Ares I-X: druga próba startu

0

{jathumbnail off}Dziś nastąpi druga próba startu rakiety Ares I-X. Będzie to pierwszy lot rakiety tego typu, którego celem jest przetestowanie koncepcji oraz zebranie ważnych danych, które pomogą zweryfikować zakładane właściwości aerodynamiczne pojazdu. Start planowany jest na lub po godzinie 13:00 CET. Przygotowania i start można oglądać na NASA TV. Dodatkowe informacje na temat sposobów odbierania NASA TV znajdują się na końcu tego artykułu (w części głównej). Zapraszamy do relacji na żywo w tym artykule!

Godzina 19:20 CET (28 10 2009)
Według przestawicieli programu, Ares I-X zachowywał się nawet lepiej niż oczekiwano. RCS (Roll Control System) zadziałał prawidłowo, rozłączenie stopni wydawało się właściwe i nie doszło pomiędzy nimi do kontaktu, choć przyczyny niespodziewanego obrotu górnego stopnia będą poszukiwane wśród zebranych danych.

Nadal nie ma potwierdzenia otwarcia głównych spadochronów, choć wiadomo, że procedura została rozpoczęta, a sam stopień unosi się na wodzie. Również dane z radarów wskazują, że prawdopodobnie wszystko przebiegło zgodnie z planem i pierwszy stopień rakiety Ares wodował około 30 km od oczekującego na niego statku “Freedom Star”.

Problemy z pogodą, a głównie ze wspomnianą wcześniej potencjalną elektryzacją poszycia rakiety, wynikały z przyjęcią ostrego kryterium przeznaczonego dla testu. Analizy wykonane wcześnie sugerują, że rakieta nie byłaby wrażliwa na na przejście przez warstwę chmur złożoną z kryształków lodu. Postanowiono jednak utrzymać zasadę w mocy, aby zminimalizować ewentualne ryzyko. Podobna zasada w przypadku wahadłowców nie jest stosowana i nie będzie stosowana w przypadku ostatecznej wersji rakiety Ares I.

Godzina 18:30 CET (28 10 2009)
Rozpoczęła się konferencja prasowa dotycząca lotu Aresa I-X.

Godzina 17:44 CET (28 10 2009)
Dane z radarów wskazują, że pierwszy stopień Aresa I-X opadał po trajektorii zgodnej z przewidywanym profilem, co powinno oznaczać, że główne spadochrony zadziałały prawidłowo.

Godzina 17:17 CET (28 10 2009)
Nadal nie ma informacji o tym, jak sprawdziły się powiększone spadochrony, użyte w przypadku pierwszego stopnia Aresa I-X. Był to pierwszy lot z ich zastosowaniem, pomijając wcześniejszy test, kiedy zrzucono je z samolotu. Na materiale wideo pochodzącym z pierwszego stopnia można jednak zauważyć wyrzucenie małego spadochronu (drag chute), który miał za zadanie wyciągnąć pozostałe trzy, główne czasze.


Wyrzucenie małego spadochronu z pierwszego stopnia, credits: NASA TV

Godzina 17:00 CET (28 10 2009)
Konferencja prasowa na temat lotu Aresa I-X rozpocznie się za około półtorej godziny.

Godzina 16:56 CET (28 10 2009)
Jest już dostępny film ze startu:

{youtube}vQvl0pY8GkM{/youtube}
Zapis startu rakiety Ares I-X, credits: NASA TV

Godzina 16:48 CET (28 10 2009)
Separacja pierwszego stopnia wyglądała inaczej niż na symulacjach, które zostały przygotowane wcześniej przez NASA – nie wiadomo czy jest anomalia, czy też było to zaplanowane. Więcej dowiemy się na konferencji naukowej, która ropocznie się za nieco ponad godzinę.

Godzina 16:43 CET (28 10 2009)
Statki mające za zadanie odholowanie pierwszego stopnia, zlokalizowały go na oceanie i płyną w jego kierunku.

Godzina 16:37 CET (28 10 2009)
Symulator górnego stopnia uderzył w wodę. Nadal nie ma informacji o wodowaniu pierwszego stopnia.

Godzina 16:34 CET (28 10 2009)
Misja zakończona sukcesem! Czekamy na informację o otwarciu się spadochronów.

