płynny wodór sam zaczyna przemieszczać się do zbiornika. Operacja schładzania linii paliwowych (poprzez przepuszczanie minimalnych ilości paliwa kriogenicznego) ma na celu przystosowanie przewodów do przesyłu tych zimnych substancji (LH2 ma temperaturę -252 C, a LOX -223 stopni Celsjusza).

Szanse na niezakłócony start ze względu na warunki pogodowe spadły z 90% do 70% przez przewidywaną na moment startu warstwę niskich chmur nad stanowiskiem.

Załoga w tej chwili powinna kończyć śniadanie i zaraz uda się na ostatnie testy medyczne przed wieczornym lotem.

Godzina 10:45 CET (16.11.2009)
Posiedzenie MMT trwa. Za około 20 minut rozpocznie się na NasaTV relacja z tankowania. Wstępne procesy przygotowujące do rozpoczęcia tankowania – schładzanie linii paliwowych – powinno się rozpocząć za mniej niż pół godziny.

Godzina 10:20 CET (16.11.2009)
Za około 10 minut zbudzona zostanie załoga. Spotka się także zespół MMT, który powinien nam dać Go/No Go dla tankowania. Do 11:03 CET trwa dwugodzinny hold i wraz z rozpoczęciem napełniania głównego zbiornika ET (External Tank) paliwami kriogenicznymi, zegar ponownie zacznie tykać.

Poniżej prezentujemy także filmik z wczorajszego – wyjątkowo malowniczego odsunięcia konstrukcji RSS (Rotating Service Structure) w pozycję parkingową:

{youtube}ACjDM3DtTVI{/youtube}
Odsunięcie RSS / Credits: Ronsmytheii, youtube.com

Godzina 01:15 CET (16.11.2009)
Zbliża się dzień startu misji STS-129! Załoga promu Atlantis znajduje się obecnie w KSC. Trwają ostatnie przygotowania do startu. Oto plan najważniejszych wydarzeń na kilka najbliższych godzin: zespół MMT (Mission Management Team) spotka się o 10:30 CET w celu rewizji statusu prac przed tankowaniem, sprawności systemów wahadłowca oraz w celu wysłuchania kolejnego raportu pogodowego. Jeśli nie napotkane zostaną żadne przeciwności, to rozpoczęcie procesu tankowania będzie miało miejsce o godzinie 11:03 CET i potrwa jak zwykle 3 godziny. Załoga będzie miała pobudkę o 10:30 CET, śniadanie o 11:00 CET, po których nastąpią ostatnie testy medyczne. Astronauci zaczną ubierać się w skafandry ACES o godzinie 16:00 CET i powinni udać się na wyrzutnię 40 minut później. Start zaplanowany jest na godzinę 20:28 CET. Prognoza pogody w tej chwili oscyluje wokół 90% odpowiednich warunków w momencie startu.

Więcej informacji na temat misji STS-129 oraz jej celów i planowanego przebiegu można znaleźć w polskojęzycznych wątkach na forach internetowych. Linki znajdują się poniżej.

O programach i sposobach oglądania NASA TV można przeczytać pod tym linkiem: LINK

Wątki w języku polskim związane z misją STS 129:
http://astro4u.net/yabbse/index.php?topic=15971.0
(forum A4U)
http://astro-forum.org/Forum/index.php?showtopic=29366
(forum A-F)
http://astromaniak.pl/viewtopic.php?f=15&t=9459
(forum AM)
http://www.elwico.pl/~ender-sz/orbiter-pdf/forum/index.php?topic=628.0
(forum Orbiter)

Ta próba startu jest komentowana od tego miejsca: LINK

Share.

Comments are closed.