Pięć lat od zdobycia nagrody XPrize

0

4 października 2009 roku mija już pięć lat od czasu zdobycia pierwszej nagrody X Prize. Warto przypomnieć, w jakich okolicznościach ta nagroda została zdobyta oraz jaki był/będzie jej realny efekt.

Konkurs został ogłoszony w roku 1995, kiedy to dr Peter Diamandis zaoferował 10 mln usd w nagrodę dla pierwszej prywatnej (= nie wspieranej przez żaden rząd) firmy/organizacji, która zbuduje i wyśle statek/kapsułę/samolot w przestrzeń kosmiczną dwa razy w odstępie maksymalnie dwóch tygodni. Statek miał być zatem odzyskiwalny. (Przestrzeń kosmiczna jest tutaj zdefiniowana jako wysokość ponad 100 km od powierzchni Ziemi).

W 2003 i 2004 roku spośród kilkunastu firm, w zasadzie liczyło się kilka – Scaled Composites, Starchaser Industries, Da Vinci Project i Canadian Arrow. Ta pierwsza firma zaprezentowała rozwiązanie składające się z samolotu odrzutowego – nośnika (zwanego White Knight) mniejszego statku (SpaceShipOne), przeznaczonego do lotu w kosmos. Program otrzymał nazwę Tier One.

Wg planów SpaceShipOne miał być uwalniany na pewnej wysokości od samolotu White Knight, skąd miał kontynuować lot na silniku rakietowym. Następnie powrót miał następować za pomocą unikalnego systemu skrzydeł aż do lądowania szybowcowego na lotnisku.

Na początku 2004 roku zarówno White Knight jak i SpaceShipOne były gotowe. Nastąpiły serie testów, które zakończyły się 21 czerwca 2004 roku pierwszym prywatnym lotem balistycznym, który przekroczył (o zaledwie 100 metrów) umowną granicę kosmosu, czyli 100 km. Za sterami SpaceShipOne siedział pilot Mike Melvill, który dzięki temu zdobył odznaczenie astronauty.

Do zdobycia nagrody doszło pod koniec września i na początku października 2004 roku. SpaceShipOne, już w pełni przetestowany dokonał dwóch lotów kosmicznych. Pierwszy lot – 16P/X1 – odbył się 29 września 2004 roku. Osiągnięto wtedy wysokość 102,9 km. Za sterami ponownie zasiadł wtedy Mike Melvill. Drugi lot – 17P/X2 – odbył się 4 października 2009 roku – w 47. rocznicę wystrzelenia Sputnika 1. Za sterami zasiadł wtedy pilot Brian Binnie i osiągnął wysokość lotu 112,0 km. Dzięki temu i Brian Binnie uzyskał skrzydełka astronauty.

{youtube}N5tMzj_Qdpc{/youtube}
Lot 16P/X1 – 29.09.2004 (Scaled Composites)

{youtube}i2dZbVPS7Zs{/youtube}
Lot 17P/X2 – 04.10.2004 (Scaled Composites)

Dzięki tym lotom XPrize został wygrany przez firmę Scaled Composites. Wielki potentat – firma Virgin – zainteresowała się budową komercyjnej wersji statku, który według wstępnych planów już po kilku latach miał wynosić płacących pasażerów w podobny lot kosmiczny. Cenę ustalono na 200.000 usd za lot a nazwa usługi nosi nazwę Virgin Galactic. W chwili obecnej, po kilku opóźnieniach, ‘potomek’ White Knight’a i SpaceShipOne – czyli odpowiednio samolot-nośnik White Knight 2 i statek SpaceShipTwo. W chwili obecnej White Knight 2 jest już gotowy i przechodzi pierwsze testy a SpaceShipTwo jest ‘tuż przed’ oficjalnym ukazaniem światu.

Pięć lat temu ‘niemowlęcy’ prywatny sektor załogowych lotów kosmicznych osiągnął swój pierwszy prawdziwy sukces. Kolejny – rozpoczęcie regularnych lotów z wieloma płacącymi pasażerami – bazuje na osiągnięciach z 2004 roku i już niebawem będzie w zasięgu każdego człowieka. Z odpowiednio zasobnym portfelem oczywiście.

Share.

Comments are closed.