Godzina 16:33 CET (28 10 2009)
Separacja pierwszego stopnia – prawidłowa!

Separacja pierwszego stopnia, odpalone BTM, credits: NASA TV
Separacja pierwszego stopnia, odpalone BTM, credits: NASA TV

Godzina 16:33 CET (28 10 2009)
Uruchomiono silniczki rakietowe BDM (Booster Deceleration Motors).

Uruchomienie silniczków BDM, credits: NASA TV
Uruchomienie silniczków BDM, credits: NASA TV

Godzina 16:30 CET (28 10 2009)
LIFTOFF! Rakieta opuszcza wyrzutnię!

Widok z kamery pokładowej na dół rakiety i wyrzutnię, credits: NASA TV
Widok z kamery pokładowej na dół rakiety i wyrzutnię, credits: NASA TV

Rakieta Ares I-X opuszcza wyrzutnię, credits: NASA TV
Rakieta Ares I-X opuszcza wyrzutnię, credits: NASA TV

Godzina 16:29 CET (28 10 2009)
Minuta do startu.

Godzina 16:28 CET (28 10 2009)
Rakieta przełączona na zasilanie wewnętrzne.

Godzina 16:26 CET (28 10 2009)
Odliczanie zostało wznowione, start za 4 minuty!

Godzina 16:23 CET (28 10 2009)
Samoloty T-38 oddalają się od wyrzutni na KSC.

Godzina 16:21 CET (28 10 2009)
Pogoda jest na GO!

Godzina 16:17 CET (28 10 2009)
Trwa oczekiwanie na raport z samolotu T-38.

Godzina 16:12 CET (28 10 2009)
Kolejne przesunięcie – tym razem odliczanie zostanie wznowione – jeśli pogoda pozwoli – o 16:26 CET. Pomijając wczorajsze problemy z zabłąkanym statkiem i zdjęciem osłony, wczoraj i dziś zasadniczo się nie różnią.

Godzina 16:03 CET (28 10 2009)
Następna szansa na start – godzina 16:20 CET. Okno startowe zamyka się za 57 minut.

Wokół KSC krążą dwa samoloty szkoleniowe T-38, pilotowane przez astronautów Chrisa Ferguson’a Stevena Lindsey’a, których zadaniem jest ocena warunków pogodowych.

Godzina 15:53 CET (28 10 2009)
Nowa godzina startu: 16:08 CET. Czas ten nie jest jednak pewny i może ulec zmianie.

Niskie chmury nad wyrzutnią LC-39B, credits: NASA TV
Niskie chmury nad wyrzutnią LC-39B, credits: NASA TV

Godzina 15:50 CET (28 10 2009)
6 minut do wznowienia odliczania, choć wydaje się, że czeka nas kolejne przesunięcie godziny startu.

Godzina 15:46 CET (28 10 2009)
I znów pogoda narusza przyjęte kryteria startowe. Słówkiem z języka angielskiego na dziś jest “Triboelectrification’, co po polsku oznacza elektryzację przez tarcie.

Godzina 15:42 CET (28 10 2009)
Poll zakończony – nie ma żadnych problemów.

Godzina 15:39 CET (28 10 2009)
Trwa poll. Poszczególne zespoły informują o swojej gotowości do startu.

Godzina 15:36 CET (28 10 2009)
Pogoda jest na GO! Warunki pogodowe umożliwiają start! Do wznowienia odliczania pozostało 20 minut.

Godzina 15:08 CET (28 10 2009)
Nieoficjalnie mówi się, że szansa na start o 16:00 CET wynosi 80%.

Godzina 14:54 CET (28 10 2009)
Nowy czas startu: godzina 16:00 CET. Powodem przesunięcia jest niesprzyjająca pogoda.

Obecnie istnieje 60% prawdopodobieństwo na wystąpienie problemów z pogodą, które uniemożliwią wystrzelenie rakiety. Warunki te mają się zmienić po godzinie 15:45 CET, kiedy wspomniane prawdopodobieństwo ma się zmniejszyć do 40%.

Godzina 14:40 CET (28 10 2009)
Do planowanego wznowienia odliczania zostało 46 minut.

Ares I-X oczekujący na start na wyrzutni LC-39B, credits: NASA TV
Ares I-X oczekujący na start na wyrzutni LC-39B, credits: NASA TV

Godzina 14:10 CET (28 10 2009)
Nowy, nieoficjalny czas startu został wyznaczony na 15:30 CET.

Wspomniana burza, która przeszła w nocy nad wyrzutnią przyniosła ze sobą dużą liczbę wyładowań doziemnych, z czego część nastąpiła w pobliżu wyrzutni. Najbliższe wyładowanie uderzyło około 640 metrów od rakiety – wzrost pola eketrycznego stanowił około 20% tego, co rakieta jest w stanie wytrzymać.

Godzina 14:05 CET (28 10 2009)
Wyznaczony czas startu staje się coraz mniej realny – ciągle występuje zagrożenie elektryzacją poszycia przez chmury typu cirrus na trajektorii, którą podążać będzie Ares. Do nagromadzenia ładunku statycznego dochodzi, gdy rakieta przechodzi przez warstwę kryształków lodu, zawartych w chmurach na dużej wysokości. Uderzenia kryształków powodują tarcie, a ono powoduje elektryzację poszycia – jest to sytuacja analogiczna do gromadzenia ładunku statycznego przez bursztyn, kiedy pociera się go fragmentem wełny.

Godzina 13:50 CET (28 10 2009)
Nowa prognoza pogody ostrzega, że warunki mogą nie poprawić się w wyznaczonym czasie. Jednocześnie poinformowano o przetestowaniu systemu, który jest odpowiedzialny za zniszczenie rakiety w razie gdyby stracono nad nią kontrolę w wyniku usterki.

Godzina 13:30 CET (28 10 2009)
Nowa, oficjalna godzina startu – 14:15 CET. Testy systemu zapłonowego zostały zakończone. W międzyczasie trwa podsumowywanie wyników testów systemów naziemnych oraz rakiety po tym jak w nocy nad wyrzutnią przeszła burza.

Pierwszy stopień rakiety Ares po oddzieleniu się od symulatora górnego stopnia i wyhamowaniu (szacuje się, że rakieta osiągnie ponad pięciokrotną prędkość dźwięku) wyrzuci mały spadochron tzw. pilot, który wyciągnie pozostałe trzy, główne czasze, na których wypalona cześć rakiety opadnie do Oceanu Atlantyckiego. Stopień zostanie tam podjęty przez jeden z dwóch statków, wykorzystywanych przez NASA jako holowniki oraz stacje namiaru radarowego w ramach programu wahadłowców. To własnie te statki holują wypalone boostery z powrotem do KSC.

Jeden ze statków holujących wypalony SRB, credits: NASA
Jeden ze statków, holujący wypalony SRB, credits: NASA

Godzina 13:08 CET (28 10 2009)
Zakończono ewakuację wyrzutni, co umożliwia przetestowanie systemu zaplonowego, który odpowiedzialny jest za uruchomienie silnika pierwszego stopnia oraz odstrzelenia swożni przytrzymujących rakietę na wyrzutni (Ares I-X jest do niej przymocowany za pośrednictwem czterech takich elementów). Włączono również system rejestrujący dane z instrumentów pokładowych. Szacuje się, że odliczanie zostanie wznowione o 14:26 CET.

Godzina 13:02 CET (28 10 2009)
Ostatni technicy opuszczają rejon wyrzutni LC-39B, na którym znajduje się platforma startowa z Aresem I-X. Nieoficjalnie mówi się, że do startu dojdzie o godzinie 14:15 CET.

Godzina 13:00 CET (28 10 2009)
Według komentatora startu z ramienia NASA – do uruchomienia silnika dojdzie nie wcześniej niż o 14:00 CET.

Godzina 12:54 CET (28 10 2009)
Czas startu został wyznaczony na godzinę 13:30 CET, choć jest to uzależnione od przygotowań do lotu i może ulec zmianie.

Godzina 12:37 CET (28 10 2009)
HOLD! Zagar odliczający do startu został zatrzymany i ruszy ponownie na cztery minuty przed startem Aresa I-X, który nadal jest przewidziany pomiędzy 14:00 a 14:15 CET. W międzyczasie testy APU zostały ukończone.

Godzina 12:25 CET (28 10 2009)
RSS został przesunięty i zablokowany w pozycji startowej. Za około 12 minut zegar odliczający do startu zatrzyma się na T-4 minuty. Odliczanie zostanie wznowione najprawdopodobniej o 13:56 CET.

Wyrzutnia LC-39B z wycofanym RSS, credits: NASA TV
Wyrzutnia LC-39B z wycofanym RSS, credits: NASA TV

Godzina 12:09 CET (28 10 2009)
Ramiona systemu VSS (Vehicle Stabilization System) odsuwają się od rakiety. Niedługo rozpoczną się testy APU (Auxiliary Power Unit), generatora napędzanego hydrazyną, który zasila układ hydrauliczny i umożliwia sterowanie wektorem ciągu rakiety.

Godzina 12:00 CET (28 10 2009)
Trwają przygotowania do uwolnienia kolejnego balonu meteorologicznego. W międzyczasie testy sondy umieszczonej na szczycie rakiety wykazują, że pomimo, iż była ona wystawiona na działanie deszczu, który spadł w nocy na KSC (wczoraj usunięto osłonę wykonaną z velcro, która chroniła właśnie przed taką sytuacją), to nadaje się do lotu.

Godzina 11:54 CET (28 10 2009)
RSS jest przemieszczany do pozycji startowej. Olbrzymia konstrukcja umożliwia dostęp do rakiety i oryginalnie była wykorzystywana w programie wahadłowców kosmicznych jako pomost umożliwiający bezpieczny montaż ładunków w ładowni promu oraz do niektórych jego elementów.

Przestawianie RSS do pozycji startowej, credits: NASA TV
Przestawianie RSS do pozycji startowej, credits: NASA TV

Godzina 11:46 CET (28 10 2009)
Pogoda jest na NO-GO z powodu zagrożenia elektryzacją poszycia rakiety w trakcie ewentualnego lotu – przyczyną są oczywiście chmury. Pozostałe warunki mieszczą się w granicach normy. W międzyczasie do lotu przygotowano system nawigacji inercyjnej.

Godzina 11:35 CET (28 10 2009)
Problem ze śrubami został rozwiązany i panel już znajduje się na swoim miejscu. Rozpoczęcie przesuwania RSS odsunęło się nieco w czasie, ale powinno wkrótce się rozpocząć.

Godzina 11:15 CET (28 10 2009)
Przesunięcie RSS na pozycję startową obecnie planowane jest na 11:30 CET. W międzyczasie uwolniono sondę balonową, która pozwoli na zweryfikowanie prognozy pogodowej. Technicy mają pewne drobne problemy ze śrubami, umieszczonymi na drzwiach panelu, zasłaniającego dostęp do awioniki pokładowej, ale nie powinno stanowić to przeszkody w dzisiejszym starcie.

Przygotowania do wypuszczenia sondy balonowej, credits: NASA TV
Przygotowania do wypuszczenia sondy balonowej, credits: NASA TV

Godzina 10:50 CET (28 10 2009)
Inżynierowie powoli przygotowują rakietę do startu, zaplanowanego na godzinę 13:45 CET (choć bardziej prawdopodobna jest 14:00 CET). Odsunięto już ramię dostępowe do symulatora górnego stopnia; trwa ponowne testowanie instrumentów pokładowych. Prognoza pogody na czas startu obecnie mieści się w zakresie umożliwiającycm odpalenie Aresa – wiatry mają wiać z prędkością poniżej 10 m/s. Prawdopodobieństwo startu w dniu dzisiejszym wynosi 60%. Uruchomiono również wszystkie szyny zasilania w pojeździe (Ares I-X posiada cztery takie elementy) aby sprawdzić jak zachowuje się system zasilania po 24 godzinach na wyrzutni – zwłaszcza, że rakieta była narażona na deszcz i wyładowania atmosferyczne.

Godzina 09:00 CET (28 10 2009)
Po nieudanych pierwszej próbie startu rakiety Ares I-X (relacja na żywo w tym artykule), trwają przygotowania do dzisiejszych prób wystrzelenia. Start zaplanowany jest na lub po godzinie 13:00 CET. Okienko startowe wynosi cztery godziny – jest zatem nieco czasu w przypadku, gdy problemy natury technicznej lub warunki pogodowe nie pozwoliłyby na start w pierwszej dostępnej chwili.
Prognoza pogody jak na razie to 60% szans na start.

Share.

Comments are closed.